Bà Long vẫn tay xô, tay kẹp đi gắp xi-lanh. ( Ảnh: Đ.D.H )

Đám cháy lúc nửa đêm

Đến giờ, ông Sơn vẫn nhớ như in cái ngày đó...

Đêm mùa đông rét cắt da cắt thịt, mười một giờ, cậu bé Sơn ra đóng cánh cửa sổ để đi ngủ. Qua khung cửa, một quầng sáng đập vào mắt, rực cả một góc trời. "Cháy rồi!". Cậu lao ra khỏi nhà, chạy thẳng đến đám cháy.

Cả căn nhà bưu điện đang lách tách cháy, nhưng bên trong vẫn yên ắng. Cậu nhảy qua hàng rào, hoảng hốt vừa đập cửa vừa la hét: "Cháy rồi. Dậy đi! Cháy rồi". Vẫn không thấy động tĩnh gì, Sơn lao vào đạp cửa, cánh cửa cót ép khóa bên trong, đạp mãi cái ống tre bên này mới nứt toác như cầm dao rựa chẻ. Cánh cửa bật ra, cô nhân viên bưu điện cắp nách một cháu nhỏ bốn, năm tháng tuổi, thằng ba tuổi cứ đứng kéo tay mẹ khóc thét lên không cho đi, giấy báo dán trên trần nhà rơi lả tả. Kéo thằng bé khỏi tay mẹ nó ra ngoài, rồi quay vào kéo hai mẹ con ra, cô bưu điện bảo: "Còn cái cân ở gian trong". Sơn lại chạy vào gian trong mang cái cân ra đặt ngoài sân, "còn một đứa nữa đâu?" Cô nhân viên bưu điện hốt hoảng: "Nó vẫn đang ngủ". Sơn lại lao vào, rẽ ba bốn lần trong khu nhà ngoằn ngoèo mới đến được phòng thằng cu lớn đang nằm ngủ, cõng được thằng cu lớn ra rồi, lúc ấy đã bắt đầu bị bỏng "nhưng nhớ đến cái tổng đài, nghĩ đến cảnh nước mình lúc đó đang chiến tranh, liên lạc là quan trọng lắm nên tôi quay trở vào cõng nốt cái tổng đài điện thoại ra. Nó to như cái bếp ga này này, phải đến ba mươi cân ấy, tôi hay sang chơi nên biết". Tranh tre mái lá cứ thế ngùn ngụt cháy, cõng được cái tổng đài ra đến giữa nhà thì mái sập xuống...

"Một lúc sau tôi mới tỉnh dậy được và lao ra ngoài, bác tôi - ông Lương Văn Đản kể: "Mày từ bưu điện lao ra như bó đuốc sống, lúc ấy tao vừa chạy sang đến nơi". Thấy tôi cháy như thế, không ai dám lại gần, chỉ có ông bác tôi chạy lại ôm rồi cứ lấy tay đập đập để dập lửa, ông không dám xoa vì như thế thì da thịt sẽ bợt ra hết".

Sau đám cháy thì cả xóm bị mất điện, tôi thấy mình chẳng làm sao cả (sau này tôi mới biết là lúc ấy mình bỏng nặng quá, đến mức mất hết cả cảm giác). Đến khi có điện tôi mới nhìn thấy mình đỏ rát hết người, nhìn xuống chân tay thấy da bị lột hết, trắng như thịt gà luộc, khi ấy mới biết mình bị bỏng. Lúc ấy bà và mẹ tôi khóc lóc gọi hàng xóm láng giềng đến, họ đổ mỡ trăn lên người tôi, quấn tôi lại rồi đưa ra Bệnh viện Yên Bái.

Nằm viện hơn bốn tháng, mất hơn bốn mươi phần trăm sức khỏe, mắt phải sau rất nhiều ngày mới mở được. "Nhìn tôi đỏ như con tôm luộc, có người ác khẩu còn bảo tôi bị hủi và xa lánh, bọn trẻ con thì cứ nhìn thấy là khóc thét lên mà bỏ chạy". Bị cô lập, xa lánh, có lúc cậu đã nghĩ đến cái chết, "đã đi ra đường ray tàu hỏa rồi đấy chứ"...

Đã ngoài năm mươi tuổi, thành ông nội, ông ngoại rồi, nhưng ông Sơn vẫn mặc cảm về khuôn mặt bị biến dạng của mình. Nửa khuôn mặt trái của ông nhăn nhúm, nhàu nát, ngồi nói chuyện với tôi, ông luôn quay nửa khuôn mặt bên phải vào trong bởi nửa khuôn mặt ấy còn khủng khiếp hơn nữa. Khuôn mặt ấy đã khiến nhiều người không dám nhìn ông.

