(Toquoc) - Việc Quốc hội thông qua Luật bầu cử gián tiếp đã đặt ra nhiều thách thức mới cho tân Tổng thống Indonesia Joko Widodo.

Sức ảnh hưởng của ông Prabowo Subianto, phe đối lập, với ông Joko Widodo, đang lan rộng khi Chủ tịch và các Phó chủ tịch nhiệm kì mới của Hạ viện Indonesia (Hội đồng Đại diện khu vực - DPD) được bầu ngày 2/10 đều thuộc Liên minh Đỏ và Trắng, gồm 7 đảng ủng hộ vị cựu đại tướng này. Kiểm soát 68% số ghế trong hạ viện, khối này cũng tuyên bố ủng hộ ứng cử viên đảng Phát triển Thống nhất (PPP) trở thành chủ tịch của Thượng viện Indonesia (Hội nghị Hiệp thương Nhân dân - DPR). Trước đó, đạo luật hủy bỏ nguyên tắc bỏ phiếu trực tiếp trong các cuộc bầu cử lãnh đạo đơn vị hành chính địa phương để thay bằng nguyên tắc bỏ phiếu gián tiếp (Pilkada) do liên minh này đề xuất cũng đã được thông qua ngày 26/9.


Nghị trường Indonesia đầy bất ổn

Âm mưu đảo ngược tình thế của Tướng Subianto

Thất bại trước ông Joko Widodo (Jokowi) với 47% số phiếu bầu (so với 53% ủng hộ ông Jokowi) trong cuộc bầu cử Tổng thống Indonesia tháng 7 vừa qua, Tướng Prabowo Subianto có những kế hoạch mới với điểm khởi đầu là thực thi Pilkada. Theo luật này, quyền bỏ phiếu để chọn người lãnh đạo khu vực, hiện nay do người dân trực tiếp đi bầu, sẽ do hội đồng từng địa phương thực hiện.

Ông Aburizal Bakrie, của Đảng Golkar, gọi đây là một trong những chiến thắng lớn nhất của Liên minh Đỏ và Trắng. Hiện nay, khối này đang nắm giữ 31/34 vị trí trong cơ quan lập pháp cấp địa phương.Nếu các thành viên của khối hợp sức với nhau, Pilkada sẽ cho phép họ bầu ra các thống đốc, chưa kể hàng ngàn thị trưởng và người đứng đầu cấp huyện đại diện cho lợi ích của họ trong các cuộc bầu cử khu vực tiếp theo. “Sự sụp đổ của hệ thống bầu cử trực tiếp cấp địa phương có thể dẫn đến các cuộc bầu cử Tổng thống gián tiếp”, bà Soekarnoputri Megawati, Chủ tịch Đảng Dân chủ Indonesia đấu tranh (PDI-P) cho biết.

Thời gian gần đây, khối này cũng đang tìm cách loại bỏ việc bầu cử Tổng thống trực tiếp và thâu tóm quyền lực chính trị của nhân dân để bầu ra các vị trí lãnh đạo của họ tại Hội đồng Hiệp thương Nhân dân (MPR).

Bà Puan Maharani, lãnh đạo PDI-P tại MPR khẳng định, những người ủng hộ ông Prabowo đã chuẩn bị sẵn sàng cho kế hoạch của họ, gồm những chiến lược được hoạch định để tăng cường sức mạnh của liên minh này tại MPR nhằm sửa đổi các điều luật liên quan đến bầu cử tổng thống trong Hiến pháp Indonesia năm 1945.

Bà Puan cũng cho biết đã nghe nhiều tin đồn về kế hoạch thay đổi các quy định nội bộ của MPR, nhằm vào việc buộc tội Tổng thống mới đắc cử Joko Widodo. Một tài liệu, được cho là dự thảo sửa đổi quy định của MPR, đã được lưu hành giữa các thành viên sau cuộc bỏ phiếu thông qua Pilkada. Một số nghị sĩ yêu cầu giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề xác nhận thông tin chính xác của các tài liệu này.

Dự thảo có sửa đổi điều 99, 105, 110 và 112, trong đó ghi rõ chi tiết các thủ tục cần thiết để buộc tội Tổng thống. Điều 99, quy định rằng MPR có thể buộc tội Tổng thống khi Quốc hội đề nghị và có phán quyết của Tòa án hiến pháp về sự vi phạm của Tổng thống ở các tội danh như phản quốc hay tham nhũng. Tổng thống cũng có thểbị luận tội nếu được coi là “không đủ năng lực” để điều hành hoạt động của văn phòng Tổng thống. Các điều luật từ 105 đến 112 quy định cơ chế bổ nhiệm phó Tổng thống đảm nhận chức Tổng thống nếu các cáo buộc là chính xác.

