KTĐT - Tại phiên thảo luận ở tổ sáng qua, 25/10, về vấn đề ngân sách, đa số các đại biểu Quốc hội (ĐB) đều đồng tình, trong bối cảnh hiện nay, nâng trần bội chi và phát hành thêm trái phiếu Chính phủ (TPCP) là cần thiết, song các ĐB vẫn băn khoăn chỉ ra hai thách thức lớn đối với ngân sách, là khó khăn trong việc bố trí vốn và nợ công có nguy cơ tiệm cận giới hạn an toàn.

Cân nhắc hiệu quả sử dụng vốn

Nếu tính đúng, nợ công lo ngại hơn nhiều

Con số nợ công năm 2013 Chính phủ vừa báo cáo Quốc hội là 56,2% GDP và "tiếp tục nằm trong giới hạn an toàn cho phép". Thảo luận tại tổ, một số ĐB thẳng thắn cho rằng, ngay cả báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính Ngân sách vẫn còn "nhẹ nhàng" khi đánh giá về nợ công theo báo cáo của Chính phủ.

Theo các ĐB, thực tế, ngân sách năm nào cũng bội chi ở mức 5% GDP. Năm 2012 chúng ta bội chi 140.000 tỷ đồng. Và ngay tại phiên khai mạc của Kỳ họp này, Chính phủ lại đưa ra đề xuất nới trần bội chi ngân sách từ mức 4,8% (theo kế hoạch năm 2013) lên mức 5,3%. Như vậy, nếu thực hiện nới trần, mức bội chi ngân sách của chúng ta sẽ không chỉ dừng lại ở con số 160.000 tỷ đồng (tương đương 4,8% GDP như dự kiến) mà còn cao hơn, trong khi, năm nào ngân sách cũng thường xuyên bị thâm hụt. Vì vậy, để bù đắp bội chi, Việt Nam buộc phải vay trong nước và vay nước ngoài. Việc phát hành TPCP cũng đã liên tục tăng nhanh trong những năm qua. "Nợ năm 2011 - 2012 chưa trả xong, lại đến nợ năm 2013, lần này Chính phủ đề nghị nâng bội chi để trả nợ. Đi vay để trả nợ (đảo nợ), nhưng lãi mẹ đẻ lãi con càng ngày sẽ càng khó khăn hơn" - ĐB Huỳnh Ngọc Ánh (đoàn TP Hồ Chí Minh) nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu (đại biểu đoàn An Giang) phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận tổ sáng 25/10. Ảnh: TTXVN

Theo báo cáo của Chính phủ, mức bội chi và phát hành thêm TPCP không vượt quá trần nợ công đến năm 2015 là 65% GDP. Các ĐB nhận định, nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ nợ công trên GDP để nói rằng có thể yên tâm khi Việt Nam vẫn đang ở ngưỡng an toàn thì quả thực rất chủ quan.

Theo các ĐB, cách tính nợ công của Việt Nam đã bỏ qua hai nhân tố, đó là nợ lương hưu và nợ DNNN tự vay, tự trả. ĐB Nguyễn Quyết Tâm (đoàn TP Hồ Chí Minh) thắc mắc: "Tôi đọc báo thấy nói nợ Vinashin, không có chuyện chuyển nợ sang Chính phủ nhưng rõ ràng Chính phủ bảo lãnh, vậy nợ đó xử lý như thế nào? Vay nợ không trả được không còn là vấn đề riêng của DN, đặc biệt là nợ nước ngoài". Do đó, nhiều ĐB đề nghị ngay trong Kỳ họp lần này, Quốc hội cần làm rõ con số nợ công thực sự. Chính phủ cần đánh giá lại đầy đủ và chính xác mức dư nợ công, dư nợ Chính phủ và dư nợ quốc gia, bảo đảm an toàn trong giới hạn cho phép; phản ánh đầy đủ, toàn diện các nguồn lực vào cân đối ngân sách Nhà nước. Ngoài ra, Chính phủ phải có báo cáo cụ thể về kế hoạch và giải pháp bảo đảm chủ động trả nợ với Quốc hội rõ hơn về vấn đề nợ công.

Không đầu tư dàn trải

Theo nhiều ĐB, từ chuyện hụt thu dẫn đến cân đối ngân sách đứng trước thách thức hết sức lớn và hệ lụy không phải chỉ của năm nay mà cả các năm sau. Trong khi hiện nay xu thế nợ công của nước ta hàng năm đều tăng nhưng hoạt động các nguồn để thu lại có giảm. Do đó, ĐB Quốc hội băn khoăn việc phân bổ nguồn ngân sách và trái phiếu sao cho hợp lý.

Các ĐB Trần Hoàng Ngân, ĐB Quyết Tâm, Trần Du Lịch, Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Đình Quyền, Nguyệt Hường (Hà Nội)... đều đồng tình với phương án phân bổ của Bộ KH&ĐT đưa ra, đó là trong 170.000 tỷ đồng TPCP, sẽ dành 61,68 ngàn tỷ đồng đầu tư dự án Quốc lộ 1A và Quốc lộ 14, sử dụng 20.000 tỷ đồng khác làm vốn đối ứng các dự án ODA... là những dự án cần thiết, song đề nghị "đối với các dự án đang đầu tư dở dang, để thúc đẩy tiến độ thi công, sớm hoàn thành đưa vào sử dụng" phải đánh giá lại.

Theo các ĐB, nên ưu tiên theo tiêu chí hiệu quả kinh tế - xã hội có tính chất ảnh hưởng đến khu vực, nuôi dưỡng nguồn thu, các dự án khi hoàn thành xong có thể đóng góp cho ngân sách, chứ không nên theo tiêu chí thời gian hoàn thành và đặc biệt phải giám sát chặt chẽ chất lượng công trình.

Các ĐB đề nghị xem xét lại hiệu quả đầu tư, tránh tình trạng lãng phí trong việc sử dụng tiền vay để đầu tư dàn trải cho nhiều ngành, nhiều địa phương dẫn đến tình trạng công trình dở dang, kéo dài, dự án đầu tư chậm đưa vào hoạt động, chi phí đầu tư ngày càng tăng.

"Thu chi ngân sách ngày càng xấu hơn. Thu chỉ được 17 - 18% GDP thấp là một chuyện, còn chuyện nữa là thu không đủ chi và trả nợ (chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và chi trả nợ). Chính phủ muốn phát hành TPCP 300.000 tỷ đồng nhưng sau bàn đi tính lại, tôi chỉ muốn 120.000 hay 130.000 tỷ đồng thôi, sau thành tới 170.000 tỷ đồng. Chúng ta cần tính toán, kiểm tra lại không nên đầu tư rải mành mành nữa, mà phải tập trung có hiệu quả".

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng