Trong bối cảnh ngành cảng biến gặp nhiều yếu tố bất lợi, cạnh tranh gay gắt giữa các đơn vị cùng ngành, chiến lược đẩy mạnh vào ngành vận tải đã giúp Hải An giữ được lợi thế trong hoạt động kinh doanh.

Năm 2016 ghi nhận một trong những năm khó khăn đối với ngành vận tải biển nói chung và vận tải container nói riêng, khi nhiều hãng tàu vận chuyển container liên tục báo lỗ, thậm chí một số hãng tàu lớn đã phải cơ cấu lại hoạt động nhằm tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Sự kiện tháng 9/2016 khi hãng tàu lớn nhất của Hàn Quốc và nằm trong top 10 thế giới là Hanjin Shipping phá sản đã tác động không nhỏ đến kinh tế Việt Nam nói chung và hoạt động vận tải của các doanh nghiệp nói riêng.

Trước những diễn biến khó khăn chung của thị trường vận chuyển hàng hải, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực khai thác cảng biển cũng gặp tình cảnh tương tự khi nhu cầu bất ngờ sụt giảm. Điều này cũng khiến nhiều cảng biển lao vào cuộc đua về giá nhằm nâng cao thị phần đề bù đắp cho sản lượng sụt giảm, tuy nhiên chiến lược cạnh tranh này khiến tình cảnh chung của thị trường đã xấu, lại càng thêm khó khăn. Không ít doanh nghiệp trong ngành đã ghi nhận kết quả sụt giảm trong năm 2016.

Hai An da giai bai toan kho cua nganh cang bien ra sao? - Anh 1

Nước cờ mới của Hải An

Trong số các địa phương, khu vực Hải Phòng được đánh giá là thị trường có sự cạnh tranh gay gắt do tập trung nhiều doanh nghiệp kinh doanh cảng biển lớn. Đặc biệt là sự xuất hiện của các cảng mới ở hạ lưu thuận lợi hơn các cảng cũ (độ mớn nước, trang thiết bị), cùng với chủ trương “nhận tàu ngoại bằng mọi giá” nên xảy ra tình trạng cạnh tranh ngày càng gay gắt, giá giảm sâu, có cảng đã chào với mức giảm giá tới 50% so với giá tối thiểu.

Điều này đã khiến nhiều doanh nghiệp kinh doanh cảng biển chứng kiến một năm kinh doanh chật vật, và Hải An cũng không nằm ngoài xu hướng này. Báo cáo thường niên năm 2016 của doanh nghiệp này cho biết, mặc dù đã tích cực làm công tác marketing nhưng chính các yếu tố nêu trên đã làm ảnh hưởng lớn đến việc kí kết các hợp đồng cũng như công tác tìm kiếm và mở rộng thị trường. Từ chỗ Cảng Hải An tiếp nhận 7 chuyến/tuần vào làm hàng, thì năm 2016 đã giảm sút chỉ còn 5 chuyến/tuần.

Do vẫn giữ được mối quan hệ tốt với các hãng tàu đang sử dụng cảng như RCL, Penex, GMD nên sản lượng hàng qua cảng chỉ giảm nhẹ 9% so với năm 2015 (323.343 TEU/356.656 TEU) và vẫn vượt công suất thiết kế của Cảng (250.000 TEU/năm). Tuy nhiên do cấu trúc hàng thay đổi, hàng nội địa chiếm hơn 52,5%, trong khi đó năm 2015 tỷ lệ này chỉ là 34%, lượng hàng lạnh cũng suy giảm gần 50%.

Đây là nguyên nhân chính khiến doanh thu của lĩnh vực khai thác cảng cũng đã sụt giảm hơn 30% so với năm 2015, chỉ còn 242,7 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế của hoạt động khai thác cảng giảm 27% (gần 40 tỷ) so với năm 2015.

Tuy vậy, tổng doanh thu của Hải An trong năm 2016 chỉ giảm hơn 7% xuống 488 tỷ đồng, chỉ bằng ¼ so với mức sụt giảm của lĩnh vực khai thác cảng biển. Mà đằng sau đó là nước cờ thể hiện tầm nhìn của ban lãnh đạo công ty.

Cơ cấu và tổng doanh thu của Hải An những năm gần đây

Hai An da giai bai toan kho cua nganh cang bien ra sao? - Anh 2

Cuối tháng 3/2014, Hải An đã kí thỏa thuận mua tàu container đầu tiên với tên gọi MV “Haian Park”. Đến cuối tháng 10, công ty tiếp nhận tàu container thứ hai là MV “Haian Song” với trọng tải 1.121 TEU tại Singapore và đưa tàu vào hoạt động trên tuyến Hồ Chí Minh/Hải Phòng từ cuối tháng 10/2014. Sau đó gần một năm, Công ty đã tiếp tục đầu tư tàu container thứ ba, mang tên “HAIAN TIME” - tàu chuyên dụng chở container được đóng tại Nhật năm 2001 với sức chở 1.032 TEU, trọng tải 18.055 DWT.

