QĐND - Theo dự kiến, vào tháng 11 tới đây, Hiệp định Liên kết Liên minh châu Âu (EU) - U-crai-na có thể được ký tại Hội nghị thượng đỉnh Đối tác phía Đông diễn ra tại thủ đô Vin-ni-út của Lít-va. Tuy nhiên, liệu rằng việc hội nhập châu Âu mà Ki-ép vẫn luôn khao khát sẽ chỉ mang lại toàn màu hồng cho nước này?

Bỏ qua cơ hội gia nhập Liên minh Hải quan

Phát biểu tại phiên họp của Hội đồng Kinh tế Tối cao Âu-Á diễn ra tại thủ đô Min-xcơ của Bê-la-rút, Tổng thống Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) đã tuyên bố U-crai-na không thể gia nhập Liên minh Hải quan bao gồm Nga, Bê-la-rút và Ca-dắc-xtan, nếu như Ki-ép ký Hiệp định Liên kết với EU. Trên thực tế, bất chấp những lời cảnh báo dồn dập từ phía Nga, cho đến nay Ki-ép vẫn hy vọng sẽ ký các thỏa thuận quan trọng với EU và khẳng định không có kế hoạch hướng tới trở thành thành viên đầy đủ của Liên minh Hải quan. Ngày 18-9 vừa qua, Chính phủ U-crai-na đã thông qua dự thảo Hiệp định Liên kết với EU. Đây được xem là bước đi đầu tiên tiến tới việc trở thành thành viên đầy đủ của tổ chức này.

Xe chở hàng hóa lưu thông qua biên giới Nga - U-crai-na. Ảnh: Ria Novosti

Quyết định xích lại gần EU của U-crai-na khiến Mát-xcơ-va lo lắng là bởi theo như lời Trợ lý của Tổng thống Nga về các vấn đề phát triển hợp tác thương mại X.Gla-dép (Sergei Glazev), trong trường hợp U-crai-na ký Hiệp định Liên kết với EU, hàng hóa từ EU sẽ được tự do lưu thông qua biên giới U-crai-na mà không phải đóng thuế nhập khẩu hoặc kiểm tra vệ sinh dịch tễ. Nga lo ngại đây sẽ là kẽ hở để tái nhập hàng hóa không đạt tiêu chuẩn vào nước này. Mặc dù vậy, Tổng thống V. Pu-tin vẫn khẳng định giữa hai nước sẽ không có bất kỳ vấn đề nào trong lĩnh vực chính trị. Ông V. Pu-tin cho biết, Nga sẽ không ngăn cản mục tiêu gia nhập thị trường EU của U-crai-na và nói rằng đây không phải là công việc của Mát-xcơ-va, mà là quyền tự chủ của người dân và chính quyền U-crai-na.

Bức tranh không chỉ toàn màu hồng

Ria Novosti dẫn số liệu của cơ quan thống kê quốc gia U-crai-na cho biết, hiện Nga là nước nhập khẩu lớn nhất hàng hóa từ U-crai-na khi chỉ tính riêng trong nửa đầu năm nay, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu của U-crai-na đạt hơn 30 tỷ USD mà trong đó thị phần sang Nga chiếm 24,7%. Trong khi đó, một nghiên cứu vào năm 2012 do Ngân hàng Phát triển Á - Âu tài trợ, dự báo GDP của U-crai-na sẽ tăng 6% nếu nước này tham gia Liên minh Hải quan Nga - Bê-la-rút - Ca-dắc-xtan. Bất chấp điều đó, U-crai-na vẫn sẵn sàng "khước từ" Nga và Liên minh Hải quan. Hiệp định Liên kết với EU được dự báo sẽ giúp nền kinh tế của U-crai-na tăng trưởng thêm 5,3%. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, "bắt tay" với EU cũng chưa hẳn là một lựa chọn tốt hơn đối với Ki-ép bởi bức tranh của U-crai-na sau khi hội nhập EU không chỉ toàn màu hồng.

Theo dự báo của các chuyên gia, sau niềm hào hứng ngắn ngủi vì được hội nhập châu Âu, U-crai-na ngay lập tức phải đối mặt với sự xấu đi trong quan hệ chiến lược với Nga. Thiếu một quan hệ đối tác với Nga, U-crai-na sẽ phải đứng ngoài hành lang Đông-Tây, đánh mất vị thế địa chính trị "cầu nối" quan trọng hiện nay. Khi đó, U-crai-na mặc dù có tên trên bản đồ thế giới song chỉ với tư cách là mảnh sân sau của châu Âu mà thôi.

Ngoài ra, một tương lai không sáng sủa đối với một số lĩnh vực công nghệ cao, luyện kim và hóa chất đang chờ đợi U-crai-na ở phía trước. Ki-ép sẽ nhanh chóng vấp phải khó khăn khi sản xuất trong nước giảm sút, hàng hóa không thể tìm được đầu ra ở cả thị trường Đông và Tây Âu. Các tập đoàn lớn và cơ sở sản xuất công nghiệp trong tương lai có thể rơi hết vào tay phương Tây thông qua các chiến lược "hiện đại hóa". Đằng sau việc này sẽ là đời sống người dân đi xuống, thất nghiệp gia tăng và làn sóng di cư ồ ạt ra nước ngoài tìm việc làm. Dự báo sẽ có khoảng hơn 10 triệu người dân U-crai-na phải ra nước ngoài tìm việc làm thời vụ, trong khi châu Âu lại đang dư thừa nguồn cung lao động.

Việc U-crai-na hội nhập châu Âu sẽ khiến các nền tảng kinh tế, chính trị và xã hội U-crai-na vốn đã mong manh càng trở nên dễ vỡ. Sự vội vã hội nhập châu Âu trong khi điều kiện chưa chín muồi đang đẩy U-crai-na tiến sát bờ vực chia rẽ đất nước khi phía Đông muốn đi theo Nga, phía Tây muốn xích lại châu Âu và phía Nam muốn sáp nhập với Thổ Nhĩ Kỳ.

Dù bức tranh không toàn màu hồng đi chăng nữa, nhưng giới phân tích cũng thừa nhận rằng, việc U-crai-na hội nhập với EU vẫn có thể được coi như là sự đã rồi. Hiện tại, bối cảnh kinh tế mà U-crai-na đang gặp phải sẽ không thể có lối thoát nếu không có sự trợ giúp tài chính từ bên ngoài. U-crai-na có thể đi vay của các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), hay của Nga hoặc một đối tác khác. Tuy nhiên, quyết định phải lựa chọn giữa Nga hay EU không chỉ phụ thuộc vào chính quyền Tổng thống V.Y-a-nu-cô-vích (Viktor Yanukovich) mà còn bị chi phối rất lớn bởi nhóm các nhà tài phiệt của U-crai-na, hiện đang nắm giữ cổ phiếu, bất động sản và có quan hệ làm ăn ở phương Tây.

HOÀNG VŨ