Tiếp nối báo cáo thường niên năm 2006, 2007, 2008, năm 2009, VCCI tiếp tục xây dựng Báo cáo thường niên – Doanh nghiệp Việt Nam 2009. Báo cáo thường niên với chủ đề năm là "Nâng cao năng lực đổi mới trong doanh nghiệp" được tổ chức sáng nay tại Hà Nội đã cho thấy được những biến động phức tạp của môi trường kinh doanh của Việt Nam năm 2009 do sự tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới.

Các doanh nghiệp trong diện điều tra đều đánh giá môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn và những biến động khó lường của thị trường làm ảnh hưởng nhiều hơn tới tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Theo báo cáo, về môi trường kinh doanh của Việt Nam 2009, tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2009 tăng 5,32% so với năm 2008. Tăng trưởng kinh tế thấp hơn mục tiêu kế hoạch ban đầu (6,5%) và thấp hơn các năm trước (năm 2008 tăng 6,2%), tuy nhiên cao hơn kế hoạch điều chỉnh 5%. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2009 đều giảm do sức tiêu thụ hàng hóa trên thị trường thế giới bị thu hẹp. Kim ngạch hàng hóa xuất khẩu năm 2009 ước tính đạt 56,6 tỷ USD, giảm 9,7% so với năm 2008. Tương tự như xuất khẩu, kim ngạch hàng hóa nhập khẩu ước tính 68,8 tỷ USD, giảm 14,7% so với năm 2008. Từ kết quả hai cuộc điều tra đối với 200 doanh nghiệp năm 2008 và năm 2009, có thể thấy xu hướng chung rằng, các doanh nghiệp được điều tra đánh giá môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn và những biến động khó lường của thị trường làm ảnh hưởng nhiều hơn tới tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức lớn như: chi phí các yếu tố đầu vào của sản xuất tăng, nhu cầu của thị trường chững lại và các chi phí về vốn cũng tăng theo. Có tới 63,7% số doanh nghiệp đánh giá áp lực này là rất lớn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong năm 2009, có 61,6% số doanh nghiệp trong diện điều tra đã vay vốn và số doanh nghiệp được đáp ứng 50% nhu cầu trở lên là 67,5% (năm 2008 là 43,9%). Vấn đề trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp khi vay vốn là lãi suất vay quá cao, tiếp đến là thiếu tài sản thế chấp, vấn đề về phương án kinh doanh và năm 2009 các doanh nghiệp than phiền nhiều về thủ tục vay phức tạp. Năm 2009 cũng là năm thứ 2 liên tiếp thị trường ngoại hối bộc lộ những khó khăn rõ nét. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp. 48,9% số doanh nghiệp cho rằng những khó khăn trong trong việc tiếp cận mua ngoại tệ đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động sản xuất kinh doanh (năm 2001 tỷ lệ này là 21,1%). Các khó khăn về tài chính đã dẫn đến tính thanh khoản của các doanh nghiệp năm 2009 hầu như không được cải thiện với 63,7% số doanh nghiệp cho rằng việc thanh khoản chậm từ khách hàng đã gây ảnh hưởng lớn tới hoạt động của doanh nghiệp (năm 2008 là 52,1%). Hồ Hường