Hành vi hút thuốc lá nơi công cộng bị nghiêm cấm và xử phạt nghiêm túc. Nhưng trên thực tế, hiếm có nơi nào xử phạt được. Còn nơi nghiêm túc làm, có hiệu quả thì khi lại bị coi là... vi phạm luật.

Đã 6 tháng từ khi kế hoạch 1315 thực hiện công ước khung về kiểm soát thuốc lá có hiệu lực. BV Đa khoa Chí Linh (Hải Dương) đang lâm vào thế tiến thoái lưỡng nan vì nghiêm túc, triệt để cấm thuốc lá trong khuôn viên. Người trong trừ thi đua - người ngoài phạt Từ 1.1.2010, BV Chí Linh thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá do giám đốc BV làm trưởng ban. BV ký hợp đồng làm việc với 2 đồng chí công an, họ vừa làm nhiệm vụ bảo vệ, vừa kiêm nhiệm thay phiên nhau trực, phát hiện và xử phạt hành vi hút thuốc trong khuôn viên BV. Anh Nguyễn Văn Nam (công tác tại Nhà máy nhiệt điện Phả Lại) đến thăm người nhà tại BV Đa khoa Chí Linh. Ra đến sân BV, anh Nam châm điếu thuốc, lực lượng bảo vệ nhìn thấy và mời anh về phòng Hành chính quản trị. Trước mặt hàng loạt văn bản về quy định cấm thuốc lá, anh Nam thú nhận là có biết, nhưng vì không nghĩ bị phạt nên cứ hút thôi. Cầm biên lai 100.000 đồng, xót ruột nhưng anh cũng đành AQ mình: Thế này chắc chắn lần sau không hút ở BV nữa. Anh cũng bảo thêm, khi về nhà sẽ nói “chuyện” với gia đình để các anh, các chú có ý thức hơn mỗi lần châm điếu thuốc. Anh Nam là 1 trong số 11 trường hợp người nhà đã bị xử phạt vì hút thuốc lá trong khuôn viên do BV Chí Linh thực hiện trong 6 tháng qua. Số tiền phạt được nộp kho bạc. Với cán bộ, công nhân viên (BC, CNV) trong BV, đã có 2 cán bộ nam bị xếp loại hạng F (thấp nhất) vì vi phạm lệnh cấm của Ban GĐ. Dù bị phạt tiền ở mức cao nhất trong khung 50 – 100 nghìn đồng theo khung xử phạt của NĐ 45/CP hay trừ điểm thi đua, họ đều tâm phục khẩu phục vì đều đã được tuyên truyền, chứ không phải “chết vì thiếu hiểu biết”. Theo BS Lê Quang Tạo, Phó Chủ tịch CĐ của BV cho biết: “Trước khi BV thiết quân luật, 40/130 CB, CNV nam trong BV đều hút thuốc. Đến nay, sau 6 tháng, tất cả đều không hút trong BV khi làm việc. Chỉ còn 3 người “tâm sự” thỉnh thoảng vẫn hút, nhưng chỉ khi ở ngoài đường. Các BS tim mạch, nội khoa là những người bỏ thuốc được sớm nhất”. Bản thân BS Tạo, là BS ngoại khoa cũng thừa nhận: BS ngoại nếu đã hút thuốc, vốn là dân khó bỏ nhất. Vậy mà tôi và 4 BS ngoại khác trong viện cũng đều không hút nữa”. Sai luật! Nhiều người vẫn vô tư xả khói thuốc tại bệnh viện. Ảnh: Q.D Cách làm đã phát huy tác dụng cấm thuốc lá này đã được BS Tạo mang đến chia sẻ tại Hội thảo “Tăng cường thực thi chính sách không khói thuốc tại VN” ngày 27.5 do Hội Y tế công cộng (YTCC) tổ chức. Tuy nhiên, dưới con mắt của một chuyên gia về luật, ông Đỗ Minh Sơn, Trưởng phòng Văn bản pháp quy, Sở Tư pháp Hà Nội: “BV Đa khoa Chí Linh đã xử phạt 1 hành vi vi phạm pháp luật bằng 1 quy định vi phạm pháp luật. Chỉ có công an, lực lượng thanh tra chuyên ngành, Chủ tịch UBND các cấp được giao quyền xử phạt hành vi này. Nếu có mặt của lực lượng công an, họ cũng chỉ được phép lập biên bản hành vi vi phạm, báo cáo trưởng công an phường giải quyết, chứ không được trực tiếp xé vé xử phạt”. Ông Sơn cũng đồng tình với nhận định của bà Nguyễn Ngọc Bích, Điều phối viên Hội YTCC VN: “Lực lượng thanh tra y dược thì quá mỏng, chủ tịch UBND các cấp thì quá bận làm gì có thời gian để đi xử phạt hành vi hút thuốc lá...”. Vì thế, dù đã có các văn bản pháp quy là NĐ 45/CP, Quyết định số 1315 của Thủ tướng CP... nhưng việc xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng (từ nhắc nhở, cảnh cáo đến phạt tiền 50 – 100 nghìn đồng/lần vi phạm) vẫn không được thực thi một cách đúng đắn và hiệu quả. Giải pháp mà ông Sơn gợi ý cho tình thế hiện nay ở BV Chí Linh là: “Nội quy BV đã có, người dân hút sẽ bị mời ra khỏi BV”. Gợi ý này tuy đúng về luật, nhưng cũng không hé ra hy vọng nào cho tình trạng “quy định chỉ đúng trên giấy” kéo dài không lối thoát hiện nay. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên, tại cuộc họp báo về chiến dịch truyền thông kêu gọi thực hiện Quyết định 1315 hồi cuối tháng 12.2009 đã thừa nhận: “Nghị định xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng ra đời được 5 năm, nhưng chưa một trường hợp nào bị xử phạt”. Theo đánh giá cộng đồng của Hội YTCC VN tại Hà Nội, Thái Bình, Đồng Tháp, Hà Tĩnh, Khánh Hòa tiến hành tháng 4 vừa qua, mức độ vi phạm Quyết định 1315 tại các cơ sở y tế vẫn là 75%, ở trường học là 64%, các bến xe và nhà ga là 92%. Tấm biển “Hút thuốc lá nơi công cộng bị phạt từ 50.000 – 100.000đ (trích Nghị định 45 CP) đã được dựng lên và đặt ở cổng BV Nhi T.Ư từ vài năm nay. Tuy nhiên, thực thi phạt thì dân kiện chết. Với cán bộ công nhân viên trong BV, có thể nhắc nhở, trừ điểm thi đua. Nhưng với người dân bình thường vào BV, ngoài việc nhắc nhở, treo pano – ápphích thì không dám phạt. Vì thế, tình trạng người dân hút thuốc trong BV không giảm, biết vậy mà lực bất tòng tâm. (Ông Nguyễn Thanh Liêm, GĐ BV Nhi T.Ư)