Hơn 5 năm nay, một số hộ dân thôn Thanh Lương và Xuân Kiều (xã Quảng Xuân, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) thấp thỏm bất an khi sống cạnh cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD) ngày đêm xả thẳng chất thải không qua xử lý, trong đó có chất amiăng, ra môi trường.

Ky 1: Mong muon co cau tra loi thoa dang - Anh 1

Nhà máy Gạch Tuynel Ba Đồn bị người dân tố cáo gây bệnh đường hô hấp, khói bụi cho nhà dân.

Từ sự hoài nghi

Anh Trần Văn Đại cùng một số hộ dân thôn Thanh Lương, xã Quảng Xuân phản ánh: Từ 10 năm nay, khu vực nhà máy Tấm lợp Fibrocement Cosevco và Nhà máy Gạch tuynel Ba Đồn, lúc mới hoạt động không thấy ảnh hưởng gì nhưng tầm 5 năm gần đây gây ô nhiễm môi trường khiến người dân không thể chịu nổi. Thời gian gần đây tình trạng cư dân xung quanh khu vực nhà máy mắc bệnh về đường hô hấp, bệnh ngoài da diễn ra khá phổ biến và có chiều hướng gia tăng. Trường hợp nhà máy Gạch tuynel Ba Đồn do sản xuất gạch sét nung truyền thống, sử dụng hàm lượng đất sét, than củi. Khi vận hành lò thì tiêu tốn nhiều tài nguyên, xả nhiều khói và hơn hết là phát tán bụi đất khi có gió thổi vào phía nhà dân.

Trường hợp nhà máy Tấm lợp Fibrocement Cosevco nhiều người dân quan ngại rằng: Do khâu xử lý chất thải chưa được khép kín, một hàm lượng lớn amiăng bị phát tán ra khu dân cư xung quanh theo đường nước và đường không khí. Sau thời gian dài tích tụ, ngấm sâu vào lòng đất và mạch nước ngầm mà dân cư sống quanh đây đã bị ảnh hưởng không nhỏ. Theo đó, chỉ một khu vực nhỏ bán kính khoảng 200m có tới 3 hộ bị ảnh hưởng, điều lạ toàn là phụ nữ bị mắc phải, với triệu chứng ngứa ngáy, viêm lở; gồm có chị Võ Thị Đóa, Nguyễn Thị Pha và Trần Thị Cúc.

Ky 1: Mong muon co cau tra loi thoa dang - Anh 2

Chị Võ Thị Đóa, bị ngứa ngáy toàn thân hơn 1 năm qua.

Trao đổi bới PV, chị Võ Thị Đóa - vợ anh Đại chỉ cho thấy nhiều vùng da trên cơ thể chị bị mẩn ngứa, quan sát dễ thấy được có hàng ngàn hạt nhỏ li ti màu ửng hồng. Khoảng năm 2016 đến nay chị bị tình trạng trên, ngứa ngáy toàn thân; ban ngày tầm giữa trưa thì rất ngứa, buổi tối thì khó lòng mà ngủ được vì toàn thân như bị kim chích, ngứa ngáy. Trước tưởng dị ứng thời tiết, các chị dùng các phương pháp dân gian trị mà không hết. Sau này đi khám thì người ta bảo chị bị dị ứng do nhiễm độc tố.

Bên cạnh đó, các hộ cũng cho biết rằng, trước đó có đào ao nuôi cá. Tuy nhiên, 5 năm trước đây, cứ nuôi thì cá lại mang dị tật “đầu to đuôi nhỏ”, không thu được chút lợi nhuận nào, bởi vậy họ vứt hoang ao hồ.

Việc sinh hoạt cũng khá khó khăn, bởi lẽ mạch nước ngầm thì quan ngại đã bị nhiễm, rau màu thì phải xịt nước, ngâm kỹ trước khi sử dụng. Việc sản xuất và sinh hoạt khó khăn này, người dân đã kiến nghị lên UBND xã và phia doanh nghiệp nhiều lần, tuy nhiên đến nay chưa tìm được tiếng nói chung.

Được biết, Sở TN&MT Quảng Bình đã lập tổ kiểm tra, lấy mẫu để đánh giá sự ảnh hưởng của nhà máy với khu dân cư. Kết luận cho thấy các chỉ tiêu nằm trong giới hạn cho phép, hàm lượng amiăng phát tán ra môi trường đạt tiêu chuẩn. Kết quả phân tích mẫu nước ngầm cũng khẳng định giếng nước của các hộ dân sống xung quanh 2 nhà máy “độ cứng trong nước ngầm cao là bởi cấu trúc địa chất thủy văn của khu vực”, lượng thải của nhà máy “không đáng kể” và đều đạt quy chuẩn cho phép. Kết luận này, khiến đa số cư dân địa phương hoài nghi và cuối cùng họ phải mang những hoài nghi đó phản ánh qua báo chí.

Ky 1: Mong muon co cau tra loi thoa dang - Anh 3

Cận cảnh cống thoát nước lắng đọng tạp chất chứa amiăng.

Cần được phân định “rạch ròi”

Để thông tin được đa chiều, chúng tôi đã tìm đến nhà máy Tấm lợp Fibrocement Cosevco. Trao đổi với chúng tôi, ông Bùi Văn Phương - Trưởng phòng Kế hoạch -Kỹ thuật cho hay: Việc các hộ dân kiến nghị, kiện cáo 2 nhà máy sản xuất VLXD gây ô nhiễm môi trường, chúng tôi đã nắm được và đã gửi văn bản đề nghị Sở TN&MT thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, lấy mẫu khói bụi và nước để phân tích, kết luận. Nhà máy Tấm lợp Fibrocement Cosevco với quy trình sản xuất hoàn toàn khép kín, không có hiện tượng xả thải ra môi trường. Với minh chứng rằng, từ ngày thành lập DN đến nay, nguồn nước sinh hoạt và sản xuất của nhà máy được khai thác từ giếng của nhà dân, cách nhau chỉ bức tường bao. Nếu nhiễm độc thì anh em nhà máy cũng bị nhiễm.

Trước tình trạng sức khỏe của các hộ dân xung quanh hiện nay không được tốt và đang bức xúc, kiến nghị, Nhà máy mong rằng các hộ dân bình tĩnh, đến khám chữa tại các bệnh viện, mang bệnh án về. Nếu kết luận của trung tâm y tế cho thấy người dân bị nhiễm độc thì Nhà máy sẽ chịu trách nhiệm và có phương án hỗ trợ.

Trong sự vụ này, Nhà máy chưa nhận trách nhiệm về mình và cung cấp cho báo chí Kết luận thanh tra của Sở TN&MT, xem đó là bằng chứng thuyết phục. Và có đề cập đến khả năng thông tin của một số cơ quan báo chí chưa đúng.

Ky 1: Mong muon co cau tra loi thoa dang - Anh 4

Bên trong Nhà máy Tấm lợp Fibrocement Cosevco.

Trước mong mỏi và băn khoăn, hoài nghi của các hộ dân có người thân bị ảnh hưởng và sợ nguy hại cho thế hệ sau của mình mà cần được phản ánh, chúng tôi xin chuyển sự vụ đến cơ quan chuyên trách. Mong sớm nhận được câu trả lời hợp lý!

Nhất Linh