(Tin tức thời sự) - Do nước ở hạ du quá cạn nên để tổ chức lễ hội đua thuyền truyền thống UBND huyện Hiệp Đức đã phải xin nước ở thủy điện Sông Tranh 2.

Thủy điện tích nước, Quảng Nam dọa làm lễ cầu mưa?

Theo đó, tờ Tuổi trẻ đưa tin, ngày 3/5, ông Đào Bội Thuyên, chủ tịch UBND huyện Hiệp Đức (Quảng Nam) cho biết chính quyền đã có công văn gửi Công ty thủy điện Sông Tranh 2, đơn vị quản lý, vận hành Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2, để xin nước cho người dân hạ du tổ chức đua thuyền truyền thống nhân dịp lễ 30/4 trên sông Thu Bồn.

Theo ông Thuyên, vì nước cạn nên việc đua thuyền phải chia làm nhiều đoạn trên một khúc sông và rất nhiều ghe đua bị mắc cạn.

Dù việc xin nước đã địa thủy điện chấp thuận với mức 225 m3/giây, song câu chuyện một lần nữa cho thấy cái khó của người dân hạ du khu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Dòng sông Vu Gia - Thu Bồn bị trơ đáy vào mùa cạn

Bởi trước đó, tại Đà Nẵng chuyện thủy điện tích nước mùa cạn đã khiến không ít người dân làm nông nghiệp phải điêu đứng, nước sinh hoạt cũng trở nên khan hiếm.

Ngay cả khi một quy trình vận hành liên hồ chứa A Vương, Đăk Mi 4 và Sông Tranh 2 được Bộ TN-MT soạn thảo nhưng cũng không làm cho người dân hạ du yên tâm bởi cách "nhỏ giọt", "bố thí", "ban ơn" đến mức đại diện Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đà Nẵng cho rằng phải kiện.

Theo dự thảo quy trình đã khống chế mực nước tại thị trấn Ái Nghĩa (huyện Đại lộc, Quảng Nam) H = 2,53m để làm cơ sở cho vận hành. Nghĩa là mỗi năm lấy 1 tháng có dòng chảy trung bình thấp nhất, bất kể rơi vào tháng nào (có thể tháng 3, 6 hay 7).

Theo ông Huỳnh Vạn Thắng, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT kiêm Phó Trưởng ban PCLB&TKCN TP Đà Nẵng: “Đây cũng đồng nghĩa với việc bắt hạ du sông Vu Gia luôn luôn ở trong trạng thái thiếu nước, cạn kiệt nguồn nước làm ảnh hưởng đến khoảng 1,7 triệu dân vùng phía Bắc Quảng Nam và TP Đà Nẵng”.

Ông Thắng cũng cho biết, sông Vu Gia - Thu Bồn rất giàu nước, tới 10.000m3/người/năm. Đó là nơi được gọi là giàu tài nguyên nước so với thế giới, tự nhiên thủy điện đến và giờ lại áp dụng cái nguyên tắc kiểu như ban ơn, trong khi anh đang lấy nước của người ta đi để phát điện nơi khác. Rồi sau đó bố thí kiểu như sẽ không để cho người ta đến nỗi chết.

Câu chuyện được nói qua, nói lại giữa Bộ TN-MT với địa phương Đà Nẵng nhiều tháng trời và cuối cùng Bộ TN-MT đã phải chấp nhận tính toán lại.

Ông Thắng nói rõ, trước đó, theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ mà người chỉ đạo trực tiếp là Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã nói rằng các đơn vị áp dụng nguyên tắc khi xây dựng quy trình vận hành liên hồ chứa là phải ưu tiên hạ du.

Mùa lũ không xin cũng đổ lên đầu

Trái với mùa cạn, vào mùa lũ thì cũng chính thủy điện lại bất ngờ xả lũ lên đầu dân khiến khu vực hạ du không kịp trở tay. Nói như ông Thắng: quy trình vận hành liên hồ chứa mùa lũ có thực hiện đúng thì người dân hạ du cũng “hứng đủ” lũ.

Đó là quy trình vận hành hồ chứa mùa lũ quy định dự báo xả lũ trong 24h thế nhưng ông Thắng cho rằng chỉ là ép vào chứ không thể thực hiện được vì quá vô lý. Lý do là vì nó chỉ được thực hiện được ở hồ thủy điện lớn như sông Đà, Sơn La vì khả năng dự báo có thể kéo dài được 24h thì dự báo hoàn toàn chính xác.

Còn thủy điện miền Trung lại nằm ngay trên thượng nguồn, sông lại gấp nên không thể dự báo trong 24h được. Khi lũ lớn đến thì hạ hồ nước tạo dung tích để lũ đến cắt bớt đỉnh lũ. Nhưng như trận bão hồi tháng 11/2013 thì chỉ có 6 tiếng đồng hồ đã gây lũ. Nhưng thực ra sau 2 tiếng đồng hồ đỉnh lũ đã xuất hiện.

“Như vậy thì không ai thực hiện được theo như quy trình. Khi đó người ta chỉ biết đỉnh lũ đến là thủy điện xả lũ để đón đỉnh lũ nhưng cũng không kịp vì chỉ sau 2 tiếng đỉnh lũ đã về, kết hợp với cả lũ nhân tạo từ thủy điện xả ra. Như vậy thì không có cách gì để gọi là thủy điện tham gia cắt lũ mà là xả lũ chồng lũ thì đúng hơn”, ông Thắng nêu.

Thực tế này đúng là đã xảy ra khi cơn bão số 15 hồi tháng 11/2013 xảy ra gây lũ đến bất ngờ. Thiệt hại của người dân là có thật, song phía chủ đầu tư thủy điện Đăk Mi 4 vẫn cho rằng họ làm đúng quy trình.

“ Do vậy riêng Đà Nẵng và Quảng Nam đã phải đề nghị trong mùa lũ thủy điện phải luôn luôn giữ mực nước thấp và khi nước lũ đến mới tích thêm một phần. Còn nếu cứ giữ mực nước cao sau đó báo là có lũ đến mới hạ, trong khi không dự báo được cách 24h nên khi xả nước ra là trùng với lũ về”, ông Thắng nói.

Và cứ như vậy áp dụng thì chuyện mùa lũ dân hạ du bị xả nước bất ngờ lên đầu cũng không khó hiểu.

Phương Nguyên