Ưu đãi đầu tư và giải quyết thủ tục đầu tư nhanh gọn là 2 nhân tố quan trọng để đẩy nhanh tiến độ xây dựng phát triển Khu CNC Hòa Lạc.

Nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đồng thời tạo động lực thúc đẩy Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, vừa qua, Bộ KHCN đã trình Chính phủ Dự thảo cơ chế đặc thù cho Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Nhân dịp này, Khampha.vn đã có bài phỏng vấn ông Phạm Đại Dương, Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ, Trưởng ban quản lý Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Sau hơn 17 năm triển khai, dường như Khu CNC Hòa Lạc vẫn chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra, đó là tạo điểm nhấn, thu hút nguồn nhân lực, phát triển và ươm tạo CNC của khu vực phía Bắc. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, thưa ông?

Đúng là Khu CNC Hòa Lạc đến nay vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ các mục tiêu đề ra khi thành lập. Tuy nhiên, các nhân tố quan trọng quyết định sự thành công của Khu đã bước đầu được thiết lập. Điều này được khẳng định khi giai đoạn giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng đã chuẩn bị kết thúc, chuyển sang giai đoạn phát triển tiềm lực KHCN. Tiềm năng và cơ hội phát triển của Khu CNC Hòa Lạc cũng được khẳng định qua việc các tổ chức quốc tế (JICA, KOICA, ADB...) đã hỗ trợ các nguồn lực tài chính cho xây dựng và phát triển Khu CNC Hòa Lạc, các nhà đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp lớn trong nước (Nissan Techno, Viettel, FPT...) đã lựa chọn Khu CNC Hòa Lạc là địa bàn đầu tư trọng điểm của doanh nghiệp trong điều kiện Khu còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng và cơ chế, chính sách.

Một số nguyên nhân làm chậm quá trình phát triển của Khu có thể kể đến như:

Thứ nhất, Khu CNC Hòa Lạc là Khu CNC đầu tiên của Việt Nam, được Thủ tướng Chính phủ thành lập năm 1998. Đây là thời kỳ thế giới và Việt Nam đang rơi vào khủng hoảng kinh tế nên các nguồn lực cho phát triển ngay từ giai đoạn đầu đã có những hạn chế nhất định. Bên cạnh đó, Khu CNC là mô hình mới, chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam nên Bộ KHCN và Ban Quản lý Khu đã phải mất một vài năm đầu để xác định các mục tiêu phát triển và cách thức tổ chức triển khai xây dựng Khu CNC, vừa làm vừa học hỏi và rút kinh nghiệm.

Thứ hai là đặc thù về mô hình tổ chức và hoạt động. Khác với Khu CNC TP HCM và Khu CNC Đà Nẵng khi Ban Quản lý trực thuộc UBND Thành phố, Khu CNC Hòa Lạc được đặt trên địa bàn hành chính của TP Hà Nội trong khi Ban Quản lý trực thuộc Bộ KHCN. Đây là một lợi thế của Khu CNC Hòa Lạc khi Ban Quản lý được nhận sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ KHCN trong việc định hướng phát triển KHCN của Khu.

Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, quản lý và vận hành Khu CNC Hòa Lạc còn cần có sự tham gia quản lý, chỉ đạo các Bộ, Ngành, đặc biệt là UBND TP và các cơ quan chuyên môn trong các lĩnh vực như đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, lao động, đầu tư...

Do sự phân định trách nhiệm và phối hợp giữa Ban Quản lý với các cơ quan Nhà nước, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương chưa được quy định cụ thể, rõ ràng dẫn đến việc đầu tư xây dựng không đồng bộ, buông lỏng hoặc chồng chéo trong quản lý và thiếu nhất quán trong thực hiện. Đây cũng là một trong các nguyên nhân khiến cho tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư chậm, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng bị kéo dài, thu hút đầu tư gặp nhiều khó khăn…

Theo quy định, Ban Quản lý là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với Khu CNC, tuy nhiên hiện Ban Quản lý mới chỉ được giao trực tiếp thực hiện một số chức năng của cơ quan quản lý Nhà nước, còn phần lớn vẫn do Bộ, Ngành, Địa phương và các cơ quan chuyên môn của thành phố Hà Nội thực hiện.

