ND-"Nhiếp ảnh như có một ma lực, ăn sâu vào trong tiềm thức của tôi, hầu như tâm trạng của tôi lúc nào cũng nghĩ về ảnh. Tôi luôn luôn nghĩ làm sao cho tác phẩm của mình phải có sự mới lạ..." - Đó là một lời tâm sự của nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Lại Diễn Đàm - người đã hơn 40 năm cầm máy.

Trong cái nắng dìu dịu đầu thu Hà Nội, chúng tôi lắng nghe ông tâm sự về nhiếp ảnh. Ông chậm rãi kể về những ngày đầu đến với nhiếp ảnh thật khó khăn ấy và khuôn mặt ông ánh lên nét cười rạng rỡ, bởi theo ông gian khổ đã tôi luyện cho những thành công hôm nay. Lại Diễn Đàm đến với nhiếp ảnh bằng con đường tự học, tự khám phá qua báo chí nước ngoài và đặc biệt là tờ Báo ảnh Việt Nam. Công việc tạo điều kiện cho ông được tiếp xúc nhiều với các NSNA để từ suy nghĩ chỉ chụp ảnh sự kiện tuyên truyền, ảnh lưu niệm ông đã dần ý thức được rằng, ảnh mình cần phải có chất nghệ thuật. Tên tuổi của Lại Diễn Đàm ngày càng được nhiều người biết đến khi ông thường xuyên "giành" các giải thưởng có uy tín, góp phần làm rạng danh nền nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam. Có thể kể tên các tác phẩm của ông như : "Vào vụ" (Huy chương bạc toàn quốc 2002); "Thung lũng Tả Van" (Huy chương bạc Tây Ban Nha 2002); "Ra thăm đồng" (Huy chương vàng Nhật 2004); "Mùi thơm của lúa" (Huy chương bạc cuộc thi du lịch mùa thứ 5-2008); "Mùa cấy" (Huy chương vàng Trung Quốc 2006)... Sương sớm Hồ Gươm. Nhưng Lại Diễn Đàm chưa bao giờ bằng lòng với mình. Với ông những giải thưởng đó như món quà động viên sáng tác. Sống ở đất Hà Thành đã lâu, mỗi góc phố, ngôi nhà dường như đều quen thuộc với ông, mảnh đất nơi "trái tim của cả nước" này đã giúp ông có được rất nhiều tác phẩm thân thương như: "Hoa lộc vừng", "Sương sớm Hồ Gươm", "Du lịch phố cổ", "Thầy đồ"... Không chỉ dừng lại ở nơi mình sinh sống, ông đi nhiều nơi, len lỏi đến các vùng miền của Tổ quốc để săn tìm cái đẹp. Có những hình ảnh ông thấy và cảm nhận được rất quý thì ông theo đuổi đến cùng. Chụp một lần không được, thì sẽ chụp nhiều lần. Ông tâm sự: "Mỗi lần đi sáng tác là một lần hiểu thêm về con người, văn hóa để rồi phải suy nghĩ để chụp làm sao cho khác với mọi người, có vậy mới tạo được cho mình một phong cách riêng, gửi gắm những điều muốn nói, để tác phẩm của mình luôn mới lạ, không bị nhàm chán". Chỉ trong vòng năm năm trở lại đây, ông đã giành hai Huy chương vàng quốc tế, bốn Huy chương bạc trong nước và quốc tế, 11 Huy chương đồng trong nước, quốc tế và 62 tác phẩm được treo triển lãm. Có người đã ví ông "có đôi mắt xanh" biết nhìn ra cái đẹp của cuộc sống, quả thật không sai. Với những đóng góp tích cực cho nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam, năm 1982, Lại Diễn Đàm được kết nạp vào Hội NSNAVN. Ông đã được phong tặng tước hiệu NSNA xuất sắc bậc cao của Hội NSNAVN và NSNA xuất sắc của Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế... Đã ngoài 60 tuổi, NSNA Lại Diễn Đàm vẫn chưa hề "mỏi gối". Ông vẫn hăng hái cùng nhóm ảnh Hồng Hà và các bạn nhiếp ảnh trên những nẻo đường đất nước để săn tìm cái đẹp trong những khoảnh khắc đẹp.