Mới có 100 bệnh nhân lao kháng đa thuốc (siêu kháng thuốc) được điều trị chính thức. Khả năng “chống đối” của vi khuẩn khiến lao siêu kháng thuốc là một cản trở lớn trong điều trị.

Vi khuẩn “cứng đầu” TS-BS Đinh Ngọc Sĩ, Giám đốc Bệnh viện Lao T.Ư cho biết, tại VN mới chỉ phát hiện được trên 50% bệnh nhân lao trong cộng đồng. Trong số được điều trị, hơn 90% đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, còn một khoảng trống trong điều trị, đó là bệnh nhân lao kháng đa thuốc (siêu kháng thuốc). Trong năm 2009, tại TP.HCM có 100 bệnh nhân lao kháng đa thuốc được theo dõi, điều trị. Năm 2010 này đã có thêm 500 bệnh nhân lao kháng đa thuốc nữa được theo dõi tại các đơn vị chuyên khoa. Tuy nhiên, số bệnh nhân mới này hiện đang chờ phê duyệt thuốc từ tổ chức quốc tế. Như vậy, số được điều trị còn quá ít ỏi so với dự báo có khoảng 3.000 ca lao trong nước kháng đa thuốc mới mỗi năm. Bác sĩ Phạm Quang Tuệ, Phòng chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Phổi T.Ư, cho biết: “Lao đa kháng thuốc là thách thức lớn vì đó là vi khuẩn rất khó bị “khuất phục”, đã kháng cả hai thuốc điều trị lao thông thường, vì vậy người mắc cần được điều trị bằng thuốc chống lao thế hệ 2. Trong khi đó, khả năng tiếp cận với thuốc điều trị này còn rất hạn chế vì là thuốc mới, chi phí cao”. Theo bác sĩ Tuệ, nếu mắc bệnh lao thông thường, chi phí điều trị chỉ khoảng 300 USD/đợt điều trị. Nhưng, với lao kháng đa thuốc, chi phí lên đến 30.000 USD/bệnh nhân/liệu trình điều trị, và phải theo đuổi điều trị tối thiểu 18 tháng! Phòng bệnh “Phát hiện lao và điều trị đúng tại các cơ sở chuyên khoa sẽ giảm nguy cơ mắc lao kháng đa thuốc. Để phát hiện sớm, các bệnh nhân có ho khạc đàm kéo dài trên hai tuần, có thể kèm theo sốt về chiều, sụt cân nên đi xét nghiệm đàm tìm vi khuẩn lao”, bác sĩ Tuệ lưu ý. Nếu người mắc lao thông thường không được điều trị thì 50% trong số đó sẽ bị tử vong sau 5 năm. Với lao kháng đa thuốc, sự nguy hiểm sẽ tăng lên nhiều. Nếu sử dụng thuốc mới tác dụng mạnh hơn cho điều trị thì cũng đồng nghĩa với việc sẽ thêm nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Chi phí thuốc mới quá đắt so với điều trị lao thông thường cũng là một khó khăn trong tiếp cận điều trị. Bác sĩ Tuệ cho biết, phòng lao đa kháng thuốc trước hết là phòng lao thông thường. Việc tiêm phòng lao là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi vắc-xin chỉ cho phép phòng một số thể lao nặng như: lao màng não, lao kê... Bệnh nhân mắc lao kháng thuốc có một số nguyên nhân như: bác sĩ chỉ định điều trị lao không đúng phác đồ chuẩn, không đúng chuyên khoa; về phía người bệnh: không hiểu đầy đủ, không tuân thủ liều điều trị. Các yếu tố trên dẫn đến vi khuẩn lao thông thường trở nên lờn thuốc, kháng thuốc, không hiệu quả với thuốc điều trị lao thông thường. Ngoài ra, cũng không loại trừ một người khi nhiễm lao đã nhiễm trực tiếp vi khuẩn lao kháng đa thuốc. Điều này có thể xảy ra vì thông thường, trong vòng một năm, nếu không được điều trị, một bệnh nhân mắc lao có thể lây sang 10-15 người khác. Tiêm vắc-xin là biện pháp phòng lao. Ngoài ra, cần giữ gìn thể trạng tốt, môi trường sống sạch, thông thoáng. Đặc biệt tránh môi trường ẩm thấp, thiếu ánh nắng, vì ánh nắng mặt trời có vai trò tích cực tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Có những gia đình có đến 5-7 người cùng mắc lao, từ trẻ em cho đến người già. Khi tìm hiểu nguyên nhân thì nhận thấy đó là 3-4 thế hệ sống trong môi trường chật hẹp, thiếu không khí trong lành, thiếu ánh sáng tự nhiên. Liên Châu