Trong mỗi kỳ họp Quốc hội, các phiên chất vấn được quan tâm theo dõi đặc biệt vì liên quan đến những vấn đề "nóng” nhất của cuộc sống đang đòi hỏi phải giải quyết như một nhiệm vụ cấp bách. Kỳ họp này cũng thế, phiên chất vấn cũng được đặc biệt quan tâm và còn quan tâm.

Trong mỗi kỳ họp Quốc hội, các phiên chất vấn được quan tâm theo dõi đặc biệt vì liên quan đến những vấn đề "nóng” nhất của cuộc sống đang đòi hỏi phải giải quyết như một nhiệm vụ cấp bách. Kỳ họp này cũng thế, phiên chất vấn cũng được đặc biệt quan tâm và còn quan tâm.

Những vấn đề Quốc hội đưa ra thảo luận cũng đều liên quan đến

quốc kế, dân sinh, được dư luận xã hội quan tâm theo dõi

Ảnh: Hoàng Long

Bao giờ cũng thế, tuy xuân thu nhị kỳ, mỗi năm Quốc hội (QH) chỉ họp toàn thể có 2 kỳ, nhưng mỗi kỳ họp là mỗi lần nhân dân và cử tri lại quan tâm dõi theo những vấn đề mà QH bàn bạc, thảo luận. Vì, vấn đề nào QH đưa ra, xét cho cùng đều liên quan mật thiết tới quốc kế, dân sinh. Đặc biệt, trong mỗi kỳ họp các phiên chất vấn lại được quan tâm theo dõi đặc biệt. Không phải vì nó được truyền hình trực tiếp; mà vì nó liên quan đến những vấn đề "nóng” nhất của cuộc sống đang đòi hỏi phải giải quyết như một nhiệm vụ cấp bách. Kỳ họp này cũng thế, phiên chất vấn cũng được quan tâm và còn quan tâm đặc biệt; bởi, đây cũng là kỳ họp QH đang trình đề án đổi mới hoạt động và đổi mới hoạt động giám sát (trong đó có chất vấn) không nằm ngoài nội dung đổi mới.

Đã qua đi hơn 2 ngày chất vấn và trả lời chất vấn. Nhìn một cách tổng thể trong cách hỏi của ĐBQH đã có những đổi mới nhất định. Câu hỏi đã ngắn, đã đi trúng vấn đề và những chuyện cử tri quan tâm, bức xúc. Nhưng, đọng lại trong nhân dân và cử tri vẫn là nỗi băn khoăn: Liệu bao giờ chúng ta sẽ đổi mới được hoạt động của QH? Băn khoăn ấy dựa trên cơ sở phần trả lời chất vấn của các vị "tư lệnh ngành”. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp, ĐBQH Nguyễn Đình Quyền khi nhận xét về các phiên trả lời chất vấn của 4 bộ trưởng đã thẳng thắn nhận định: Các bộ trưởng tuy đã cầu thị nhưng vẫn còn chung chung trong khâu trả lời. Thực trạng, giải pháp nói mãi rồi; ai mà chả biết, vấn đề là có nhận ra khuyết điểm của mình; trách nhiệm của mình không. Có nhìn thấy năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trong phạm vi mình quản lý hay không thì mới có hướng chỉ đạo được. Cũng có nhận xét cho rằng, là bộ trưởng nên nắm các vấn đề vĩ mô tốt. Vậy còn các vấn đề vi mô thì sao? Chả lẽ lại chưa rõ để đến khi có chất vấn mới gọi điện thoại lập tức hỏi bộ phận giúp việc- giống như ai đó hiến kế. Nói là vậy; nhưng đánh giá một cách công bằng thì… phần trả lời của các bộ trưởng tại kỳ họp này chưa thực sự đáp ứng được mong mỏi của nhân dân và cử tri cả nước. Xin trích ra đây thêm một số nhận xét của ĐBQH về phần trả lời của các bộ trưởng. ĐB Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang) khi nhận xét phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường đã cho rằng: Câu trả lời của bộ trưởng chỉ đáp ứng được một phần chất vấn của mình. Thẳng thắn hơn nữa, ĐB Ya Duk (Lâm Đồng) đánh giá: Bộ trưởng cứ né tránh, trả lời không đúng những ý mà cử tri mong muốn hoặc ĐB cần tìm hiểu. "Bộ trưởng nói là "làm thế nào đó”, nhưng đó chính là điều mà bộ trưởng phải trả lời, rằng sắp tới chúng tôi sẽ làm như thế nào. Ngay cả Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, là những ý kiến của cử tri mà bộ trưởng phải trả lời, nhưng bộ trưởng không tập trung trả lời. Tóm lại là chúng tôi chưa hài lòng.”- ĐB Ya Duk nói. Hay như ĐB Lê Như Tiến (Quảng Trị) thì không hài lòng với Bộ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư Bùi Quang Vinh khi đề cập đến trách nhiệm về việc quản lý các tập đoàn, Tổng công ty đã đổ lỗi cho luật; trong khi bộ này chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ trong hoạch định chiến lược, kế hoạch đầu tư, phát triển…

