Chân thật, sâu lắng mà dữ dội đúng chất lính, hồi ký "Lính Bay" sắp được ra mắt ngày 9/7 của anh hùng phi công - trung tướng Phạm Phú Thái - đang khiến những thế hệ người lính từng "vào sinh ra tử" hồi hộp và háo hức đón nhận. Những câu chuyện, sự kiện trong hồi ký này đều được vị trung tướng kể lại với câu chữ mộc mạc và chân thực với lịch sử, đủ để lôi kéo được sự quan tâm của cả thế hệ trẻ - những người khao khát được nghe những điều thật nhất từ cha ông.

HOI KY “LINH BAY” – Cua hiem chan thuc giua nhung hoi ky hoa my - Anh 1

Ngay từ khi cuốn sách còn đang "thành hình", độc giả đã xôn xao thông tin cho nhau và trân trọng chia sẻ những đoạn trích trong hồi ký "Lính bay" mà trung tướng Thái từng đăng trên facebook. Những câu chuyện ông kể trong hồi ký được khá nhiều bạn bè gật gù "đúng là thời kỳ anh Thái còn là lính, cảm giác bay đúng của người lính, chứ không phải "tướng bay". Ông còn được đồng đội trìu mến đặt biệt danh "bay như Thái" trong những năm chiến tranh chống Mỹ.

Sống Mới đã có dịp trò chuyện với nhà văn Thủy Hướng Dương - người được vị anh hùng phi công tin tưởng- gửi chị biên tập cuốn hồi ký này, để hiểu thêm được sự mộc mạc nhưng cuốn hút của "Lính bay".

Cơ duyên nào đưa chị đến với bản thảo "Lính bay"?

Tôi có lẽ là người thứ ba chỉ sau hai người là đại tá Hà Quang Hưng – vừa là đồng đội, vừa là người anh thân thiết với trung tướng Phạm Phú Thái gần 50 năm qua và bà Hoàng Phương Nga là phu nhân của trung tướng được đọc bản thảo viết tay của ông. Thật may mắn và vinh dự. Bởi bản thảo của ông là tư liệu quí giá, một cuốn hồi ký sinh động về lĩnh vực Không quân mà có lẽ nhiều năm sau nữa chúng ta mới có được. Tôi đã từng chấp bút cho anh hùng phi công Lưu Huy Chao và có đọc một số cuốn hồi ký của phi công lái Mig17 khác nhưng gần như ở thế hệ phi công lái Mig17 không có ai viết một cách chi tiết, rõ ràng về học lái Mig và những khó khăn đặc thù khi lái máy bay chiến đấu như trung tướng Phạm Phú Thái. Cũng chưa có ai ở vai trò một vị tướng Không quân mà viết hồi ký về cái được, cái thua của chiến tranh như ông. Điều đó khiến tôi bồn chồn mong muốn cuốn sách Lính bay mau chóng được xuất bản. Tôi thấy mình thật may mắn khi được trung tướng Phạm Phú Thái lựa chọn là người giúp ông hoàn thiện bản thảo.

Hồi ký “Lính bay” có gì đặc biệt, thưa chị?

