Đó là tâm trạng chung của nhiều ĐBQH trong phiên thảo luận tổ (sáng 25-10); bởi "miếng bánh” nay đã bé lại phải chia sao cho thật công bằng.

Cân đối ngân sách: khó khăn

Đưa ra ví dụ cho thấy sự khó khăn trong cân đối ngân sách, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cho biết: Trước đây tỷ lệ động viên GDP từ ngân sách là 24- 25%, nhưng giờ chỉ có 17%, làm ăn lại không hiệu quả thì lấy gì mà thu. Cũng về vấn đề này, ĐB Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) nói: Tình hình sản xuất kinh doanh của các DN với nhiều DN phá sản dẫn đến hụt thu cũng là đương nhiên. Tuy nhiên, vấn đề khác ở đây chính là chuyện nợ xấu, chuyện Chương trình mục tiêu quốc gia còn trùng lắp.

Cùng bàn về thu chi ngân sách, ĐB Phạm Huy Hùng (Hà Nội) đề nghị: Chính phủ cần lý giải rõ hơn về thu ngân sách, ngay cả thu xuất nhập khẩu cũng phải giải trình cụ thể. Chi đầu tư công của chúng ta giảm mạnh về tốc độ những năm trước nhưng nay lại tăng chi thì dựa vào đâu. ĐB này cũng đề nghị, cần làm rõ nguyên nhân cơ chế chính sách tồn tại ở khâu nào từ Trung ương đến địa phương; rồi phải làm sao để tăng quyền tự chủ, tự cân đối của các địa phương.

Phân tích sâu thêm, ĐB Lê Thanh Vân (Hải Phòng) đưa quan điểm: tình hình khó khăn là thế nhưng chính sách của chúng ta lại chưa thích hợp, còn nặng tính chủ quan, nhất là chủ quan trong dự báo. Bên cạnh đó còn có vấn đề phức tạp về thuế dẫn đến hụt thu bởi số nợ thuế hiện là khá lớn.

Đứng trước những khó khăn ấy, ĐB Trần Du lịch (TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) cho rằng, nên phát hành bổ sung vốn trái phiếu Chính phủ, nhưng bà Khá đề nghị, phát hành bao nhiêu, đầu tư dự án nào phải tính kỹ, phải quan tâm đến giới hạn nợ công dưới 65% kể cả phải tính toán khả năng huy động và trả nợ hàng năm. Thậm chí, Chính phủ cần đánh giá kế hoạch trả nợ hàng năm/ tổng thu ngân sách. Về thu chi ngân sách, ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) nhấn mạnh yêu cầu: Rà soát tỷ trọng chi cho hành chính sự nghiệp. Về trái phiếu Chính phủ, ĐB này đề nghị phải làm rõ: việc đầu tư cho công trình dự án dở dang, vì sao lại dở dang? Có phải do NQ 11 của Chính phủ hay vì lý do Chính phủ trình nhiều mà QH quyết ít?

Cảnh báo chuyện phân bổ ngân sách, ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) cho rằng: Phải tránh bệnh bình quân, dàn đều- đây là nội dung mà không kỳ họp nào chúng ta không bàn đến. Bởi, thực tế, dàn đều tuy tạo ra công bằng nhưng lại không tạo điểm nhấn, trọng tâm trong đầu tư phát triển. Còn ĐB Võ Thị Dung (TP Hồ Chí Minh) thì đề xuất nguyên tắc là phải có địa chỉ chịu trách nhiệm về tính hiệu quả kinh tế của trái phiếu Chính phủ. Lâu nay QH đồng ý với các tờ trình của Chính phủ, nhưng khi không hiệu quả thì ai chịu trách nhiệm? Phải là cơ quan trình chịu trách nhiệm thôi- bà Dung nhấn mạnh.

Ảnh: Hoàng Long

ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh):

Nói tiết kiệm nhưng vẫn lãng phí quá!

Quốc hội cần bàn kỹ vấn đề này, yêu cầu Chính phủ có báo cáo về vấn đề này. Phải tiết kiệm một cách nghiêm ngặt. Kinh tế khó khăn, đời sống người dân chật vật, DN vật lộn để đóng góp từng đồng cho Nhà nước nhưng tình hình lãng phí rất lớn: Nào festival, khởi công, khánh thành rất hoành tráng… Tất nhiên, chúng ta không cực đoan từ cực này sang cực kia, nhưng cần tỉnh táo, làm quyết liệt. Hội nghị, hội thảo mà từ Bắc vào, Nam ra… vé máy bay ở đâu, là từ dân ra cả.

Chương trình mục tiêu quốc gia: Cần cô đọng lại

Tiếp theo những ý kiến của ngày thảo luận trước, Chương trình mục tiêu quốc gia vẫn được các ĐBQH quan tâm.

"Theo tôi là thực sự lãng phí”, ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm TP Hồ Chí Minh nêu ý kiến. Bà Tâm nhận xét: Chúng ta cứ nói đầu tư dàn trải thì đây chính là nơi dàn trải. Trong tương lai cần thu hẹp Chương trình mục tiêu quốc gia lại, chỉ để những chương trình cần thiết thực sự mà nếu không có thì ảnh hưởng đến cuộc sống người dân. Đặc biệt, cần kiên quyết thu hẹp các dự án thành phần trong các Chương trình mục tiêu quốc gia. Còn theo ĐB Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) nên giảm 50%, mạnh tay thì giảm 70% tránh để cử tri, người dân phản ứng.

Kinh tế phát triển lại quên xã hội

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh - thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi cho rằng, thường kinh tế phát triển cao lại hay quên lĩnh vực xã hội. "Không thể vì kinh tế khó khăn mà cắt xén kinh phí dành cho các lĩnh vực này, chúng ta xác định đào tạo cho nguồn nhân lực có chất lượng cao là quốc sách hàng đầu, nhưng khi khó khăn là cắt ngay. Như vậy là chưa xem trọng quốc sách hàng đầu mà Đảng đã đề ra”-ông Thi nói. Theo ông Thi, vấn đề giáo dục và đào tạo, đang gặp những khó khăn. Trong cơ cấu chi cho giáo dục thì chi lương cho giáo viên chiếm 80%, còn 20% là chi cho hoạt động giáo dục, trang thiết bị, phòng học. Thế nhưng trên thực tế tỷ lệ này chỉ là 90-10, hoặc 95-5. Chúng ta chi gần hết cho lương, còn 5-10 cho hoạt động giáo dục, trang thiết bị, máy móc, phòng học thì làm sao chất lượng được. Do vậy, cần cân nhắc kỹ, tối thiểu chi cho hoạt động giáo dục phải là 20%. Trong khi đó, vấn đề khoa học công nghệ được coi là chìa khóa để phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì đang gặp khó khăn do tiền thiếu, mà cơ chế cũng chưa rõ.

H.Vũ-T.Việt-M.Loan