Nếu dự thảo này được thông qua, vai trò lịch sử của MPR sẽ được khôi phục như một thể chế mạnh mẽ với thẩm quyền bao trùm cả văn phòng Tổng thống. Từ đó, thúc đẩy quá trình bầu cử gián tiếp Tổng thống mới. Ikrar Nusa Bhakti, một nhà nghiên cứu chính trị tại Viện Khoa học Quốc gia Indonesia cho biết: “Khôi phục lại các cuộc bầu cử Tổng thống gián tiếp gần như là mục tiêu cuối cùng của ông Prabowo”. Khi Tổng thống được bầu bởi đại diện lợi ích nhóm và các đảng phái trong MPR, “trật tự Suharto” thực sự được tái hiện trong kỷ nguyên mới và đó là một bước thụt lùi của nền dân chủ ở Indonesia.

Tình thế khó khăn của Tổng thống đắc cử Jokowi

Ngăn cản sự thực thi luật Pilkada là một trong những “nan đề” đầu tiên của tân Tổng thống Joko Widodo khi nhậm chức vào 20/10 tới. Ông Jokowi đã khẳng định: “Đạo luật này là bước lùi trên con đường hướng đến dân chủ của đất nước” và cho biết sẽ cố gắng để thay đổi quyết định này.

Một trong những kịch bản của ông Jokowi là sửa đổi Pilkada hoặc đưa ra một dự luật mới khi lên nắm quyền. Tuy nhiên, bất cứ dự thảo nào của Tổng thống đều cần sự thông qua của Hạ viện. Điều này là khó xảy ra khi PDI-P và ba đảng khác ủng hộ ông Jokowi chỉ chiếm 37% số ghế. Đồng thời, PDI-P đã không đạt được thỏa thuận với Tổng thống sắp mãn nhiệm Susilo Bambang Yudhoyono và đảng Dân chủ (PD) của ông. PDI-P gặp thất bại trong đàm phán chính trị với đảng Chỉ thị Dân tộc (PAN) và đảng Phát triển Thống nhất (PPP), những thành viên chính trong Liên minh Đỏ và Trắng. Do đó, ông Jokowi cần phải “thỏa hiệp một số vị trí” trong nội các mới nhằm đổi lấy sự thuận lợi trong việc triển khai chiến lược cải cách và đẩy lùi thực thi Pilkada.Trong bối cảnh lực lượng của ông Subianto đang muốn tiến xa hơn nữa, với âm mưu buộc tội Tổng thống mới đắc cử và bầu ra Tổng thống mới của riêng họ, sự nhượng bộ của ông Jokowi sẽ không đem lại hiệu quả như mong muốn.

Giải pháp hữu hiệu nhất hiện nay là khiếu nại lên Tòa án Hiến pháp Indonesia, cơ quan duy nhất có thẩm quyền giữ nguyên hay bác bỏ đạo luật này. Pilkada mâu thuẫn với Chương VI của Hiến pháp nước này, quy định rằng DPD và các nhà lãnh đạo địa phương có vị trí ngang nhau trong việc quản lý khu vực và đều do nhân dân trực tiếp bầu ra. Do đó, việc thực hiện luật Pilkada sẽ gây rối loạn chức năng kiểm tra và cân bằng trong chính quyền.

Cũng theo điều luật được ban hành năm 2008 của Tòa án Hiến pháp, quyền lực của nhân dân là "một nguyên tắc hiến pháp cơ bản, không chỉ xác định các hình thái của Chính phủ mà còn là công cụ pháp lý chính trị”. Tờ Jakarta Globe chỉ trích một cách mạnh mẽ: “Tước quyền của người dân trong việc lựa chọn lãnh đạo của mình là sự phản bội lòng tin của nhân dân và gạt họ ra khỏi tiến trình dân chủ hóa đất nước”.

Với sự ủng hộ của 91% người dân Indonesia, theo các cuộc khảo sát gần đây và các tổ chức hoạt động vì dân chủ ở Jakarta, Tòa án Hiến pháp Indonesia được mong đợi sẽ bác bỏ thành công Pilkada. Nhưng trước mọi khả năng xảy ra, cuộc “chiến” dân chủ và cải cách của ông Jokowi sẽ gặp lắm chông gai.

An Bình (Tổng hợp)