Giờ đây đi khắp “Long Thành” không còn được thấy hình ảnh tấp nập phố “Hàng” như ngày nào, nhưng những làng nghề vẫn còn đó. Có lúc phôi phai theo thời gian, nhưng nghề thì không bỏ được, vẫn âm thầm bền bỉ phát triển.

Nhiều chủng loại hàng của Bát Tràng có sức hút khách rất lớn.

Hàng Bồ, hàng Bạc, hàng Gai,
Hàng Buồm, hàng Thiếc, hàng Hài, hàng Khay,
Mã Vĩ, hàng Điếu, hàng Giày,
Hàng Lờ, hàng Cót, hàng Mây, hàng Đàn…

Hà Nội xưa có các phố chuyên bán một chủng loại mặt hàng nào đó của các làng nghề ngoại thành, do vậy tên nhiều phố được bắt đầu từ chữ “Hàng”.

Dù giờ đây đi khắp “Long Thành” không còn được thấy hình ảnh tấp nập phố “Hàng” như ngày nào, nhưng những làng nghề vẫn còn đó. Có lúc phôi phai theo thời gian, nhưng nghề thì không bỏ được, vẫn âm thầm bền bỉ phát triển. Bởi đó là một phần văn hóa của đất, của người, của một vùng miền, tạo nên ánh sáng màu lung linh của sự sống.

Làng nghề muôn năm cũ

Tính đến nay, Hà Nội có khoảng 300 làng nghề được Thành phố công nhận và được gắn biển “Làng nghề”. Mỗi làng đều có mặt hàng riêng của mình, có làng nghề với lịch sử hình thành và phát triển cả hàng ngàn năm. Nếu ai đã từng qua làng gốm Bát Tràng giờ đều thấy sự phồn thịnh của làng nghề gần ngàn năm này. Ngoài chợ gốm hoạt động nhộn nhịp hàng ngày thì dọc đường làng gốm là những con phố sầm uất, trù phú. Và hơn thế nữa, đến nay Bát Tràng còn trở thành một địa điểm du lịch hấp dẫn của hàng triệu du khách trong và ngoài nước.

Nhiều chủng loại hàng của Bát Tràng có sức hút khách rất lớn. Nhiều nghệ nhân nổi tiếng của làng như Trần Độ, Nguyễn Lợi, Vương Tuấn, Quang Chiến… đều có những sản phẩm độc đáo, thể hiện tay nghề điêu luyện và một tư duy thẩm mỹ cao. Ở làng nghề này, nhiều bình, ang, chóe, lọ, ấm… được chế tác với bí quyết riêng về men và công nghệ của mỗi lò gốm, đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật. Còn những loại hàng thông dụng trong đời sống như bát, đĩa, chậu, chén… đều có chất lượng cao.

Nói đến “hàng Da” thì làng nghề giày da Phú Yên (huyện Phú Xuyên) là nơi cung cấp các mặt hàng bằng da cho gần chục tỉnh lân cận Hà Nội. Vì thế, dọc đường làng Phú Yên có hàng trăm cửa hàng bán giày, dép, túi, ví… bằng da bò rất rẻ.

Theo như các nghệ nhân kể, trước đây giày của làng đều được đưa đi khắp nơi, nhiều nhất là vào nội thành Hà Nội. Tuy nay nhiều mặt hàng da ngoại xâm chiếm thị trường, nhưng giày của Phú Yên vẫn được nhiều địa phương đặt mua bởi độ bền, đẹp phù hợp với sức tiêu dùng của khách hàng.