Tôi thấy có ít nhất ba điều đặc biệt ở cuốn hồi ký "Lính bay" tập Một này. 1/3 cuốn sách có thể coi là “bảo bối” về các kỹ năng sử dụng chiến đấu cơ đúc rút từ kinh nghiệm của một phi công nhiều giờ bay thứ hai của thế hệ bay Mig21 và cũng là phi công bay giỏi nổi tiếng trong chiến tranh chống Mỹ cho những ai đam mê ngành bay đã và sẽ học lái chiến đấu cơ. “Lính bay” lần đầu tiên bật mí về sự thật những trận không chiến đã được lịch sử các trung đoàn tiêm kích ghi chép kiểu “ta nhất định thắng, địch nhất định thua”. Trong mắt tác giả Phạm Phú Thái, để có được hòa bình như ngày hôm nay, Không quân Việt Nam thắng nhiều nhưng thua cũng lắm. Điều đó khẳng định rằng cái giá của Hòa bình là sự hy sinh của các đồng đội ông, của những người lính các binh chủng và của toàn dân vô cùng lớn. Và hơn thế nữa, tác giả Phạm Phú Thái còn cho chúng ta biết thêm, đôi khi trong chiến tranh, sự hy sinh không chỉ vì thiếu thốn quân lương mà còn vì những sơ suất trong chiến thuật. Trong rất nhiều tác phẩm viết về chiến tranh, chúng ta vẫn thường được thấy hình ảnh của nữ chiến sĩ vừa hồn nhiên, tươi rói và đầy chất lãng mạn thì ở "Lính bay" các nữ chiến sĩ vẫn trẻ trung như thế nhưng có cuộc sống rất "người thường" khi “thiếu hơi giai” hay “ị đồng tập thể” khiến độc giả có thể bật cười vì sự hồn nhiên trong bom đạn. Nhưng ngay sau đó, cảm xúc sẽ bị đẩy lên cao độ, thậm chí bật khóc vì cuộc sống khắc nghiệt của chiến tranh đã khiến cho nữ chiến sĩ thiếu thốn không chỉ vật chất mà thiếu nghiêm trọng đời sống tinh thần, ảnh hưởng sâu sắc đến tâm sinh lý tuổi thanh niên. Ta còn thấy các bà mẹ Nga sợ chiến tranh tới mức cứ ôm chặt “binh nhất” 19 tuổi Phạm Phú Thái mà nức nở lúc chia tay “Ở lại nước Nga với mẹ, mẹ sẽ cưới vợ cho, về nước đánh nhau thì chết mất”.

HOI KY “LINH BAY” – Cua hiem chan thuc giua nhung hoi ky hoa my - Anh 2

Nhà văn Thủy Hướng Dương cùng tác giả Hồi ký và những cựu phi công MIG21

Thường thì hồi ký rất khô khan vì chủ yếu là tư liệu. Chị có cảm nhận gì khi biên tập “Lính bay”?

Như tác giả Phạm Phú Thái đã phi lộ ở đầu cuốn sách rằng ông không phải nhà văn nên văn phong có thể sẽ không mượt mà như các nhà văn chuyên nghiệp. Còn tôi thì thấy, ông sẽ hấp dẫn độc giả bằng sự trung thực của các dữ liệu, bằng sự mộc mạc câu chữ. Chính vì điều đó, tôi đã gắng giữ lại văn phong của ông, không có ý định can thiệp quá nhiều. Khi bắt tay vào thực hiện cuốn sách, trung tướng Phạm Phú Thái và tôi đã cam kết cố gắng đưa các sự việc/sự kiện đến với độc giả nhẹ nhàng, nhìn nhận các sự kiện với tấm lòng bao dung: Lịch sử đã qua là những điều chúng ta cần ghi nhớ chứ không nên phán xét. Thêm một điều nữa, bạn sẽ bất ngờ khi thỉnh thoảng sẽ chạm phải một đoạn hồi ký viết hay hơn nhà văn và đoạn ấy sẽ lấy nước mắt của bạn.

Tôi vốn là kẻ “keo kiệt” lời khen nên không muốn bất cứ một sự gợi ý định hướng nào cho độc giả về cuốn sách này. Nhưng chủ quan mà nói, “Lính bay” sẽ là món quà đặc biệt cho những ai từng là lính. Thậm chí có thể hấp dẫn cả thế hệ trẻ - những người luôn đi tìm sự thật trong những câu chuyện đã ghi lại có phần hào hùng của cha ông. Còn tôi thì mong tác giả Phạm Phú Thái sớm ra tập hai để tôi đỡ hồi hộp mong chờ những suy nghĩ của một tướng trận mạc về thời cuộc, về các quyết sách quan trọng của Bộ quốc phòng Việt Nam trong giai đoạn 1970 đến 1975.

Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này!

Mạnh Chung