Một ngày sau khi lực lượng đặc nhiệm tổ chức giải tán biểu tình, tình hình ở Ai Cập cực kỳ căng thẳng. Bộ Y tế Ai Cập cho biết đã có 525 người chết (trong đó có 482 dân thường) và 3.572 người bị thương trong bạo lực hôm 14-8.

Chỉ riêng tại quảng trường Rabaa al-Adawiya ở thủ đô Cairo (địa điểm tập trung của những người ủng hộ Tổng thống bị phế truất Mohamed Morsi) đã có 202 người chết.

Theo Reuters, Bộ trưởng Nội vụ Mohamed Ibrahim biện bạch Bộ chỉ chỉ đạo sử dụng hơi cay và không dùng súng trong chiến dịch giải tán biểu tình nhưng khi lực lượng đặc nhiệm vào quảng trường thì nghe rất nhiều tiếng súng. Ông vẫn khăng khăng cho rằng cảnh sát đã kiềm chế tối đa.

Phó Tổng thống Mohamed ElBaradei (giải Nobel Hòa bình) đã tuyên bố từ chức để từ chối nhận trách nhiệm về hậu quả các quyết định mà ông không nhất trí. Pháp, Anh và Đức đã triệu hồi đại sứ ở Ai Cập về nước.

Reuters tiết lộ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã cố gắng đến giờ phút cuối cùng để thuyết phục Ai Cập không trấn áp biểu tình vì sẽ dẫn đến hậu quả xấu về chính trị và kinh tế. Tất cả đều công cốc!

Cuộc đàm phán quốc tế do các nhà thương lượng Mỹ và EU cùng với các ngoại trưởng Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất thực hiện nhằm thuyết phục hai bên ở Ai Cập thiết lập không khí tin tưởng lẫn nhau. Lộ trình đưa ra đầu tiên là trả tự do cho những người bị bắt bớ để đưa Tổng thống Morsi ra khỏi nhà tù trong danh dự, kế đến là sửa đổi hiến pháp và cuối cùng là bầu cử vào năm 2014.

Tuy nhiên, một tuần trước khi trấn áp biểu tình, chính quyền Ai Cập tuyên bố khẳng định cuộc đàm phán quốc tế đã thất bại. Trong khi đó, trong suốt bốn ngày lễ Eid al-Fitr chấm dứt tháng ăn chay (kết thúc vào ngày 11-8), Mỹ và EU vẫn tiếp tục kêu gọi Ai Cập tìm giải pháp giải quyết khủng hoảng.

Thông qua các cuộc điện đàm gần như hằng ngày giữa Bộ trưởng Quốc phòng Ai Cập Abdel Fattah al Sisi và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel, Mỹ đã phát tín hiệu mạnh mẽ về vấn đề giải quyết khủng hoảng trong hòa bình. Ngoài ra, Mỹ cũng đã nhắn gửi đồng minh Saudi Arabia nói với Ai Cập về phương án đổi giải pháp hòa bình lấy sự ủng hộ tài chính và chính trị của quốc tế.

Ngày 13-8, các nhà thương lượng quốc tế đã phát đi lời kêu gọi cuối cùng với Ai Cập. Vài giờ sau đó, lực lượng đặc nhiệm Ai Cập vẫn mở chiến dịch giải tán biểu tình ở Cairo với kết cục đẫm máu như đã biết.

Đặc phái viên của EU Bernardino Leon là người phụ trách cuộc đàm phán quốc tế cùng với Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ William Burns khẳng định: “Chúng tôi đã có một kế hoạch chính trị đặt trên bàn và đã được phía bên kia (tổ chức Anh em Hồi giáo) chấp thuận”. Bởi thế ông nhấn mạnh chiến dịch giải tán biểu tình hôm 14-8 hoàn toàn không cần thiết.

HOÀNG DUY