Nghe ông kể đến đây, tôi chợt nghĩ đến vụ cháy ở Tân Dân (Hải Phòng) mấy tháng trước, nạn nhân may mắn sống sót là chị Bùi Thị Thêm, lúc kể lại với nhà báo vẫn còn hãi hùng vì sự vô cảm của đồng loại: "Ngọn lửa bùng lên! Thấy hơn chục thanh niên trai tráng đứng nhìn, vừa cố gắng dập lửa, vừa cứu người, tôi gào lên van xin "các anh ơi, cứu với...". Họ vẫn đứng yên xem đám cháy bùng lên dữ dội chỉ cách đó hơn 20 m. Họ chỉ cần giúp một tay phá mảng tường phía sau bằng gạch ba-banh thì sẽ cứu được tất cả. Sẽ không có ai bị chết...".

Thành tích của cậu bé Sơn ngày ấy, phải đến mười bảy năm sau mới được ghi nhận. "Tỉnh Yên Bái cử tôi đi dự hội nghị vì trẻ em, tôi được tặng một cái huy chương với hai hay ba trăm nghìn nữa, cũng lâu lâu rồi nên không nhớ rõ". Chỉ đến khi lấy vợ, sinh con, nghèo đói quá thì Lương Minh Sơn mới đi hỏi bên bưu điện. "Người ta bảo tôi về làm cái đơn, rồi đi giám định sức khỏe, hồi ấy là năm 1988, từ bấy giờ tôi được hưởng lương như thương binh loại A hạng 3/4. Từ năm 2009, mỗi tháng tôi được 900 nghìn đồng".

Trông cháu, nhặt xi-lanh...

"Tôi lấy vợ tôi bây giờ là do có người mai mối đấy chứ, nhưng ban đầu, chẳng hiểu thế nào mà tôi còn không đồng ý cơ, cũng không phải là tôi mặc cảm về hình dáng bên ngoài đâu" (cười). Đến nay thì gia đình của anh Lương Minh Sơn và chị Hà Thị Long đã có thêm bốn thành viên, cô con gái lớn sinh năm 1983, cậu út vừa hết phổ thông. Nhà chỉ có bốn sào ruộng lầy thụt đến ngang ngực, năm nào được mùa cũng chỉ tạ sáu một sào, hai ha đồi chè, nhà nước lấy già nửa để mở đường. Có những ngày dài hai vợ chồng, bốn đứa con nheo nhóc trong nghèo đói, cái sức chỉ còn gần sáu mươi phần trăm của anh cứ trở trời lại đau khắp mình mẩy cũng đã kiếm đủ mọi việc để làm, cả hai vợ chồng làm thuê làm mướn bất kể mưa nắng, bất kể công việc gì.

Gần chục năm trước, nạn ma túy bắt đầu rộ lên, con đường mới mở cắt ngang khu nhà ở và đồi chè nhà anh Sơn; sớm tinh mơ đi từ nhà ra đồi đã thấy kim tiêm mỗi nơi một cái, thấy đài báo nói mãi về ma túy với HIV, chị Hà Thị Long hãi quá mới đi nhặt, gom lại một chỗ. Rồi không chỉ ở khu đất nhà mình, đi một dải dọc cái đường to ấy, thấy chỗ nào cũng có kim tiêm đỏ lòm những máu, chị rùng mình nghĩ đến cảnh chẳng may một đứa trẻ nào dẫm phải. Chị lại xách xô đi nhặt, ngày nào cũng nhặt và ngày nào cũng có. Hàng xóm láng giềng lúc đầu cũng có người bàn tán, nghi hoặc về việc làm của chị Long. Anh Sơn rồi cũng hiểu cái lẽ của vợ, bàn tay co quắp, nhăn nhúm sẹo vì bỏng cũng cầm cái kẹp tre, xách xô đi nhặt xi-lanh với vợ. Giờ con cái đi làm thuê tít dưới Hà Nội, anh Sơn phải đi theo để trông cháu cho các con. Chị Long ở nhà với đứa cháu nội, trông cháu, đi nấu cơm thuê cho kho bạc và... đi nhặt xi-lanh.

Giữa thời buổi lòng nhân ái giữa người với người cứ vơi ngót, cứ bị sự vô cảm, toan tính đè lấn thế này, lẽ sống của anh Sơn, chị Long vừa như lạc lõng, lại vừa khiến nhiều người lạc quan hơn, tin hơn vào cái căn cốt yêu thương, cái tình người nồng ấm vẫn luôn ẩn chứa trong mỗi tâm hồn.