Nhờ sự triển khai một cách bài bản và nhanh chóng, doanh thu từ hoạt động khai thác tàu đã tăng trưởng mạnh chỉ sau 3 năm đi vào hoạt động và chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu tổng doanh thu, giúp Hải An phân tán bớt rủi ro trong lĩnh vực cảng biển và đa dạng hóa dòng tiền.

Năm 2016, trong bối cảnh hoạt động khai thác cảng biển sụt giảm mạnh, lĩnh vực khai thác tài trở thành “cứu cánh” cho Hải An với doanh thu ghi nhận hơn 243 tỷ đồng, tăng gần 42% cùng kỳ. Đây là nhân tố chính giúp Hải An giữ được tính ổn định bất chấp sự khủng hoảng của thị trường chung.

Theo báo cáo của công ty, hầu hết các tàu của Hải An đều được sử dụng hết công suất. Năm 2016, tàu “Haian Park” chạy được 52 chuyến, tàu “Haian Song” chạy được 44 chuyến, còn tàu “Haian Time” chạy được 50 chuyến. Ngoài ra công ty còn đổi tàu cho GMD được 5 chuyến và thuê tàu “Italian Express” chạy 12,5 chuyến thay “Haian Song” đi sửa chữa.

Tổng sản lượng vận tải đạt 195.960 TEU (nước ngoài 59.973 TEU, nội địa 135.987 TEU). Hoạt động vận tải vượt kế hoạch khá cao nên không chỉ hỗ trợ sản lượng cho cảng mà còn đóng góp vào lợi nhuận sau thuế của Hải An hơn 30 tỷ giúp cho tổng lợi nhuận sau thuế của toàn công ty chỉ giảm 6% so với kế hoạch (133 tỷ/143 tỷ đồng).

Tiềm năng vẫn còn

Bên cạnh yếu tố cạnh tranh ngày càng gia tăng, Hải Phòng cũng được đánh giá là khu vực cảng năng động của hệ thống cảng Việt Nam. Tỷ lệ tăng trưởng bình quân của cảng Hải Phòng (tính theo sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng) năm sau so với năm trước là 28%, so với mức tăng trưởng trung bình của ngành là 20%. Do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế thế giới và trong nước, tốc độ này suy giảm nhưng đã có nhiều dấu hiệu hồi phục tích cực từ năm 2013. Dựa trên nhu cầu và tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu trong thời gian tới, triển vọng phát triển của ngành cảng được đánh giá còn nhiều tiềm năng, dự kiến sẽ nâng năng lực bốc xếp lên gấp năm lần vào năm 2020 lên mức 900-1.100 triệu tấn/năm.

Đây sẽ trở thành cơ hội cho những cảng hoạt động, đặc biệt là những cảng có thế mạnh riêng như Hải An. Hiện nay, trong khu vực Hải Phòng đang có tương đối nhiều cầu cảng như cảng Hải Phòng, cảng Đoạn Xá, cảng Transvina, cảng Greenport, cảng Hải An, cảng Đình Vũ, Tân Cảng Hải Phòng, PTSC Đình Vũ ..., trong đó cảng Hải An được đánh giá là có lợi thế cạnh tranh do vị trí của cảng nằm ở hạ lưu sông Cấm, mớn nước sâu hơn (8,7m), nên đường vào cảng rất rộng, mực nước sâu nên có lợi thế trong việc đón các tàu có trọng tải lớn lên tới 20.000DWT. Bên cạnh đó, cảng Hải An cũng là cảng mới nên cơ sở hạ tầng kho bãi được đầu tư bài bản, hệ thống máy móc thiết bị đầu tư mới, đồng bộ, hiện đại hơn so với các cảng trong khu vực.

Theo báo cáo thường niên mới công bố, trong vòng 5 năm tới, Hải An định hướng tập trung duy trì chất lượng dịch vụ cảng biển trên cơ sở hạ tầng hiện có và mở rộng năng lực cho các dịch vụ phụ trợ thông qua việc đầu tư xây dựng thêm bến sà lan, hoàn thiện mặt bằng cho cảng và đầu tư dự án xây dựng khu hậu cần cảng biển Cát Hải.

Đối với hoạt động vận tải nội địa, Công ty cũng đặt mục tiêu khai thác tối đa năng lực vận tải của 3 tàu container đã đầu tư trong các năm 2014, 2015 trên tuyến vận tải nội địa Hải Phòng - Hồ Chí Minh - Hải Phòng và tuyến Đông Bắc Á Hải Phòng – Yantain – Kongkong – Hải Phòng, nghiên cứu để phát triển các tuyến mới đi Đông Nám Á khi có đủ điều kiện.

Với đặc điểm địa lý có đường bờ biển trải dài từ Bắc vào Nam và Đề án Tổng thể kiểm soát tải trọng xe trên đường bộ giữa năm 2013 của Bộ Giao thông Vận tải được đánh giá là những tiền đề quan trọng tạo thành thế mạnh của vận tải đường thủy. Đây cũng được đánh giá là cơ hội cho những doanh nghiệp đang phát triển mạnh lĩnh vực này như Hải An.