(InfoTV) - Tuần vừa qua có thể coi là một tuần tràn ngập các thông tin quan trọng về kinh tế vĩ mô trong nước. Nổi bật trong số đó là thông tư của NHNN về việc chính thức cho phép các ngân hàng áp dụng lãi suất cho vay thỏa thuận đối với các khoản vay trung và dài hạn; chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2/2010 được công bố ở mức khá cao 1,96% và quyết định của NHNN tiếp tục duy trì lãi suất cơ bản ở mức 8%.

Vai trò của lãi suất cơ bản sẽ đi về đâu? Việc NHNN chính thức ban hành thông tư cho phép áp dụng lãi suất cho vay thỏa thuận đối với các khoản vay trung và dài hạn, đồng thời có thể sẽ cho phép các NHTM thu thêm phí đối với các khoản vay ngắn hạn trong thời gian tới được coi như một động thái điển hình về việc tự do hóa lãi suất. Giới chuyên gia đánh giá bước đi này của NHNN nhằm “lách” quy định lãi suất cho vay trong nền kinh tế không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản đã được quy định trong bộ luật Dân sự. Tự do hóa lãi suất là một cơ chế có nhiều ưu điểm, giúp cân bằng cung-cầu vốn ở mức lãi suất hợp lý và phản ánh đúng diễn biến của thị trường tiền tệ. Tuy nhiên, để thực hiện được cơ chế này một cách đầy đủ và linh hoạt đòi hỏi Việt Nam phải có một nền tảng về kinh tế vĩ mô ổn định và cơ chế quản lý, giám sát hiệu quả. Nếu không làm được điều này, tình trạng cho vay “nặng lãi” ngay trong hệ thống ngân hàng rất dễ xảy ra và các rủi ro liên quan đến vấn đề tín dụng có thể sẽ tăng lên đáng kể. Do đó, mặc dù rất ủng hộ chủ trương tự do hóa lãi suất của NHNN nhưng không thể không có những quan ngại nếu tình hình vĩ mô bộc lộ những bất ổn và hoạt động kiểm tra - giám sát của các ngân hàng không hiệu quả. Chủ trương này có thể sẽ dẫn đến rủi ro cho cả nền kinh tế, biểu hiện rõ nhất là chi phí lãi vay của các doanh nghiệp tăng cao. Ngoài ra, Thông tư trên của NHNN cũng đặt ra cho chúng ta câu hỏi: Đâu là vai trò thực sự của LSCB trong thời gian tới? Nếu không còn chức năng khống chế trần lãi suất cho vay, lãi suất cơ bản trong thời gian tới sẽ có vai trò gì? Phải chăng LSCB chỉ là một nhân tố mang ý nghĩa chủ yếu về mặt tâm lý đối với nền kinh tế? Có vẻ như NHNN đang dần điều hành chính sách tiền tệ theo hướng thoát khỏi “vòng kim cô” của LSCB để hướng tới một loại lãi suất có khả năng tác động trực tiếp đến cung tiền cơ sở như NHTW các nước phát triển (FED, ECB…) đang làm. Và nếu NHNN làm được điều đó, LSCB của Việt Nam sẽ được trả về với đúng ý nghĩa và vai trò của nó. CPI tháng 2 và ẩn số tháng 3 CPI tháng 2/2010 của cả nước được công bố ở mức 1,96%. Con số trên mặc dù cao nhưng không thực sự gây bất ngờ đối với những người theo dõi sát kinh tế vĩ mô Việt Nam trong những năm qua. Theo quy luật hàng năm, lạm phát thường tăng rất cao (quanh ngưỡng 2%) trong thời điểm tháng 1 và tháng 2 do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ là Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, điều gây bất ngờ cho giới chuyên gia là mức chênh lệch khá lớn giữa các tỉnh khu vực phía Nam và phía Bắc, điển hình là hai thành phố lớn Hà Nội và Tp.HCM. Trong khi CPI tháng 2 ở Tp. HCM chỉ tăng có 1,68% thì CPI của Hà Nội lại tăng tới 2,61% - mức chênh lệch đã lên tới gần 1%. Theo dõi số liệu trong quá khứ, CPI của hai thành phố này luôn bám sát nhau, mức chênh lệch thường rất nhỏ (chỉ khoảng dưới 0,3%). Mức chênh lệch đột biến trong năm nay cho thấy công tác bình ổn giá cho dịp Tết Nguyên đán có vẻ đã được Tp. HCM thực hiện tốt hơn so với Hà Nội. Việc dự báo CPI trong tháng 3 tới sẽ là một điều không đơn giản bởi lẽ hiện có rất nhiều yếu tố đang gây áp lực lên giá cả như tăng tỷ giá, tăng giá xăng, giá điện cũng như hiệu ứng của Tết Nguyên đán là vẫn còn. Thông thường vào tháng 3, chỉ số CPI thường không có sự biến đổi đáng kể, thậm chí còn giảm nhẹ so với tháng tháng 2. Tuy nhiên, với tình hình hiện nay, điều này sẽ rất khó xảy ra. Mặc dù vậy, dựa theo mô hình phân tích, BVSC vẫn lạc quan dự báo chỉ số CPI tháng 3 nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng nhưng mức tăng sẽ không quá lớn (chỉ khoảng dưới 0,5%). LSCB giữ nguyên, ưu tiên mục tiêu tăng trưởng? Câu chuyện xung quanh vấn đề LSCB đã được đề cập đến rất nhiều và gần như là mối quan tâm lớn nhất của TTCK trong 3 tháng trở lại đây. Có vẻ như TTCK chờ đợi ở NHNN một quyết định tăng LSCB hơn là tiếp tục giữ nguyên ở mức 8% với mục đích giải tỏa tâm lý, phá vỡ tình trạng giao dịch “nhùng nhằng” như hiện nay. Tuy nhiên, đứng trên giác độ lợi ích của cả nền kinh tế, quyết định giữ nguyên LSCB trong tuần vừa qua của NHNN không phải không có những cơ sở hợp lý. Nếu như thời điểm trước Tết, áp lực tăng LSCB đến từ vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng thì nay, áp lực này đã dịu bớt đi nhiều do thanh khoản của các ngân hàng đang được cải thiện đáng kể. Lãi suất liên ngân hàng các kỳ hạn ngắn (qua đêm, 1 tuần, 2 tuần) đã giảm rất mạnh trong tuần vừa qua. Khối lượng tiền NHNN bơm qua nghiệp vụ thị trường mở cũng đã giảm rất mạnh, chỉ còn khoảng 21 nghìn tỷ đồng trong tuần vừa rồi so với cao điểm trên 30 nghìn tỷ đồng/ tuần một tháng trước đây. Theo quan sát, lượng tiền huy động cũng đang bắt đầu tăng mạnh trở lại do người dân trong thời điểm đầu năm chưa có kế hoạch chi tiêu nhiều. Trong khi đó, các kênh đầu tư khác trong thời điểm hiện tại đều không hấp dẫn do TTCK đi ngang, thị trường bất động sản trầm lắng, sàn vàng sắp đóng cửa, USD chợ đen không còn nhiều biến động… trong khi nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp vào thời điểm đầu năm là không quá lớn. Về áp lực lạm phát, bất chấp việc CPI tăng mạnh trong tháng 2 và nhiều khả năng sẽ vẫn tiếp tục tăng trong tháng 3 tới, NHNN vẫn quyết định không tăng LSCB. Động thái này cho thấy có vẻ như NHNN vẫn đang muốn chờ thêm số liệu chính xác và cụ thể về tình hình lạm phát trong tháng 3 trước khi có quyết định điều chỉnh chính sách. Thắt chặt tiền tệ quá sớm mặc dù có thể phòng chống lạm phát nhưng đồng thời cũng mang đến rủi ro có thể bóp nghẹt đà phục hồi kinh tế. Trên thế giới mới chỉ có hai nước là Trung Quốc và Australia là chính thức có các biện pháp thắt chặt tiền tệ do kinh tế đã phục hồi vững chắc hoặc đang tăng trưởng quá nóng, còn lại các quốc gia khác, điển hình là FED và ECB vẫn đang trong giai đoạn “nghe ngóng” và để ngỏ về thời gian chính xác sẽ tăng lãi suất trở lại. Dường như NHNN Việt Nam cũng đang đi theo hướng đó và trong bối cảnh mức độ độc lập của NHNN với Chính phủ là chưa cao thì mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn hiện nay có thể sẽ vẫn ít nhiều được ưu tiên? InfoTV (tiêu đề do tòa soạn đặt) Trần Hải Yến – CTCK Bảo Việt