Công khai tình hình tài chính và hoạt động của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước; công khai giá xăng dầu, giá điện; công khai nợ xấu của ngân hàng... hàng loạt yêu cầu mà Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo các bộ, ngành dồn dập đưa ra trong thời gian ngắn vừa qua.

Những động thái trên cho thấy rõ quyết tâm làm minh bạch hoạt động của các doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt là các tập đoàn và tổng công ty lớn đang giữ vai trò chi phối trong nền kinh tế.

Có thể nói một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất, đồng thời cũng gây ra nhiều bức xúc nhất là sự công khai, minh bạch trong hoạt động của các “ông lớn” liên quan mật thiết tới đời sống của mỗi người dân và cả nền kinh tế như xăng dầu, điện, than... Việc giá lên, giá xuống đánh vào túi tiền vốn eo hẹp của người dân là một chuyện, song gây bức xúc nhất không phải giá lên hay xuống mà là sự minh bạch. Người dân không có sự kiểm chứng độc lập để thấy tính hợp lý của giá cả cũng như giá thành.

Việc Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ “bóc mẽ” doanh nghiệp lãi tới 780 đồng/lít xăng song vẫn than lỗ là một minh chứng cho thấy sự bức xức của người dân về tính minh bạch của các “ông lớn” xăng dầu hoàn toàn có cơ sở. Kết quả thanh tra công bố mới đây về giá và thuế tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng phần nào cho thấy tính xác thực của những nghi vấn về đầu tư dàn trải, tăng giá điện cao... EVN không chỉ “qua mặt” Chính phủ trong việc đầu tư vào ngân hàng, chứng khoán mà còn “dám” tăng giá điện quá mức cho phép.

Từ lâu, công khai và minh bạch hoạt động của “ông lớn” đã là một yêu cầu chính đáng của người dân. Thế nhưng, những yêu cầu mỗi khi cất lên đều như chìm trong “khoảng mờ” của lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Thiếu công khai và minh bạch là môi trường thuận lợi cho những lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ nảy sinh và phát triển. Ngược lại, lợi ích của số đông sẽ bị xem nhẹ, thậm chí bị tổn hại. Hay nói cách khác, công khai và minh bạch là một phương thuốc đặc trị hiệu quả “căn bệnh” lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.

Việc công khai, minh bạch tình hình tài chính, hoạt động của các tập đoàn và tổng công ty Nhà nước không chỉ giúp giải tỏa bức xúc mà còn phát hiện và ngăn ngừa sớm, không để xảy ra đổ vỡ kiểu Vinashin. Sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước là tất yếu, song sự giám sát của cả xã hội cũng tạo áp lực rất lớn với các “ông lớn”. Công khai sẽ giúp tạo ra sức mạnh, sức mạnh từ việc làm ăn đúng đắn, hiệu quả và sức mạnh từ sự đồng thuận của cả xã hội.