Sàn Hà Nội (HNX) chính thức áp dụng hệ thống giao dịch online đã tạo điều kiện thuận lợi lớn cho NĐT. Tuy nhiên trong số 45 CTCK qua đợt kiểm tra hệ thống chỉ có 25 CTCK được kết nối và triển khai giao dịch.

Một số CTCK đã sử dụng lợi thế đó để lôi kéo khách hàng, trong khi bản thân NĐT đang nghi ngờ khả năng công nghệ của Cty mình mở tài khoản. Lao Động đã có cuộc phỏng vấn ông Trần Văn Dũng - GĐ HNX - để có tiếng nói chính thức về vấn đề này. - Thưa ông, hiện tại có những ý kiến quan ngại rằng tại sao đã thử thành công rồi mà HNX vẫn phải thực hiện kiểm tra tại chỗ khiến thời gian triển khai kết nối của CTCK chậm trễ? - Quá trình kiểm tra có thể chia làm 2 giai đoạn. Đầu tiên là giai đoạn chạy thử với hệ thống của HNX. HNX đã xây dựng một hệ thống độc lập để các CTCK có thể thử nghiệm bất kỳ lúc nào từ 9h sáng đến 12h đêm hàng ngày. Vừa rồi có nhiều CTCK đã tranh thủ làm thêm giờ để thử nghiệm hệ thống tốt. Tuy nhiên cũng có nhiều CTCK chậm hơn hoặc “chủ quan” vì nghĩ thời gian gấp như vậy rất có thể HNX sẽ phải lùi thời gian triển khai. Nhưng thực tế HNX triển khai cực nhanh và nhiều Cty đã bị động, không theo kịp tiến trình. Sau khi các CTCK thử thành công với hệ thống giao dịch, HNX sẽ cử đoàn kiểm tra đến kiểm tra tại chỗ lần cuối. Tuần này HNX sẽ bắt đầu tiếp tục tổ chức các đoàn kiểm tra tại những CTCK còn lại. Nếu CTCK nào đạt tiêu chuẩn sẽ công bố và cho phép kết nối ngay. - Có ý kiến cho rằng, tại sao HNX không đưa ra tất cả các kịch bản để CTCK có thể thử luôn mà lại phải xuống tận nơi kiểm tra. Như vậy có phải HNX không “lộ” hết bài chăng? - Không phải HNX không đưa ra hết các khả năng vướng mắc gặp phải trong chuyện vận hành hệ thống giao dịch trực tuyến. Hệ thống thử của HNX mà các CTCK tham gia chỉ thử các khả năng đưa lệnh, trả kết quả... như trong quá trình giao dịch thực tế. Quá trình đó có những đề bài như thật. Tuy nhiên còn những trục trặc khác có thể xảy ra mà không thể lường trước và thể hiện ở hệ thống của CTCK chứ không phải ở hệ thống của HNX. Do đó, HNX phải thử nghiệm tại chỗ. Trước đây giao dịch ngắt quãng, giờ thì liên tục, lỗi ở CTCK khó tránh như lỗi phát sinh như mất điện, máy chủ “chết” thì khả năng kiểm soát lệnh như thế nào... Với chế độ tự động, Cty không kiểm soát được, để xảy ra rồi mới kiểm tra thì hậu quả đã có. Chẳng hạn, khả năng kiểm soát của hệ thống tại CTCK có tốt không, có khả năng vượt qua các trục trặc như mất điện, đường truyền dự phòng có đảm bảo không, quy trình quản lý, giám sát của bản thân CTCK có đủ để xử lý lỗi hay không. Đã có trường hợp CTCK test thử hệ thống giao dịch thì tốt nhưng đưa ra khả năng mất điện tại CTCK, hệ thống của Cty lại không kiểm soát được trạng thái các lệnh đưa vào hệ thống tại lúc mất điện. Có trường hợp hệ thống của CTCK đã “bắn” hàng trăm lệnh lặp lại liên tục chưa được khớp vào hệ thống