(ĐSCT) ÔNG trùm đồ cổ Ai Cập đầy thế lực Jahi Hawass lùng sục các địa điểm khảo cổ không biết mệt mỏi để bảo vệ cổ vật quốc gia và thu hồi lại kho báu của tổ quốc mình. Sau đây là cuộc phỏng vấn của tạp chí VSD dành cho ông.

- Người ta có cảm tưởng ông đòi thu hồi lại toàn bộ cổ vật Ai Cập đang cất giấu tại châu Mỹ và châu Âu? - Không, 95% đồ cổ Ai Cập đang ở trong các viện bảo tàng lớn của thế giới đều hợp pháp. Tôi phải tôn trọng công ước bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, được UNESCO công bố ngày 16-11-1972: “Mọi đồ cổ xuất khẩu phi pháp phải được trả lại cho quốc gia gốc của nó”. Tại Ai Cập, hàng ngàn tài sản văn hóa đã biến mất từ năm 1972 và chúng tôi chỉ đòi lại mà thôi. - Ông đang đòi lại cái gì ở Viện bảo tàng Louvre? - Tháng 12-2009, Louvre đã giao trả 5 mảnh của bức bích họa đánh cắp trong thập niên 80 từ ngôi mộ của hoàng tử Tetiky, ở Dra Abou El-Nagar vùng Thượng Ai Cập trong lúc tôi ra lệnh cấm Viện bảo tàng Pháp này đào bới ở Saqqarah, gần Cairo. Vụ án này đã giải quyết xong. Nhưng Viện bảo tàng Louvre vẫn còn giữ 3 bức tượng của Pharaon Aménophis III đánh cắp từ ngôi mộ của ông tại Thung lũng Các vua vào thế kỷ XIX. - Ông cũng đòi lại bức tượng Néfertiti nổi tiếng, trưng bày tại Viện bảo tàng Berlin Neues. Người Đức tìm thấy nó vào năm 1912 quả quyết rằng đã mang ra khỏi Ai Cập một cách hoàn toàn hợp pháp? - Sai! Nhà Ai Cập học người Đức Lud Vig Borchardt đã lén lút mang ra khỏi Ai Cập và cất giấu cho đến năm 1923 mới đưa ra trưng bày tại Viện bảo tàng Berlin. Sau đó Hitler giữ lại, trong lúc viện bảo tàng đã chấp nhận mang trả cho Ai Cập. Bức tượng này giống như bức tranh La Joconde. Tôi đã đề nghị với Berlin cho mượn trong vòng 5 năm, nhưng họ bảo nó rất dễ vỡ nên không thể đi xa. - Ông cũng kết án nặng nề Viện bảo tàng nghệ thuật Saint Louis Hoa Kỳ? - Năm 1998, viện bảo tàng này đã mua từ một nhà buôn ở Geneve chiếc mặt nạ của Ka-Nefer-Nefer, một công chúa thuộc triều đình Ramsès II với giá 500.000 USD. Thế mà chiếc mặt nạ này đã được Jakaria Goneim tìm thấy tại Saqqarah năm 1952 trước khi bị đánh cắp vào năm 1985 ngay trong kho của chúng tôi. Tôi đã thông báo mọi chứng cớ cần thiết đến ông giám đốc Viện bảo tàng Saint Louis, Brent Benjamin, nhưng ông này vẫn nói chiếc mặt nạ ra khỏi Ai Cập một cách hợp pháp! - Viện bảo tàng Louvre, British, Neues, Saint Louis, Turin... đúng là chiến tranh các vì sao... - Không, đó không phải là chiến tranh. Chúng tôi chỉ bảo vệ di sản cha ông của mình. Thời đại của các nhà khảo cổ đế quốc đã kết thúc rồi.