Hội nghề giày da của làng có nhiều hoạt động đào tạo thợ trẻ và phát huy truyền thống của làng nghề. Tiêu biểu là Lê Văn Hải - một thợ trẻ của làng đã đoạt giải Nhì trong cuộc thi Thiết kế thời trang giày châu Á - Thái Bình Dương năm 2009. Ngay năm sau đó, anh cùng với ông nội là nghệ nhân Lê Văn Thịnh đóng một chiếc giày kỷ lục, chiều dài 2,72m, cao 1,3m để chào mừng 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Cũng ở Phú Xuyên còn có làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ. Ngoài những mặt hàng như tranh, chữ, hoành phi, câu đối, đồ thờ... thì một số thợ trẻ ở đây còn có biệt tài khảm chân dung theo ảnh. Nhiều tranh khảm theo tích xưa ở làng đều được du khách ưa chuộng với vẻ đẹp lộng lẫy, sang trọng với nhiều chất liệu.

Ngoài ra còn có lụa Vạn Phúc, tranh sơn mài Hạ Thái, hay tượng phật làng Du Dự và điêu khắc gỗ Thiết Úng, Vân Hà, hoặc các mặt hàng mây tre đan ở Chương Mỹ, dát vàng bạc ở Kiêu Kỵ… Nhiều sản phẩm của các làng nghề này đã có tiếng vang ở cả nước ngoài.

Gian nan giữ nghề

Tuy nhiên, việc gìn giữ, phát huy truyền thống đồng thời nâng cao mức sống người dân ở các làng nghề là điều không hề dễ dàng. Nhiều làng nghề phải cầm cự theo đúng nghĩa của nó, như làng nghề làm Guốc ở Yên Xá, Hà Đông hay nghề làm tranh Hàng Trống, hoặc làng nghề làm quạt giấy ở Chàng Sơn (Thạch Thất) và Canh Hoạch (Thanh Oai), làng Cốm (Cầu Giấy), hay làng Giò chả Ước Lễ (Thanh Oai)…

Tất cả đều đang trong tình trạng hoạt động “cầm chừng” với số lượng người làm còn ít, rất khó phát triển rộng khắp và có chiều sâu. Vậy nguyên nhân do đâu?

Có thể nêu ra đây nhiều lý do, nhưng có lẽ điều quan trọng nhất là các hiệp hội làng nghề chưa tìm được cách khẳng định thương hiệu của làng. Không dễ gì làm được điều này nếu thiếu một chiến lược bắt đầu từ những người làm nghề.

Ví dụ như làng nghề giày da ở Phú Yên có tuổi nghề trăm năm, nhưng vẫn chưa mấy ai nhớ đến. Hàng hóa ở đây được mang đi nhiều nơi, nhưng lại được đóng những nhãn mác khác để dễ bán hơn. Nhiều chủng loại giày ở làng làm xong từ trước đến nay đều bỏ trống, không nhãn hiệu, không ký hiệu.

Đó là loại giày “đơ” hay “câm”, cho dù được đóng với loại da và chất lượng rất tốt. Các chủ hàng khác đã có chút ít thương hiệu đến mua giày ở làng về đóng mác của mình vào. Thế là không mấy ai biết đến giày Phú Yên!

Để có sự bứt phá trong tương lai, các làng nghề ngoài việc đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng mặt hàng theo yêu cầu người tiêu dùng còn cần phải có kế hoạch tiếp thị và các phương án truyền thông, quảng bá đa dạng. Đó cũng là việc tìm cho ra mô hình kinh doanh thích hợp nhất để thu hút khách hàng, nhằm gieo được tên nhà sản xuất vào lòng người. Kèm theo đó, những hoạt động dịch vụ du lịch văn hóa làng nghề cũng cần được đưa vào chiến lược phát triển lâu dài.

Chân trời hội nhập luôn hết sức rộng mở đối với các làng nghề truyền thống nếu chúng ta biết cách đi tới. Đó là sự tự hào của một nền văn hóa ngàn năm cần gìn giữ phát triển, có chỗ đứng vững vàng trước một cơ chế thị trường đầy biến động hiện nay.

Theo Thời báo Ngân hàng

Tin liên quan Sắp định đoạt số phận các chung cư cũ Hà Nội Hàng Việt trầy trật tìm cách “lọt cửa” chợ Đồng Xuân Cụm làng nghề Triều Khúc bị phá nát

Cùng dòng sự kiện