Cuối tháng 9 vừa qua, khi Bill Gross, đồng sáng lập tập đoàn đầu tư trái phiếu lớn nhất thế giới Pacific Investment Management Co. (Pimco), đột ngột từ chức, cả thị trường đã dậy sóng. Nhà đầu tư ngay lập tức rút hàng tỉ USD khỏi Pimco. Theo Morgan Stanley, các nhà đầu tư có thể sẽ rút khoảng 400 tỉ USD giá trị tài sản được quản lý sau sự ra đi của Gross, tương ứng với khoảng 20% tổng tài sản của Pimco.

Chứng kiến dòng tiền chảy ra ồ ạt, các nhà lãnh đạo của Pimco đã tìm mọi cách thuyết phục khách hàng tiếp tục làm ăn với Tập đoàn. Tổng Giám đốc Douglas Hodge đã nói rằng ông rất lạc quan về triển vọng của Pimco sau khi không còn Gross, gọi sự ra đi của Gross là một cơ hội để Tập đoàn thoát khỏi “cách làm việc chỉ xoay quanh một nhà sáng lập để vươn tới môi trường làm việc theo nhóm”.

Đối với các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, một động thái táo bạo mà dẫn đến kết quả lỗ ngay tức thì rất khó mà nuốt trôi, đặc biệt là những việc làm khiến cho nhà đầu tư và cổ đông không hài lòng. Nhưng dù là chuyện cắt đứt với một nhà lãnh đạo lắm tài nhưng lắm tật hay là chuyện từ bỏ một nguồn doanh thu lớn nào đó thì các chuyên gia quản trị cho rằng những hy sinh, tổn thất lớn trong ngắn hạn đôi khi là chìa khóa dẫn đến thành công trong dài hạn. Nhưng các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng điều đó chỉ nên thực hiện với điều kiện ông chủ doanh nghiệp lựa chọn đúng thời điểm ra quyết định.

Việc các nhà lãnh đạo Pimco đang có kế hoạch hất cẳng Gross cho thấy họ sẵn sàng chấp nhận hứng lấy búa rìu dư luận để đổi lấy sự yên ổn cho văn hóa doanh nghiệp ở Pimco (Gross bị nhiều tờ báo đánh giá là một nhà lãnh đạo độc tài, chuyên quyền) và giữ chân nhân viên tài năng. Thậm chí, khi điều đó có nghĩa là mất đi bộ mặt quan trọng của Công ty: Bill Gross, nhà đầu tư huyền thoại được mệnh danh là ông vua trái phiếu. “Bạn không từ bỏ điều đó trừ phi có một lý do chính đáng”, Paul Argenti, Giáo sư về giao tiếp doanh nghiệp tại Trường Kinh doanh Tuck thuộc Đại học Dartmouth, nhận xét.

Chắc chắn, khoản lợi nhuận kiếm được gần đây dù kiêm tốn đã hạn chế được rủi ro khi Pimco chia tay Gross, người đồng sáng lập Tập đoàn vào năm 1971. Quỹ Pimco Total Return, quỹ do Gross quản lý và là quỹ đầu tư trái phiếu lớn nhất thế giới, đã đạt mức lợi nhuận 3,3% trong 12 tháng kết thúc vào ngày 25.9, so với mức trung bình 4,4% của các quỹ trái phiếu tương tự trong cùng kỳ thời kỳ, theo hãng nghiên cứu Morningstar Inc. “Đưa ra quyết định ngay từ bây giờ dễ dàng hơn là đưa ra quyết định cách đây 5-10 năm”, Giáo sư Argenti nhận xét (đại diện Pimco từ chối đưa ra bình luận).

Trên thực tế, không chỉ có các nhà lãnh đạo Pimco là phải đứng trước những quyết định khó khăn. CVS Health Corp., chuỗi nhà thuốc lớn thứ hai nước Mỹ, đã gây sốc cho nhiều người vào đầu năm nay khi quyết định chấm dứt kinh doanh thuốc lá, tức đồng nghĩa với việc từ bỏ 2 tỉ USD doanh số bán hằng năm. CVS đang đặt cược rằng một tương lai không có thuốc lá sẽ giúp gia tăng triển vọng của Công ty với vị thế là một nhà cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, từ đó sẽ giúp tạo ra doanh thu trong dài hạn. Công ty thậm chí còn đổi tên từ CVS Caremark Corp. để hiện thực hóa tầm nhìn này của mình.

