Thành lập từ năm 1989, đến cuối năm 1998, Hợp tác xã (HTX) dịch vụ nông nghiệp Bình Thành (HTX Bình Thành), xã Bình Thành, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX với nhiều loại hình: sản xuất nông nghiệp và các dịch vụ hỗ trợ xã viên. Đây là mô hình HTX toàn xã đầu tiên trong tỉnh Đồng Tháp hoạt động có hiệu quả từ ngày thành lập đến nay.

Lao động tại làng nghề làm chổi lông gà ở HTX Bình Thành.

Mạnh dạn chuyển đổi mô hình

Là người gắn bó với HTX từ những ngày đầu mới được thành lập, Chủ nhiệm HTX Bình Thành Nguyễn Văn Đời kể: Sau khi Nghị quyết 47 của Ban Bí thư ra đời, trên địa bàn xã Bình Thành lúc đó tồn tại nhiều Liên tập đoàn và HTX, nhưng chỉ có một HTX quy mô vừa hoạt động tương đối hiệu quả. Trước thực trạng trên, Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Văn Nhơn đã bàn luận và thống nhất với chi bộ quyết định tổ chức Đại hội thành lập HTX toàn xã. Khi chi bộ quyết định hợp nhất các Liên tập đoàn thành HTX nhiều người không ủng hộ vì cho rằng các Liên tập đoàn nhiều nơi còn tan rã thì Bình Thành làm sao tồn tại được, nhưng với phương án sản xuất, kinh doanh có nhiều tính khả thi đã vạch ra, chi bộ vẫn quyết tâm thực hiện.

Sau khi Đại hội hợp nhất, do tập trung thu hồi nợ cũ nên thiếu vốn hoạt động. Nhưng nhờ mối quan hệ trước đó nên HTX ký nợ được với nhiều nơi, từ mua vật tư, nguyên liệu, đến cả máy móc, thiết bị cũng được trả dần sau từng mùa vụ. Bước đầu HTX triển khai xây dựng đê bao kết hợp làm giao thông nông thôn. "Ngay chuyện làm đê bao cũng bị nhiều lời ra tiếng vào, có người còn cho rằng lên đê bao chỉ để nuôi chuột... nhưng kế hoạch đã thống nhất thì anh em vẫn quyết tâm làm...". Đến cuối năm 1995, tuyến đê bao khép kín toàn xã hoàn thành với tổng chiều dài hơn 45 km. Song song với việc lên đê bao, HTX tiến hành kéo điện trung thế theo tuyến giao thông rồi vận động người dân đóng góp hạ thế điện.

Đến 2011, 100% số diện tích đất sản xuất của HTX Bình Thành được bơm tưới bằng điện với hơn 120 mô-tơ vừa cố định, vừa di động. HTX Bình Thành hiện có tổng diện tích 1.190 ha, với 1.900 hộ, vốn hoạt động hơn 12 tỷ đồng, trong đó vốn góp của xã viên chiếm tỷ lệ hơn 10%. HTX đang thực hiện dịch vụ gồm: thủy nông, tín dụng nội bộ; điện nông thôn; cung ứng vật tư nông nghiệp; chăn nuôi heo; sản xuất và tiêu thụ lúa giống; khuyến nông, không thu lãi; dịch vụ Bảo vệ thực vật và hoạt động tiểu thủ công nghiệp (chủ yếu là làm chổi lông gà được công nhận làng nghề năm 2006); vừa sản xuất, kinh doanh vừa hỗ trợ xã viên phát triển kinh tế hộ gia đình.

Chủ nhiệm Nguyễn Văn Đời cho biết thêm: Tổng kết sản xuất năm 2012, doanh thu của HTX là 14,816 tỷ đồng, nộp thuế cho Nhà nước 169 triệu, lợi nhuận sau thuế 1,482 tỷ, tăng hơn 60% so với năm 2011 về doanh thu và lợi nhuận.

Hình thành mái nhà chung

Ngoài những dịch vụ mà HTX đang thực hiện có hiệu quả, trong năm 2012, HTX đã có sáng kiến cải tiến các thiết bị bơm tưới, nâng công suất các trạm bơm từ 900 m3/giờ lên 1.200 m3/giờ, tiết kiệm từ 100 đến 150 triệu đồng cho HTX mỗi năm.

Vụ lúa thu - đông năm 2013 vừa qua, nhờ sáng kiến bơm rút nước cạn đồng khi thu hoạch đã đem lại hiệu quả kinh tế rất cao: giảm công thu hoạch khoảng 3,5 triệu đồng/ha so với thu hoạch thủ công; năng suất tăng hơn từ 200 đến 400 kg/ha do tiết giảm hao hụt trong quá trình thu hoạch; giá lúa bán cao hơn từ 300 đến 400 đồng/kg do chất lượng lúa sạch và đẹp.

