Để kiểm soát đơn vị thi công thì không đơn vị nào làm tốt bằng đơn vị tư vấn giám sát. Nên chăng phạt tư vấn giám sát cao gấp 10 lần, phạt chủ đầu tư cao gấp tám lần so với phạt đơn vị thi công?

Trong phần trả lời chất vấn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 19-3 về việc tai nạn lao động trong xây dựng thời gian gần đây, cả bộ trưởng Bộ Xây dựng lẫn bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đều thừa nhận: Khả năng thanh tra, kiểm tra của hệ thống cơ quan chức năng không đủ sức đáp ứng yêu cầu thực tế. Có thể nói các bộ trưởng đều rất thẳng thắn. Khi nhà nhà xây dựng, người người xây dựng thì không thể có lực lượng thanh tra nào đáp ứng nổi. Do vậy, sự yếu kém nằm ở cơ chế quy trách nhiệm chứ không hẳn thuộc về khả năng thanh tra, kiểm tra. Hiện nay, các cơ quan thanh tra lao động chủ yếu làm việc với nhà thầu chứ không phải là làm việc với chủ đầu tư hay đơn vị tư vấn giám sát. Nếu có sự cố xảy ra thì nhà thầu thi công công trình là đơn vị bị quy trách nhiệm trước chứ không phải hai đơn vị kia. Để kiểm soát đơn vị thi công trên công trình thì không đơn vị nào làm tốt bằng đơn vị tư vấn giám sát. Ảnh minh họa: HTD Điều này xem ra không hợp lý. Về pháp lý, khoản 2 Điều 87 Luật Xây dựng quy định: “Việc giám sát thi công xây dựng công trình phải được thực hiện để theo dõi, kiểm tra về chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong thi công xây dựng công trình”. Như vậy trách nhiệm về “an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong thi công xây dựng công trình” cũng thuộc về đơn vị tư vấn giám sát. Đơn vị này lại là đơn vị được chủ đầu tư thuê nên trách nhiệm này cũng thuộc về chủ đầu tư. Trên thực tế, để kiểm soát đơn vị thi công trên công trường thì không đơn vị nào làm tốt bằng đơn vị tư vấn giám sát. Nhà thầu muốn ăn gian, ăn bớt vật tư thi công thì cũng phải biếu tư vấn giám sát một tí; nhà thầu muốn vẽ rồng vẽ rắn để hưởng phát sinh tăng thì cũng phải biết điều với tư vấn giám sát một tí. Nói những cái thấp nhất như thế để thấy rằng đơn vị tư vấn giám sát có thể giám sát chặt chẽ đơn vị thi công như thế nào. Với logic này, công tác kiểm soát “an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong thi công xây dựng công trình” được thanh tra quy trách nhiệm cao nhất cho đơn vị tư vấn giám sát thì hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều. Ví dụ: Thiết bị thi công chưa có đăng ký, đăng kiểm thì tư vấn giám sát không cho phép đưa vào công trường để thi công; giàn giáo, cốp pha không đủ độ an toàn thì không cho tiến hành đổ bê tông cũng như triển khai các công việc liên quan; trình tự thực hiện công việc không đúng theo biện pháp thi công, không cho triển khai thi công… thì chắc chắn không nhà thầu nào có thể tiếp tục công việc được nếu chưa đáp ứng yêu cầu. Và nếu thanh tra phát hiện, phạt tư vấn giám sát cao gấp 10 lần, phạt chủ đầu tư cao gấp tám lần so với phạt đơn vị thi công thì chắc chắn công tác “phòng bệnh” sẽ hiệu quả hơn. Cái lý, cái tình đều đã có đầy đủ. Vấn đề là cơ quan chức năng có đồng ý áp dụng thế chân kiềng để kiểm tra chéo giữa các chủ thể có liên quan hay không. HỒNG NHẬT