VH- Từ khi sông Đà dâng nước, các dòng suối quanh khu vực lòng hồ Thủy điện Sơn La trên địa bàn huyện Sìn Hồ đã trở thành “bến đỗ” cho các tổ chức, cá nhân “nhảy dù” vào khai thác vàng sa khoáng trái phép. Thông tin “vàng” đó đã thu hút hàng nghìn người dân trong vùng tới đào xới, khiến môi trường nhiều nơi bị ô nhiễm.

"Bức tử" suối Noong Hẻo Dọc chiều dài gần 10km dọc suối Noong Hẻo, xã Noong Hẻo (Sìn Hồ), các phương tiện hiện đại như máy múc, máy bơm nước, máng công nghiệp của những ông chủ khai thác vàng với quy mô lớn, và cả những chiếc gầu, cuốc, xẻng, máng gỗ của đồng bào các dân tộc địa phương hoạt động suốt ngày đêm. Suối Noong Hẻo đang trở thành một “đại công trường” khai thác vàng sa khoáng. Tại khu vực đầu nguồn suối thuộc địa bàn bản Păng Pí (xã Noong Hẻo), cách không xa những chiếc lán bạt là những thiết bị máy móc như máy múc, máy bơm nước, máng đãi loảng xoảng, gầm rú. Bên cạnh là hàng trăm dân đào vàng với đủ các “đồ nghề” thủ công đào bới. Họ múc từng gầu đất cát chuyển ra những vũng nước gần đó để xối nước. Anh L.V.T, bản Păng Pí, người khai thác vàng sa khoáng ở đây cho biết: “Từ khi biết nơi này có vàng, cả gia đình mình 4 người bỏ làm ruộng lên đây tìm vận may”. Tan hoang suối Noong Hẻo Việc “nhặt được tiền” ở suối đã thu hút hầu hết người dân trong và ngoài bản tới đây đào bới. Dọc dòng suối, cứ nơi nào có máy móc của các ông chủ khai thác vàng hoạt động là có người dân địa phương vây kín xung quanh. Từ người già đến con trẻ, họ tụ tập về đây và coi đó như một nghề kiếm cơm. Tiền kiếm được dễ dàng từ khai thác vàng trên suối đã khiến nhiều học sinh THCS, thậm chí là học sinh tiểu học bỏ học theo cha mẹ về đây. Dòng suối trong mát ngày nào là nguồn sống của nhiều bản làng xã Noong Hẻo giờ cạn kiệt nước. Những đống cát sỏi chất cao ngất ngưởng như núi trắng bệch. Đáng lo ngại hơn, sau khi đào bới hết dưới lòng suối, người ta đã bạt núi, đào bới lên những thửa ruộng bậc thang của người dân. Doanh nghiệp “nhảy dù”, chính quyền không biết Không chỉ có việc đào đãi vàng ồ ạt trái phép của nhiều tổ chức, cá nhân tại dòng suối Noong Hẻo, nhiều doanh nghiệp khai thác bằng tàu trước kia được chính quyền tỉnh Lai Châu cấp phép khai thác trên dòng sông Đà nay đã hết hạn cũng “nhảy dù” về các dòng suối ven lòng hồ để khai thác. Tại cuối nguồn suối Noong Hẻo nước ngập sâu, chưa đầy 1km đã có hơn 20 tàu vàng quần thảo suốt ngày đêm. Theo nhiều người dân địa phương cho biết, khi nước dâng, quanh khu vực này có rất nhiều cá các loại. Cá lòng hồ đã trở thành nguồn khai thác chính và là nguồn sống của nhiều gia đình. Từ khi các tàu khai thác vàng về đây, họ khai thác suốt ngày đêm, dùng hóa chất để cô vàng nên đã làm nguồn nước đục ngầu. Từ đó, cá, tôm cũng dần biến mất. Thực tế dòng suối Noong Hẻo nằm dọc trục đường giao thông liên xã đi về các xã vùng thấp huyện Sìn Hồ. Điểm khai thác gần nhất chỉ cách trụ sở xã Noong Hẻo hơn 5km, nhưng khi được hỏi vấn đề khai thác vàng sa khoáng trái phép trên địa bàn diễn ra từ khi nào thì chính quyền xã nói “không hề hay biết”. Việc quản lý con người đăng ký tạm trú tạm vắng trên địa bàn cũng được lãnh đạo xã trả lời “không thấy họ tới báo cáo hay làm thủ tục”. Còn đâu ruộng bậc thang? Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Sùng A Hồ - Chủ tịch UBND huyện Sìn Hồ thừa nhận, việc khai thác vàng sa khoáng trái phép tại khu vực suối Noong Hẻo là có thật. Nhiều đơn vị, tổ chức trước kia khai thác trên dòng sông Đà, từ khi nước dâng, họ “nhảy dù” về đây để khai thác. Do sự buông lỏng về quản lý của chính quyền địa phương nên việc đó đã lôi kéo nhiều người dân cùng tham gia. Huyện Sìn Hồ đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành và tới đây sẽ tiến hành thực địa tại cơ sở. Nếu phát hiện vi phạm, huyện sẽ báo cáo với UBND tỉnh để có biện pháp xử lý mạnh. Trong khi chờ đợi các cơ quan chức năng vào cuộc thì dọc suối Noong Hẻo và nhiều điểm quanh khu vực lòng hồ Thủy điện Sơn La trên địa bàn huyện Sìn Hồ “vàng tặc” vẫn hoành hành ngày đêm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường sinh thái. Đặc biệt, vấn nạn này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chủ trương phát triển nghề nuôi thủy sản tại các xã ven hồ của tỉnh và nguy cơ nhiều tệ nạn xã hội phát sinh. Khi được hỏi vấn đề khai thác vàng sa khoáng trái phép trên địa bàn diễn ra từ khi nào thì chính quyền xã nói “không hề hay biết”. Việc quản lý con người đăng ký tạm trú tạm vắng trên địa bàn cũng được lãnh đạo xã trả lời “không thấy họ tới báo cáo hay làm thủ tục”. Tây Bắc