Premier League, dù đã thi đấu không thật sự thành công ở đấu trường châu Âu mùa bóng trước, vẫn là giải VĐQG thu hút được nhiều khán giả nhất thế giới hiện nay. Nhưng điều đó cũng không có nghĩa là việc mang nó đi “chào hàng” ở cả những vùng đất xa xôi như châu Phi hay Bắc Mỹ sẽ diễn ra một cách thuận lợi như dự tính của GĐĐH Richard Scudamore.

Bài viết cung cấp độc quyền bởi

Không thể phủ nhận sức hút mạnh mẽ của Premier League: hiện tại, họ vốn đã là giải đấu có tổng giá trị bản quyền truyền hình cao nhất (1,17 tỷ bảng/năm), nhưng kể từ mùa giải 2013/14 con số đó sẽ còn gia tăng đáng kể. Cụ thể, riêng ở thị trường nội địa thì BSkyB và British Telecom sẽ phải bỏ ra khoảng 1 tỷ/bảng năm để đổi lấy quyền phát sóng trực tiếp các cuộc tranh tài của giải Ngoại hạng theo một bản hợp đồng có thời hạn từ 2013 đến 2016, và tại các thị trường nước ngoài thì dự kiến Premier League sẽ thu được thêm 2,5 tỷ bảng nữa trong vòng 3 năm đó. Nghĩa là tổng doanh thu bán bản quyền truyền hình của Premier League sẽ đạt mức 5,5 tỷ bảng/3 năm (1,83 tỷ bảng/năm) – mức cao kỷ lục kể từ khi giải đấu này ra đời vào năm 1992. Trong số đó, riêng các quốc gia châu Á (chưa tính Ấn Độ) đã đóng góp tới 874 triệu bảng, tức chiếm hơn 1/3 giá trị bản quyền truyền hình của Premier League ở nước ngoài – một tỷ lệ cực kỳ đáng nể nếu biết rằng thị trường châu Á gồm nhiều quốc gia đang phát triển và có thu nhập thấp hơn đáng kể so với đa phần những châu lục khác: theo ước tính của IMF và World Bank thì GDP bình quân đầu người của châu Á chỉ đạt 2.941 USD trong năm 2010, bằng khoảng 33% của Nam Mỹ (9.024 USD), 12% châu Âu (25.434 USD), 9% của Bắc Mỹ (32.077 USD) và 7,5% của châu Đại Dương (39.052 USD).

Premier League vẫn là giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh

Vì thế, cũng không có gì ngạc nhiên khi BTC Premier League tìm cách khai thác tối đa thị trường châu Á, bao gồm cả việc bố trí 3 đội bóng bay xấp xỉ 10.000km để tranh tài ở Barclays Asia Trophy, một giải đấu mang nặng tính hình thức, trên mặt sân như … mặt ruộng (ở Hong Kong). Nhưng xem ra GĐĐH Richard Scudamore đã có phần quá lạc quan khi cho rằng mô hình này có thể được “copy” sang châu Phi và châu Mỹ: “Nếu (Barclays Asia Trophy) được mở rộng ra trong tương lai, chúng tôi sẽ không tăng thêm số lượng CLB tham gia. Thay vào đó, giải đấu có thể được tổ chức ở các địa điểm khác, như châu Phi và Bắc Mỹ chẳng hạn”. Trước hết, vì lý do văn hóa, phải khẳng định rằng tầm ảnh hưởng của Premier League ở châu Phi và Bắc Mỹ khó lòng trở nên sâu rộng như ở châu Á. Không giống như châu Á, nơi tiếng Anh đóng vai trò ngôn ngữ thứ hai phổ biến nhất và đại bộ phận khán giả dành sự quan tâm lớn cho những kênh truyền thông nói tiếng Anh, tiếng Pháp mới là ngôn ngữ chiếm ưu thế ở châu Phi. Ngoài ra, ở châu Á không có một môn thể thao nào thực sự nổi bật để cạnh tranh vị trí dẫn đầu với bóng đá, nhưng ở Bắc Mỹ thì có vô số: bóng rổ, bóng chày, bóng bầu dục…

Tiếp theo, cần nhớ rằng các giải đấu kiểu như Barclays Asia Trophy chỉ có thể diễn ra vào năm lẻ để tránh VCK World Cup và Euro) nên nếu Premier League muốn tổ chức giải giao hữu trên cả châu Á, châu Phi, Bắc Mỹ cùng một lúc thì họ sẽ phải sắp xếp ít nhất 9 CLB (3 đội cho mỗi châu lục) cùng tham dự. Điều này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác chuẩn bị thể lực của các đội bóng, qua đó gián tiếp làm giảm chất lượng các trận đấu ở Premier League. Giải bóng rổ nhà nghề Mỹ từng phải nhận một bài học tương tự, khi bố trí tới 66 trận đấu chỉ trong vòng 4 tháng - cao gần gấp đôi cường độ thi đấu trung bình - vào mùa hè năm 2012 và khiến chất lượng thi đấu (thể hiện qua số lần ghi điểm trung bình trong mỗi trận) đi xuống tới gần 4%.

Chưa hết, Premier League sẽ còn phải đối mặt với bài toán cân đối cung – cầu: trong bất kỳ một nền kinh tế nào, khi số lượng hàng hóa (ở đây là các trận đấu) tăng quá nhanh thì giá cả của chúng (hiệu quả PR, marketing, tiền bản quyền truyền hình…) sẽ có xu hướng giảm đi. Nói cách khác, đá nhiều trận hơn không hoàn toàn đồng nghĩa với việc thu được nhiều tiền hơn, mà Champions League là một ví dụ điển hình: trong giai đoạn từ 2000-2003, khi tổ chức tới 2 vòng đấu bảng, doanh thu giải đấu số 1 châu Âu cấp CLB chỉ đạt khoảng 580 triệu euro, nhưng kể từ khi bỏ bớt 1 vòng đấu bảng (đá ít đi 4 trận) thì số tiền mà UEFA thu được cứ tăng dần và đến nay đã đạt gần 1,5 tỷ euro…