Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đã phác thảo ba kịch bản cho tăng trưởng kinh tế (TTKT) năm 2018, từ đó chuẩn bị cho việc xây dựng Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) năm tới với tăng trưởng GDP dự kiến ở mức 6,4 - 6,8%.

Lua chon phuong an tang truong phu hop - Anh 1

Theo Vụ trưởng Tổng hợp kinh tế quốc dân (Bộ KH&ĐT) Trần Quốc Phương, ba kịch bản cho TTKT năm 2018 được Bộ KH&ĐT xây dựng dựa trên cơ sở ước thực hiện năm 2017, dự báo tình hình kinh tế thế giới và trong nước năm 2018, căn cứ mục tiêu kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2016 - 2020, cũng như dựa trên chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng Kế hoạch Phát triển KT-XH năm 2018, với tăng trưởng GDP dự kiến ở mức 6,4 - 6,8%.

Bộ KH&ĐT cũng đưa ra dự báo mục tiêu TTKT 6,7% trong năm 2017 là “có khả năng đạt được” nếu nỗ lực phấn đấu, đồng thời chính thức báo cáo Chính phủ về ba kịch bản TTKT năm 2018. Cụ thể, ở phương án thấp, dự kiến GDP tăng trưởng 6,4%; phương án trung bình, mức tăng trưởng là 6,5%; và phương án cao, mức tăng trưởng là 6,81%. Xây dựng ba kịch bản như vậy, song với dự báo năm 2018 và các năm tiếp theo, ngành khai khoáng có thể tiếp tục giảm, ảnh hưởng tới tăng trưởng cả nước, trong khi mô hình kinh tế hiện nay chưa thể chuyển ngay từ chiều rộng sang chiều sâu trong thời gian ngắn… Bộ KH&ĐT cho rằng, trong các phương án nêu trên, phương án trung bình là phương án phù hợp nhất. Đề xuất này cũng đã được nhiều thành viên Chính phủ đồng thuận. Như vậy, nhiều khả năng, Kế hoạch Phát triển KT-XH năm 2018 sẽ được xây dựng với mục tiêu tăng trưởng GDP là 6,5%, một mức tăng trưởng hợp lý.

Ông Trần Quốc Phương cho biết thêm, cùng với việc đặt mục tiêu tăng trưởng trong năm tới, trọng tâm phát triển KT-XH trong năm 2018 được xác định nhất quán là “bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tạo nền tảng ổn định để phát triển kinh tế”. Đồng thời, chuyển dần sang hướng đẩy mạnh triển khai nhiệm vụ cơ cấu lại nền kinh tế và thực hiện ba đột phá chiến lược để tạo động lực tăng trưởng mới, qua đó tác động trở lại, tạo sự ổn định kinh tế vĩ mô ở quy mô và trình độ cao hơn. Tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng các ngành, lĩnh vực, tạo tiền đề thuận lợi để phát triển kinh tế trong các năm tiếp theo, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng của Kế hoạch Phát triển KT-XH 5 năm 2016 - 2020 đề ra.

Dù những tín hiệu tích cực và lạc quan cho nền kinh tế trong năm 2018 là có, song cũng không thể phủ nhận rằng, khó khăn, thách thức đang chực chờ. Một trong những thách thức dễ nhìn thấy nhất là khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng 6,7% trong năm nay. Nếu không đạt mục tiêu này thì sẽ ảnh hưởng tới việc thực hiện mục tiêu TTKT trong năm tới. Bởi vậy, trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8-2017, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh: “Tất cả các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty (TĐ-TCT) tiếp tục rà lại từng chỉ tiêu, phấn đấu quyết liệt. Công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, trong đó có du lịch, mà sơ suất trong một tháng không đạt thì khó đạt chỉ tiêu tăng trưởng cả năm 6,7%”.

Theo Bộ KH&ĐT, khó khăn, thách thức của năm 2018, ngoài các yếu tố khách quan, còn là các vấn đề liên quan điểm yếu nội tại của nền kinh tế, từ mô hình kinh tế chủ yếu dựa trên lao động giá rẻ, trình độ công nghệ thấp; đất đai, tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, trong khi hiệu quả sử dụng chưa tăng đáng kể; doanh nghiệp (DN) trong nước vẫn hạn chế cả về quy mô, năng lực điều hành, dẫn tới hạn chế về khả năng cạnh tranh… Chưa kể, những khó khăn mới cũng có thể xuất hiện, khi những động lực TTKT dựa vào khai thác dầu khí, than, đóng góp của Samsung, kiều hối... đều đã được tận dụng và khó có khả năng có mức tăng bứt phá. Điều này, kết hợp dư địa cho chính sách tài khóa và tiền tệ vẫn còn hạn hẹp, khả năng huy động vốn cho đầu tư phát triển vẫn còn khó khăn sẽ tác động đáng kể tới TTKT năm 2018.

Về vấn đề này, Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư Nguyễn Đình Cung cho rằng, tăng trưởng của nền kinh tế dựa nhiều vào sự phát triển của khu vực DN, nhưng khu vực tư nhân vẫn còn rất nhiều khó khăn. Theo thống kê, hiện chỉ có một phần ba số DN tư nhân làm ăn có lãi. Nếu năm tới điều chỉnh tăng lương, tăng một loạt chi phí nữa thì sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh của khu vực này, số DN có lãi sẽ giảm và như vậy sẽ tác động tới TTKT. Phải xem xét lại hiệu quả kinh tế của các “quả đấm thép” của nền kinh tế, ít nhất là xem xét lại hiệu quả kinh doanh của 30 TĐ-TCT nhà nước. Trong việc giao kế hoạch năm tới cho các đơn vị này, không nên giao theo hướng khai thác bao nhiêu tấn dầu, tấn than, mà phải là tăng lợi nhuận bao nhiêu, tỷ suất lợi nhuận thế nào... tức là giao chỉ tiêu mang tính chất lượng nhiều hơn. Làm được như vậy, thì TTKT sẽ tốt hơn. Mặt khác, đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng (GTGT) vào thời điểm này cũng đang làm “xao xuyến” xã hội. Đây là vấn đề cần cân nhắc và tính toán, lựa chọn phương án phù hợp.

Liên quan vấn đề này, ông Trần Quốc Phương cho biết, Bộ KH&ĐT khi báo cáo Chính phủ đã đề cập việc tăng thuế GTGT trong thời gian tới cần phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, trong đó có đánh giá tác động đối với thu ngân sách nhà nước cũng như tác động đến tiêu dùng toàn dân, nhất là những người có thu nhập thấp, mức độ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của DN, đến lao động và việc làm…

Theo Vụ trưởng Tổng hợp kinh tế quốc dân (Bộ KH&ĐT) Trần Quốc Phương, ba kịch bản cho TTKT năm 2018 được Bộ KH&ĐT xây dựng dựa trên cơ sở ước thực hiện năm 2017, dự báo tình hình kinh tế thế giới và trong nước năm 2018, căn cứ mục tiêu kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2016 - 2020, cũng như dựa trên chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng Kế hoạch Phát triển KT-XH năm 2018, với tăng trưởng GDP dự kiến ở mức 6,4 - 6,8%.

Bộ KH&ĐT cũng đưa ra dự báo mục tiêu TTKT 6,7% trong năm 2017 là “có khả năng đạt được” nếu nỗ lực phấn đấu, đồng thời chính thức báo cáo Chính phủ về ba kịch bản TTKT năm 2018. Cụ thể, ở phương án thấp, dự kiến GDP tăng trưởng 6,4%; phương án trung bình, mức tăng trưởng là 6,5%; và phương án cao, mức tăng trưởng là 6,81%. Xây dựng ba kịch bản như vậy, song với dự báo năm 2018 và các năm tiếp theo, ngành khai khoáng có thể tiếp tục giảm, ảnh hưởng tới tăng trưởng cả nước, trong khi mô hình kinh tế hiện nay chưa thể chuyển ngay từ chiều rộng sang chiều sâu trong thời gian ngắn… Bộ KH&ĐT cho rằng, trong các phương án nêu trên, phương án trung bình là phương án phù hợp nhất. Đề xuất này cũng đã được nhiều thành viên Chính phủ đồng thuận. Như vậy, nhiều khả năng, Kế hoạch Phát triển KT-XH năm 2018 sẽ được xây dựng với mục tiêu tăng trưởng GDP là 6,5%, một mức tăng trưởng hợp lý.

