Cần phải có cơ chế rõ ràng, ngay từ khi thương thảo hợp đồng đã phải quy định cụ thể và có những chế tài ràng buộc để xử lý vấn đề này mới mong cải thiện được tình hình...

Đây là thực trạng rất đáng báo động đối với những dự án giao thông theo hình thức BOT. Với việc gần như chưa có chế tài quy định cụ thể xử lý vi phạm sau đầu tư nên các nhà đầu tư thường chỉ chạy theo lợi nhuận mà ít quan tâm đến duy tu, bảo dưỡng các tuyến đường... “Bỏ quên” sau đầu tư Theo số liệu của Vụ Kế hoạch - Đầu tư (Bộ GTVT), hiện nay Bộ GTVT đã và đang triển khai 29 dự án theo phương thức BOT với tổng mức đầu tư khoảng 138.809 tỷ đồng. Trong số này có nhiều dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, hoặc đã hoàn thành và khai thác một phần. Tuy nhiên, vấn đề quản lý sau đầu tư với các dự án BOT còn rất nhiều bất cập và gần như còn bỏ trống do không được quy định cụ thể trong hợp đồng, chế tài xử lý cũng không có điều khoản rõ ràng. Hơn nữa, khi nhà đầu tư đã bỏ một số tiền rất lớn ra để xây dựng các tuyến hạ tầng giao thông thì khi hoàn thành họ chỉ nghĩ tới việc làm sao khai thác hiệu quả nhất, thu nhiều lợi nhuận để hoàn vốn nên không dễ bỏ tiền túi ra cho việc lo an toàn, duy tu, bảo dưỡng cho công trình. Đơn cử như tuyến tránh Vinh, trong hợp đồng có quy định, nhà đầu tư phải duy tu bảo dưỡng thường xuyên theo quy định của Bộ GTVT, tuy nhiên, trong suốt thời gian vừa qua, những việc sửa chữa, bảo dưỡng này gần như bị bỏ quên và nhà đầu tư chưa thực hiện nghiêm túc. Tại một cuộc họp gần đây về các dự án BOT, ông Trần Quốc Toản, Phó vụ trưởng Vụ Kết cấu hạ tầng (Bộ GTVT) cho biết, thời gian qua, phối hợp với Tổng cục ĐBVN, Vụ Kết cấu hạ tầng đã kiểm tra nhiều dự án BOT trên địa bàn cả nước, thực trạng chung là công tác sau đầu tư gần như chưa được thực hiện nghiêm túc. Theo ông Toản, hồ sơ về kế hoạch duy tu, bảo dưỡng của các dự án gần như không có. Đơn cử như cầu Yên Lệnh, trong suốt nhiều năm qua, nhà đầu tư gần như không thực hiện duy tu bảo dưỡng mà chỉ dọn dẹp vệ sinh và thay thế một số khe co giãn. Bên cạnh đó, sau khi đưa vào khai thác, hành lang các tuyến đường BOT không được kiểm soát chặt. Thậm chí một số dự án còn cho phép nhà đầu tư được sử dụng dọc hành lang để khai thác, kinh doanh, làm ảnh hưởng đến việc lưu thông của phương tiện. Một điểm nữa là công tác đấu nối các dự án BOT sau khi hoàn thành cũng được làm rất tùy tiện. Đơn cử như tuyến tránh Vĩnh Yên, chỉ có 10km nhưng có tới 17 đường đấu nối vào quốc lộ. Phải có chế tài cụ thể Nguyên nhân dẫn đến tình trạng không quản lý được sau đầu tư của các dự án BOT theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB của Bộ GTVT là do từ khi thương thảo hợp đồng vấn đề này không được bàn thảo và quy định cụ thể. Cũng theo ông Trần Quốc Toản, trong hợp đồng ký kết thường chỉ quy định chung chung như định kỳ 5 năm/lần hoặc sau 10 năm thì đại tu, còn không ràng buộc trách nhiệm cũng như chế tài nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng. Trong hợp đồng các dự án BOT cũng không quy định nguồn tài chính nào để tiến hành duy tu, bảo dưỡng, đảm bảo an toàn của các dự án nên rất khó xử phạt các nhà đầu tư. Cùng chung quan điểm trên, ông Nguyễn Đức Thắng, Tổng cục phó Tổng cục ĐBVN cho biết, việc tình trạng sau đầu tư còn là một khoảng trống là do cơ chế trong vấn đề này chưa rõ ràng, vấn đề phân cấp hoặc quy định trong hợp đồng chưa cụ thể, chế tài không rõ ràng nên khi nhà đầu tư không thực hiện các cơ quan quản lý nhà nước vẫn bó tay. Hầu hết các dự án BOT đưa vào khai thác trong thời gian vừa qua đều có vấn đề về chất lượng, một số dự án chưa làm xong đã hỏng, tuy nhiên các nhà đầu tư vẫn không bị xử phạt gì. Đơn cử như tuyến QL51, trong quá trình thi công gây mất ATGT và bụi bặm, các cơ quan chức năng đã nhiều lần nhắc nhở nhưng nhà đầu tư vẫn làm ngơ. “Chính vì vậy, cần phải có cơ chế rõ ràng, ngay từ khi thương thảo hợp đồng đã phải quy định cụ thể và có những chế tài ràng buộc để xử lý vấn đề này mới mong cải thiện được tình hình”- ông Thắng khẳng định. Được biết, thời gian gần đây, Bộ GTVT đang tiến hành xây dựng dự thảo quyết định phân công, phân cấp ủy quyền trong quản lý, thực hiện chức năng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với các dự án đầu tư theo hình thức BOT, BTO và BT để ban hành trong thời gian tới. Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB giao thông mong muốn, vấn đề quản lý sau đầu tư với các dự án BOT sẽ được Bộ GTVT tính đến và quy định cụ thể trước khi ban hành để quản lý hiệu quả hơn các dự án BOT sau khi đưa vào khai thác. Đức Thắng