Hiện HTX Bình Thành có gần 60 lao động thường xuyên, tất cả đều được hưởng các chế độ bảo hiểm theo quy định và các chế độ đãi ngộ khác theo Luật Lao động. Trong năm 2012, HTX đã trích 30% quỹ phúc lợi tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện ở địa phương với tổng số tiền hơn 300 triệu đồng. Từ năm 2006-2007, HTX đã xóa xong nhà xiêu vẹo, dột nát cho xã viên. Ông Trần Văn Hai, xã viên ấp Bình An, có một con trai 19 tuổi đang hoạt động trong HTX. Ngoài làm ruộng, gia đình ông còn buôn bán thêm trái cây, "tích lũy sau 12 năm tôi đã cất được căn nhà bằng gỗ thau lau, lợp ngói trị giá gần mười cây vàng". Ông Nguyễn Văn Đông tổ trưởng làng nghề làm chổi lông gà cho biết thêm, làng nghề hiện có 139 hộ tham gia, hoạt động quanh năm, "hoạt động của làng nghề mọi lứa tuổi đều có thể tham gia, thu nhập bình quân mỗi người khoảng 100 nghìn đồng/ngày".

Thực tế cho thấy, hiệu quả của các hoạt động dịch vụ hỗ trợ xã viên của HTX Bình Thành đã tạo đà cho sự phát triển bền vững vì đã làm cho kinh tế hộ xã viên ngày càng phát triển; tiếp cận với kỹ thuật mới trong sản xuất; tiết giảm giá thành, tăng năng suất, tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích, tận dụng được thời gian nhàn rỗi để phát triển chăn nuôi, tham gia lao động trong làng nghề... cải thiện cuộc sống.

Hiện nay, 90% số hộ xã viên của HTX biết áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất, thực hiện tốt chương trình khuyến nông nên năng suất bình quân đạt từ 17 đến 18 tấn/ha/năm, trong đó lúa chất lượng cao chiếm hơn 90% số diện tích. Năm 2013 là năm đầu tiên HTX hợp tác với Công ty TNHH Phát Tài và Công ty TNHH Vĩnh Hoàn bao tiêu 3.000 tấn lúa cho xã viên, vốn sản xuất HTX tự lo, không phải vay ngân hàng. Sắp tới, HTX sẽ tập trung cải tiến các dịch vụ hỗ trợ, cung cấp cho xã viên với chi phí tham gia dịch vụ hợp lý nhằm nâng cao giá trị thương phẩm của nông sản hàng hóa, đủ sức cạnh tranh trên thị trường, giảm lao động thủ công, tăng năng suất lao động.

Chủ nhiệm Nguyễn Văn Đời cho biết thêm, từ năm 2012 đến nay, HTX đã vận động cán bộ, xã viên đóng góp quỹ xây dựng nông thôn mới với số tiền gần 1,2 tỷ đồng. "Đây là con số khiêm tốn nhưng rất ấn tượng, vì nó thể hiện ý chí và nguyện vọng của xã viên tham gia chương trình xây dựng nông thôn mới". HTX hiện đang đảm nhiệm ba tiêu chí xây dựng nông thôn mới: tỷ lệ hộ dân sử dụng điện, sản xuất và thủy lợi. Đến nay, tất cả các tiêu chí đều đạt.

Bên cạnh những thành công, hạn chế lớn nhất của HTX hiện nay là đội ngũ cán bộ quản lý phần lớn đã lớn tuổi; công tác điều hành lâu nay chủ yếu là kinh nghiệm; trình độ chuyên môn có hạn; việc tiếp cận với khoa học kỹ thuật mới còn hạn chế... cho nên việc nắm bắt và xử lý thông tin thị trường, về sản xuất còn nhiều khó khăn, thiếu nhạy bén, năng động... Trong thời gian tới, ngoài việc củng cố và phát triển HTX theo hướng đa dịch vụ, đa ngành nghề, bảo đảm tăng hiệu quả kinh tế, phát triển kinh tế hộ gia đình cho xã viên, HTX đã và đang vận động để có thể lo toàn bộ chi phí cho con em xã viên theo học các ngành mà HTX đang cần về phục vụ cho HTX; số cán bộ hiện hữu thì tạo mọi điều kiện cho đi học để nâng cao trình độ.

Bài và ảnh: NHỰT TRUNG