Ông Trần Quốc Phương cho biết thêm, cùng với việc đặt mục tiêu tăng trưởng trong năm tới, trọng tâm phát triển KT-XH trong năm 2018 được xác định nhất quán là “bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tạo nền tảng ổn định để phát triển kinh tế”. Đồng thời, chuyển dần sang hướng đẩy mạnh triển khai nhiệm vụ cơ cấu lại nền kinh tế và thực hiện ba đột phá chiến lược để tạo động lực tăng trưởng mới, qua đó tác động trở lại, tạo sự ổn định kinh tế vĩ mô ở quy mô và trình độ cao hơn. Tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng các ngành, lĩnh vực, tạo tiền đề thuận lợi để phát triển kinh tế trong các năm tiếp theo, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng của Kế hoạch Phát triển KT-XH 5 năm 2016 - 2020 đề ra.

Dù những tín hiệu tích cực và lạc quan cho nền kinh tế trong năm 2018 là có, song cũng không thể phủ nhận rằng, khó khăn, thách thức đang chực chờ. Một trong những thách thức dễ nhìn thấy nhất là khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng 6,7% trong năm nay. Nếu không đạt mục tiêu này thì sẽ ảnh hưởng tới việc thực hiện mục tiêu TTKT trong năm tới. Bởi vậy, trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8-2017, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh: “Tất cả các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty (TĐ-TCT) tiếp tục rà lại từng chỉ tiêu, phấn đấu quyết liệt. Công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, trong đó có du lịch, mà sơ suất trong một tháng không đạt thì khó đạt chỉ tiêu tăng trưởng cả năm 6,7%”.

Theo Bộ KH&ĐT, khó khăn, thách thức của năm 2018, ngoài các yếu tố khách quan, còn là các vấn đề liên quan điểm yếu nội tại của nền kinh tế, từ mô hình kinh tế chủ yếu dựa trên lao động giá rẻ, trình độ công nghệ thấp; đất đai, tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, trong khi hiệu quả sử dụng chưa tăng đáng kể; doanh nghiệp (DN) trong nước vẫn hạn chế cả về quy mô, năng lực điều hành, dẫn tới hạn chế về khả năng cạnh tranh… Chưa kể, những khó khăn mới cũng có thể xuất hiện, khi những động lực TTKT dựa vào khai thác dầu khí, than, đóng góp của Samsung, kiều hối... đều đã được tận dụng và khó có khả năng có mức tăng bứt phá. Điều này, kết hợp dư địa cho chính sách tài khóa và tiền tệ vẫn còn hạn hẹp, khả năng huy động vốn cho đầu tư phát triển vẫn còn khó khăn sẽ tác động đáng kể tới TTKT năm 2018.

Về vấn đề này, Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư Nguyễn Đình Cung cho rằng, tăng trưởng của nền kinh tế dựa nhiều vào sự phát triển của khu vực DN, nhưng khu vực tư nhân vẫn còn rất nhiều khó khăn. Theo thống kê, hiện chỉ có một phần ba số DN tư nhân làm ăn có lãi. Nếu năm tới điều chỉnh tăng lương, tăng một loạt chi phí nữa thì sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh của khu vực này, số DN có lãi sẽ giảm và như vậy sẽ tác động tới TTKT. Phải xem xét lại hiệu quả kinh tế của các “quả đấm thép” của nền kinh tế, ít nhất là xem xét lại hiệu quả kinh doanh của 30 TĐ-TCT nhà nước. Trong việc giao kế hoạch năm tới cho các đơn vị này, không nên giao theo hướng khai thác bao nhiêu tấn dầu, tấn than, mà phải là tăng lợi nhuận bao nhiêu, tỷ suất lợi nhuận thế nào... tức là giao chỉ tiêu mang tính chất lượng nhiều hơn. Làm được như vậy, thì TTKT sẽ tốt hơn. Mặt khác, đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng (GTGT) vào thời điểm này cũng đang làm “xao xuyến” xã hội. Đây là vấn đề cần cân nhắc và tính toán, lựa chọn phương án phù hợp.

Liên quan vấn đề này, ông Trần Quốc Phương cho biết, Bộ KH&ĐT khi báo cáo Chính phủ đã đề cập việc tăng thuế GTGT trong thời gian tới cần phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, trong đó có đánh giá tác động đối với thu ngân sách nhà nước cũng như tác động đến tiêu dùng toàn dân, nhất là những người có thu nhập thấp, mức độ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của DN, đến lao động và việc làm…