Vì vậy, việc thực hiện cơ chế “một cửa, tại chỗ” và “một cửa liên thông” nhằm rút ngắn thời gian đi lại, tiết kiệm thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư tại Khu CNC Hòa Lạc đến nay thực sự vẫn chưa được thực hiện như mong muốn.

Thứ ba là các chính sách ưu đãi đối với Khu CNC Hòa Lạc còn chưa được quy định đồng bộ, chưa có các ưu đãi vượt trội và hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư. Việc áp dụng ưu đãi cũng gặp nhiều vướng mắc do các quy trình thủ tục hành chính khá phức tạp và liên quan đến nhiều cơ quan chuyên môn của địa phương.

Trong khi đó, các nhà đầu tư tại Khu CNC TP.HCM và Đà Nẵng, ngoài các cơ chế ưu đãi đầu tư chung theo quy định của pháp luật còn được hưởng cơ chế khuyến khích, ưu đãi và hỗ trợ theo các Quyết định riêng của UBND TP với mức cao hơn các quy định chung. Thực tế các nhà đầu tư hiện nay tại Khu CNC Hòa Lạc vẫn chưa được hưởng trọn vẹn chính sách ưu đãi đầu tư đối với các tổ chức, cá nhân đầu tư tại Khu CNC. Đây là một thiệt thòi rất lớn đối với các nhà đầu tư khi mà bản thân họ là những nhà đầu tư tiên phong tại Khu CNC Hòa Lạc.

Mien tien thue dat cho nha dau tu tai Khu CNC Hoa Lac - Anh 1

Ông Phạm Đại Dương, Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ, Trưởng ban quản lý Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Vậy liệu các cơ chế, chính sách đặc thù đối với Khu CNC Hòa Lạc liệu có giải quyết được các vướng mắc này?

Bộ KHCN đánh giá các nội dung đề xuất về cơ chế, chính sách đặc thù đối với Khu CNC Hòa Lạc là rất đồng bộ và đầy đủ, có thể tháo gỡ được các khó khăn vướng mắc từ trước đến nay, đảm bảo huy động tối đa các nguồn lực cho phát triển, tránh lãng phí thời gian, không làm mất cơ hội của Quốc gia và của các nhà đầu tư tại Khu CNC.

Ông có thể cho biết những nội dung nổi bật trong Dự thảo cơ chế đặc thù lần này?

Dự thảo lần này tập trung giải quyết một số nội dung chính như:

Nguồn lực cho đầu tư xây dựng và phát triển Khu CNC Hòa Lạc: Nội dung này sẽ làm rõ nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của Khu CNC Hòa Lạc. Phân định rõ trách nhiệm của các Bộ, Ngành, địa phương và các doanh nghiệp trong việc xây dựng, phát triển, quản lý và khai thác các công trình hạ tầng kỹ thuật của Khu CNC. Đề xuất các cơ chế tài chính đối với Ban Quản lý Khu CNC Hòa Lạc, theo đó Ban Quản lý được thu toàn bộ tiền thuê đất, tiền sử dụng đất, tiền bồi thường giải phóng mặt bằng để sử dụng đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, công trình dịch vụ, tiện ích cần thiết phục vụ chung trong Khu CNC, được ủy quyền thu các loại phí, lệ phí liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước của Ban Quản lý để bổ sung kinh phí hoạt động...

Dự thảo cũng quy định chức năng quản lý Nhà nước của Ban Quản lý. Trong đó, Ban Quản lý là cơ quan chủ trì và đầu mối trong công tác quản lý nhà nước đối với Khu Công nghệ cao trên các lĩnh vực. Bổ sung một số thẩm quyền của Ban Quản lý trong công tác quản lý đất đai (quyền quyết định giá đất cụ thể; quyết định số tiền thuê đất được miễn, giảm; xác định mức thu tiền bồi thường giải phóng mặt bằng); quản lý lao động (thẩm quyền cấp Giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài theo quy trình, thủ tục rút gọn; chấp thuận kế hoạch sử dụng lao động là người nước ngoài của các doanh nghiệp trong Khu CNC) ;...