của HNX do lỗi phần mềm của Cty. Việc kiểm tra lần thứ hai tại các CTCK là nhằm đảm bảo chính hệ thống của CTCK phải đạt yêu cầu. HNX có thể đảm bảo an toàn từ hệ thống của mình, nhưng nếu hệ thống của CTCK gặp lỗi thì cũng không thể triển khai được. - Vậy thời gian kiểm tra tại chỗ mất bao lâu, thưa ông? - Thông thường, HNX cố gắng mỗi đoàn kiểm tra hoàn thanh trong một buổi. Vừa qua rất nhiều lần đoàn kiểm tra buổi sáng phải làm việc tới 1h30 chiều và đợt kiểm tra buổi chiều có thể kéo dài tới 9h đêm. Một thực tế là nhân lực của HNX cũng có hạn, nỗ lực hết sức cũng không thể nhanh hơn được nữa. Vấn đề quan trọng nhất là phải dự trù hết các kịch bản lỗi có thể xảy ra, vì vấn đề an toàn phải đặt lên hàng đầu. Do đó, công đoạn kiểm tra có thể kéo dài và không thể làm với tất cả các CTCK cùng một lúc được. HNX không có 3 đoàn đi kiểm tra trên cả nước nên trong khoảng thời gian ngắn HNX thể kiểm tra hết được. Trong khi đó việc kiểm tra là rất cần thiết, vì tất cả các công ty đã qua test, sau khi kiểm tra vẫn có vấn đề cần hoàn chỉnh mới có thể chính thức kết nối online. Chúng tôi có thể khẳng định không có chuyện ưu ái Cty này hay Cty khác, mà tất cả đều phải qua các công đoạn kiểm tra chặt chẽ. Vừa qua có những CTCK nhỏ vẫn đạt yêu cầu và được kết nối, trong khi có CTCK lớn vẫn phải hoàn thiện hệ thống. Có trường hợp kiểm tra tới đêm, nhưng CTCK vẫn mắc một số lỗi nhỏ, HNX đã linh động cho CTCK khắc phục tại chỗ để thử lại và xác nhận đạt yêu cầu. - Thực tế việc triển khai hệ thống giao dịch online của HNX thì nhanh, nhưng tại các CTCK lại khá chậm, tại sao vậy, thưa ông? Việc triển khai hệ thống giao dịch trực tuyến khác nhau có ảnh hưởng gì hay không? - HNX triển khai hệ thống giao dịch trực tuyến là đã có sự chuẩn bị từ trước. Mặt khác, HNX xây dựng hệ thống của mình từ đầu nên việc sửa đổi và phát triển thêm rất thuận lợi. Trong khi đó, công nghệ tại các CTCK là khác nhau, có Cty tự xây dựng, có Cty mua phần mềm. Có trường hợp nhiều CTCK cùng mua phần mềm của một Cty nên khi phải thay đổi, Cty cung cấp không có đủ nhân lực để phục vụ tất cả khách hàng cùng lúc. Ngoài ra cũng có CTCK chủ quan không nghĩ rằng HNX sẽ theo kịp lộ trình như đã công bố. Trong quá trình triển khai, HNX thậm chí đã mở hẳn một diễn đàn dành riêng cho các kỹ thuật viên vào thảo luận, trao đổi nhằm khắc phục lỗi nhanh hơn và Cty đi sau không bị lặp lại lỗi đã có. Thực tế qua đợt kiểm tra vừa rồi thì cho thấy không có CTCK nào chuẩn bị được tốt 100%. Và trong quá trình triển khai không phải mọi phát sinh đều nằm trong kịch bản, các cơ chế xử lý của mỗi Cty lại có thể khác nhau. Việc các CTCK kết nối hệ thống trước sau theo tôi không ảnh hưởng lắm. Hiện HNX vẫn duy trì hai hệ thống là giao dịch qua đại diện tại sàn và giao dịch từ xa. Do đó, NĐT vẫn có thể giao dịch bình thường. - Xin cảm ơn ông!