CVS tuyên bố khai tử lĩnh vực thuốc lá cũng rất đúng thời điểm: doanh số bán thuốc lá đang trên đà giảm mạnh trước các mức thuế suất cao hơn, lệnh cấm hút thuốc lá và các chiến dịch vì sức khỏe cộng đồng. Cùng lúc đó, Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe hợp túi tiền ở Mỹ đã mang đến cơ hội để CVS cung cấp dịch vụ sức khỏe cho những người Mỹ vừa mới tham gia chương trình bảo hiểm. Cổ phiếu của CVS đã tăng hơn 20% kể từ đợt tuyên bố hồi tháng 2. Cho đến nay, chưa có chuỗi nhà thuốc nào ở Mỹ theo chân CVS từ bỏ việc kinh doanh thuốc lá.

“Mặc dù không bao giờ là đúng thời điểm để từ bỏ khoản doanh thu lên tới 2 tỉ USD, nhưng thực sự đây là thời điểm chín muồi. Loại bỏ chướng ngại vật này sẽ cho phép công ty chúng tôi tăng trưởng trong dài hạn”, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Larry Merlo của CVS cho biết.

Theo các chuyên gia tư vấn doanh nghiệp, nhẫn nại là một đức tính khó mà có được trong một môi trường kinh doanh khắc nghiệt, khi doanh nghiệp liên tục bị thúc giục, gây sức ép bởi các cổ đông, đặc biệt là các nhà đầu tư chủ động (activist investor). “Các nhà quản lý buộc phải theo đuổi lợi nhuận trong ngắn hạn và điều đó đã trở thành một thói quen. Rất khó để thay đổi cách suy nghĩ ấy”, Jo Whitehead, Giám đốc Trung tâm Quản trị Chiến lược Ashridge tại London, nhận xét.

Khi thời điểm chưa chín muồi, các cuộc chuyển giao chiến lược táo bạo có thể gây ra tác dụng ngược. Netflix Inc., chẳng hạn, vào tháng 9.2011 đã tuyên bố kế hoạch chia tách dịch vụ truyền tải phim và dịch vụ cung cấp DVD qua thư tín thành 2 website riêng biệt. Khi kế hoạch này được công bố, Tổng Giám đốc Reed Hastings của Netflix đã ám chỉ rằng ông sẵn lòng chấp nhận sự phản đối trong ngắn hạn từ phía khách hàng nhằm củng cố vị thế của Neftlix là một công ty kỹ thuật số. Thế nhưng, kế hoạch chia tách hai website này (diễn ra cùng lúc với một đợt tăng giá) đã bị “phản pháo” 3 tuần sau đó khi gần 800.000 người thuê bao Mỹ vì tức giận mà quyết định “nghỉ chơi” với Netfilx trong quý đó.

“Có một sự khác biệt giữa hành động một cách nhanh chóng - điều Netflix đã làm rất tốt trong nhiều năm qua - với hành động quá nhanh, vốn là điều mà chúng tôi đã làm trong trường hợp này”, ông Hastings phát biểu khi ông tuyên bố hủy kế hoạch chia tách vào tháng 10.2011. Kể từ đó, hoạt động kinh doanh của Netflix đã khởi sắc trở lại và giá cổ phiếu đã tăng hơn gấp 3 lần.

Theo Michael Mankins, một đối tác tại hãng tư vấn Bain & Co., một tin tốt lành cho các ông chủ can đảm là không có một bằng chứng nào cho thấy trong dài hạn, thị trường “trừng phạt” các nhà điều hành mà đã chấp nhận mất mát trong ngắn hạn để thực hiện một sự thay đổi chiến lược nào đó.

Ông Mankins cho rằng thị trường có thể phản ứng thái quá khi họ mới nghe thông tin, nhưng nhà đầu tư cuối cùng sẽ “nghĩ thông” nếu quyết định đó được đưa ra đúng thời điểm và tăng được giá trị của doanh nghiệp qua thời gian. “Nếu lựa chọn A tốt hơn so với lựa chọn B, nhưng nó mang lại hậu quả tiêu cực trong ngắn hạn, bạn cũng nên chọn nó”, ông nói.

Tại Pimco, triển vọng ngắn hạn của tập đoàn đầu tư trái phiếu này vẫn còn u ám sau sự ra đi của nhà đầu tư huyền thoại Bill Gross. Tuần qua, Morningstar đã hạ mức tín nhiệm của quỹ Pimco Total Return, quỹ lớn nhất của Pimco, từ “vàng” xuống “đồng” với lý do Pimco đang trong tình trạng không chắc chắn sau cuộc xáo trộn dàn quản lý cấp cao. Tuy nhiên, chuyên gia phân tích Eric Jacobson cho rằng triển vọng nói chung của Pimco vẫn tích cực.

(Theo WSJ và CNN)