Liên quan đến ưu đãi đầu tư, các ưu đãi về đất đai và tiền bồi thường giải phóng mặt bằng được đề xuất trên nguyên tắc đảm bảo ưu đãi mức cao nhất (miễn toàn bộ tiền thuê đất) cho các nhà đầu tư sử dụng đất để xây dựng hạ tầng kỹ thuật, xây dựng các cơ sở nghiên cứu - triển khai, đào tạo, ươm tạo và nhà ở cho chuyên gia, người lao động, các dự án có thời gian sử dụng đất nhỏ hơn hoặc bằng 20 năm... Các nhà đầu tư còn lại được đề xuất miễn tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản tối đa 3 năm và được miễn tiền thuê đất trong 11 năm tiếp theo.

Các ưu đãi về thuế cũng được quy định lại một cách cụ thể, nổi bật như “giảm 50% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với thu nhập phát sinh tại Khu Công nghệ cao”, “thuế suất 10% suốt thời gian hoạt động đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư kinh doanh nhà ở cho chuyên gia, người lao động”...

Người lao động làm việc tại Khu CNC cũng được thuê mua nhà ở với giá ưu đãi hơn so với nhà ở cùng loại và cùng chất lượng tại các khu vực lân cận, thông qua việc hỗ trợ tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và tiền đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Ở nội dung thực hiện các thủ tục đầu tư, Bộ KHCN sẽ ban hành những tiêu chí thu hút đầu tư vào các khu chức năng của Khu CNC Hòa Lạc và trình tự, thủ tục xét duyệt dự án, đảm bảo các dự án có hàm lượng cao về KHCN, sử dụng đất có hiệu quả, không gây ô nhiễm môi trường. Dự thảo cũng đề nghị cho phép thành lập văn phòng “một cửa” tại Ban Quản lý để để giải quyết các thủ tục hành chính, giúp Ban Quản lý có thể phát huy đầy đủ vai trò, sự chủ động và trách nhiệm của mình.

Trong các nội dung trên, theo ông nội dung nào là mấu chốt để tạo được động lực phát triển cho Khu CNC Hòa Lạc?

Tất cả nội dung nêu trong dự thảo đều là các vấn đề mấu chốt và rất quan trọng, vì đó là những vấn đề tồn tại vướng mắc từ nhiều năm nay của Khu nhưng chưa có phương án tháo gỡ và chưa được tháo gỡ hiệu quả, đó là những vấn đề chưa được luật pháp quy định hoặc có quy định nhưng chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật dẫn đến không thể thực hiện được.

Tuy nhiên, để tạo động lực phát triển Khu CNC thì tôi cho rằng nội dung về “đầu tư xây dựng” và “ưu đãi đầu tư” là 2 nhân tố trực tiếp để đẩy nhanh tiến độ xây dựng phát triển Khu CNC và thu hút các nhà đầu tư lớn, có tiềm lực KHCN cao.

Các nội dung về “quản lý đất đai” và “thủ tục đầu tư” mặc dù không phải là nhân tố trực tiếp để tạo động lực đẩy nhanh tiến độ nhưng lại là các nội dung hết sức quan trọng để tạo một cơ sở pháp lý đầy đủ trong công tác quản lý nhà nước, tạo một môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư, giúp tăng trưởng khả năng cạnh tranh của Khu Công nghệ cao trên trường quốc tế.

Sau khi được phê duyệt cơ chế đặc thù, Khu CNC Hòa Lạc sẽ có những giải pháp nào nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động thời gian tới?

Sau khi Thủ tướng Chính phủ quyết định ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Khu CNC Hòa Lạc, Bộ KHCN sẽ tập trung toàn bộ nguồn lực để hoàn thành dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ sở hạ tầng để đưa Khu sang một giai đoạn phát triển mới đó là đầu tư chiều sâu, đầu tư cho KHCN.

Trong giai đoạn sắp tới, Bộ sẽ chuẩn bị đầy đủ những tiền đề quan trọng cho phát triển KHCN của Khu. Đó là triển khai các chương trình phát triển, nâng cao năng lực, thúc đẩy hoạt động KHCN của các nhà đầu tư, thu hút nhân tài và xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật CNC phục vụ việc nghiên cứu và phát triển... Các Chương trình này sẽ lựa chọn, triển khai đầu tư cho những hướng công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp điển hình trong Khu Công nghệ cao, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, có tác dụng lan tỏa và mang tính đột phá lớn.

Xin cám ơn ông về cuộc trò chuyện!

Thiện An