Phiên chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội luôn được

dư luận đặc biệt quan tâm theo dõi

Ảnh: Hoàng Long

Các ĐBQH không hài lòng về phần trả lời của bộ trưởng cũng là có lý do. Đã là "tư lệnh ngành” thì bắt buộc phải nắm vững lĩnh vực quản lý của mình. Mặc dù, cái khó hiện nay là bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực nên rất cần sự am hiểu chung về các ngành và lĩnh vực mình phụ trách; đồng thời với đó cần phải có mối liên hệ phối hợp tốt với các bộ liên quan. Xét về Luật tổ chức Chính phủ thì: Chính phủ phải chịu trách nhiệm chung về toàn bộ những điều hành kinh tế, xã hội của đất nước. Còn thực ra, "mỗi bộ trưởng là một Chính phủ trên một lĩnh vực”. Đã là thành viên của Chính phủ, nói đến bộ trưởng tức là nói đến Chính phủ trên từng lĩnh vực. Nhân dân, cử tri hay ĐB nhận xét bộ trưởng không chỉ đơn thuần là nhận xét bộ trưởng; mà chính là họ đang nhận xét Chính phủ. Hiểu rõ mối quan hệ biện chứng đó thì chắc chắn sẽ có cách tiếp cận và trả lời chất vấn đúng đắn, đáp ứng yêu cầu của ĐBQH và cử tri.

Và dù biết, cái khó của các ‘tư lệnh ngành” nhưng khó đến mấy, đã ngồi vào "ghế nóng” nghĩa là được QH và Chính phủ tin tưởng; nhân dân kỳ vọng thì các bộ trưởng phải đáp ứng được yêu cầu và nguyện vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Muốn thế, các bộ trưởng chẳng có cách nào khác là phải am hiểu tường tận những gì mình phụ trách; hay nói cho đúng là hiểu vấn đề cả ở tầm vĩ mô và vi mô. Mà, lĩnh vực quản lý Nhà nước trong bộ, ngành mình phụ trách tuy có rất nhiều nội dung; nhưng được phân chia thành hai mảng rất rõ ràng. Một là quản lý chính sách. Hai là tổ chức thực hiện, chỉ đạo, lãnh đạo, điều hành, thanh, kiểm tra thực hiện chính sách. Nắm rõ để đến khi ĐB chất vấn, bộ trưởng phải phân định được cái gì thuộc về chính sách. Yếu kém về mặt chính sách là gì? Nếu không rà soát, không tổng kết, không hỏi ý kiến những người chịu sự tác động của điều chỉnh ấy để kịp thời tham mưu cho Chính phủ, cho QH tức là "tư lệnh ngành” có "tội” với nhân dân và cử tri. Còn, trong tổ chức thực hiện, quan trọng nhất là thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm. Vì thế, các ĐBQH đã đặt câu hỏi chất vấn xung quanh vấn đề trên với nội dung: Bộ trưởng đã làm tốt chưa, đã chỉ đạo sát sao chưa và trách nhiệm của bộ trưởng tới đâu? Trách nhiệm ở đây theo phân cấp, và phải nói rõ; chứ nếu cứ nói rằng, giải pháp sắp tới bộ trưởng tôi sẽ làm gì… điều đó mới chỉ cần nhưng chưa đủ đối với cử tri và đối với chính cái vai "tư lệnh ngành” của mỗi bộ trưởng. Ngay tại điều 2 Luật giám sát của Quốc hội đã nói rằng, chất vấn là việc làm rõ trách nhiệm của người làm chất vấn. Theo đó, nếu người được chất vấn có rõ trách nhiệm của mình thì mới nhận ra căn bệnh mình đang mắc và mới tự chữa được bệnh. Tuy nhiên, nói như các ĐBQH được hỏi ý kiến bên hành lang QH thì dường như việc bắt bệnh và chữa bệnh của các bộ trưởng là rất yếu. Có lẽ đó cũng là một trong những lý do giải thích vì sao phần trả lời của các bộ trưởng vẫn chủ yếu đi đường vòng mà không trực diện đề cập tới những vấn đề các ĐBQH chất vấn. Đến mức, nhiều khi chủ tọa phiên chất vấn còn phải nhắc nhở: Bộ trưởng cần trả lời đúng vấn đề, tránh miêu tả! Cộng cả hai sự am tường kể trên, nếu biết chưa đủ, thông chưa tới thì lẽ đương nhiên phần trả lời của bộ trưởng sẽ không đáp ứng nổi yêu cầu ngày càng cao của ĐBQH và cử tri. Và, không loại trừ khả năng "đá” quả bóng trách nhiệm! Còn nếu nhìn từ khía cạnh văn hóa nghị trường thì có thể nói: Các bộ trưởng chưa có sự tôn trọng đúng mức các ĐBQH và cử tri. Nói là chưa có sự tôn trọng đúng mức tức là nói tới những phần trả lời mang đậm chất miêu tả, không đi trúng vấn đề được hỏi.

Thông qua phiên chất vấn vừa rồi, có thể thấy, hành trình để đổi mới hoạt động của QH vẫn sẽ còn nhiều gian nan. Gian nan là vì, sự đổi mới phải nhận được sự đồng thuận và vào cuộc tích cực của tất cả các bên. Từ phía các nhà lãnh đạo của QH, từ phía ĐBQH và từ phía những thành viên Chính phủ dù là ĐBQH hay không. Chỉ khi nào tất cả các bên đều đồng tâm hiệp lực cho tiến trình đổi mới này thì công cuộc ấy mới thành công. Xin đừng để đổi mới chỉ là một khẩu hiệu mà hãy để nó là một dấu ấn góp phần đem lại niềm tin cho cử tri và nhân dân cả nước, bắt đầu từ những phiên chất vấn thật sự có chất lượng. Đó chính là những việc mà cử tri và nhân dân có thể giám sát được và giám sát tốt; cũng là những việc mà cử tri và nhân dân hết sức quan tâm.

Hoàng Mai

Gửi cho bạn bè

Bản in