Phần lớn diêm dân ở Bạc Liêu đều phải vay tiền “nóng” để phục vụ cho sản xuất theo kiểu “ăn trước, trả sau”, vì vậy, giá muối tuy thấp nhưng cũng phải bán để giải quyết nợ nần. Bị đẩy vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”, nhiều diêm dân đành phải bấm bụng bán muối.

Những ngày này ở tỉnh Bạc Liêu, nhiều ruộng muối trắng xóa vẫn phơi mình trong cái nắng gắt của mùa khô. Nguyên nhân do muối đang bị rớt giá thê thảm, xuống quá thấp, tiền bán muối không đủ để trả tiền thuê lao động, khiến nhiều nông dân chẳng buồn thu hoạch. Đắng lòng vì muối Anh Huỳnh Tấn Sanh ở xã Vĩnh Thịnh (Hòa Bình, Bạc Liêu) than thở: Giá muối 400-700 đồng/kg, chúng tôi cầm chắc lỗ. Muối phải bán được với giá từ 1.000 đồng/kg trở lên thì chúng tôi mới có lãi. Ông Nguyễn Quốc Vinh, Chủ nhiệm Hợp tác xã (HTX) Diêm Nghiệp, ấp Doanh Điền, xã Điền Hải, huyện Đông Hải lo lắng: “Để sản xuất theo phương pháp trải bạt, HTX đã vay hơn một tỷ đồng đầu tư để mua bạt, nhưng với giá muối hiện nay, không biết lấy tiền đâu mà trả nợ. Chúng tôi đang huy động xã viên cho HTX “vay” sổ đỏ của gia đình mình để đem đi thế chấp ngân hàng lấy tiền trả nợ. Muối bây giờ bán không được giá, diêm dân đứng trước nguy cơ lỗ to. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết: Phần lớn diêm dân ở Bạc Liêu đều phải vay tiền “nóng” để phục vụ cho sản xuất theo kiểu “ăn trước, trả sau”, vì vậy, giá muối tuy thấp nhưng cũng phải bán để giải quyết nợ nần. Bị đẩy vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”, nhiều diêm dân đành phải bấm bụng bán muối. Nếu không bán thì họ chẳng biết lấy gì để trả nợ, sinh sống. Vả lại, muối để trên đồng nếu không được bảo quản thì chỉ cần một, hai cơn mưa trái mùa là công sức của diêm dân lại tan theo bọt nước! Năm 2009, giá muối lên đến mức kỷ lục, muối đen lên đến 1.900 - 2.000 đồng/kg, còn muối trắng cũng vượt lên con số gần 3.000 đồng/kg, diêm dân ở Bạc Liêu khấp khởi mừng thầm. Nhưng trời chẳng chiều lòng người, hạt muối làm ra sắp được thu hoạch thì cơn mưa trái mùa đã khiến những cánh đồng muối trị giá hàng chục tỷ đồng trôi theo cơn mưa chỉ trong một đêm. Năm nay, sản xuất muối được mùa nhờ thời tiết thuận lợi, diêm dân mừng thầm. Rồi bỗng dưng giá muối bị rớt xuống, giá muối đen dao động từ 400 đến 500 đồng/kg, còn muối trắng cũng chỉ ở mức giá từ 600 đến 700 đồng/kg. Quá chán nản, nhiều nông dân không muốn thu hoạch muối, vì với mức giá trên, nếu thuê nhân công cào thì càng thêm lỗ. Không ít nông dân sản xuất được muối trắng đã thu hoạch thì để muối trắng cả đồng, chứ không thể thu gom để dự trữ. Nếu trữ muối thì phải tốn thêm tiền mua lá, vải bạt để lợp và cả tiền thuê nhân công nữa, tính ra phải tốn thêm bạc triệu. Bao giờ mới bớt nỗi lo? Dự kiến, tổng sản lượng thu hoạch vụ muối năm 2010 tại tỉnh Bạc Liêu đạt hơn 140.000 tấn. Lượng muối tồn trong dân, chỉ tính riêng xã Điền Hải, huyện Đông Hải hiện nay đã hơn 77.000 tấn. Theo đánh giá của Tổng công ty Muối Việt Nam, năng suất sản xuất muối trong cả nước chỉ đạt từ 800.000 đến 1 triệu tấn/năm, nhu cầu năm 2010 của Việt Nam dự kiến khoảng 2 triệu tấn. Một nghịch lý tồn tại từ lâu đối với sản xuất muối, nhu cầu muối trong nước vẫn còn lớn, để bù đắp thiếu hụt muối, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu hằng năm phục vụ sản xuất, tiêu dùng. Thế nhưng, hạt muối sản xuất trong nước từ nhiều năm qua vẫn khó tiêu thụ khiến diêm dân luôn phải hứng chịu khó khăn, vất vả, âu lo mỗi mùa. Muối rớt giá đã ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng ngàn, hàng vạn diêm dân ở các vùng ven biển. Giá muối luôn ở mức thấp khiến người sản xuất muối rơi vào cái vòng luẩn quẩn của đói nghèo. Việc đầu tư, cải tiến hình thức sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng hạt muối càng gặp khó khăn khi hạt muối liên tục rớt giá. Được biết, vừa qua UBND tỉnh Bạc Liêu đã có văn bản đề nghị Chính phủ xem xét lại chủ trương nhập khẩu muối để muối sản xuất trong nước tìm được nơi tiêu thụ. Đồng thời, tỉnh Bạc Liêu cũng kiến nghị Chính phủ xem xét chỉ đạo các tổ chức, doanh nghiệp thu mua muối tạm trữ và hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp tham gia chủ trương này để diêm dân có lãi. Về lâu dài, tỉnh Bạc Liêu kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần xúc tiến đầu tư xây dựng kho dự trữ muối quốc gia tập trung tại Bạc Liêu để giải quyết tình trạng tồn đọng muối và thoát cảnh được mùa rớt giá như hiện nay. Bài và ảnh: Nguyễn Kiểm