Lần đầu tiên, nước mắm truyền thống và hạt gạo ngon "sát cánh" cùng nhau trong một phiên chợ vào những ngày giáp Tết tại TP Hồ Chí Minh. Ngày hội không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn giúp người tiêu dùng nhận diện rõ hơn chất lượng các mặt hàng đặc sản truyền thống của Việt Nam.

Nang cao gia tri gao ngon, nuoc mam Viet - Anh 1

Gạo và nước mắm là những món ăn quen thuộc hằng ngày từ bao đời nay của người Việt Nam. Thế nhưng, tại hội chợ Tết 2017 “Gạo ngon - nước mắm Việt” được tổ chức ngày 15-1 vừa qua tại Nhà thi đấu Nguyễn Du (quận 1), nhiều người dân thành phố đã có mặt từ rất sớm để tranh thủ nếm thử gạo, nước mắm.

Chị Hương Trà, giáo viên mầm non ở quận 3, hào hứng: “Tôi đã đi rất nhiều hội chợ, nhưng ít thấy hội chợ nào có sức hấp dẫn như lần này. Vẫn là gạo, nước mắm ăn hằng ngay, nhưng đây là gạo sạch, nước mắm truyền thống đúng nghĩa của người Việt. Nếu không đến hội chợ này, tôi cũng không biết những thương hiệu uy tín để tìm mua”.

Thử một nắm cơm trắng nóng hổi chấm với chén nước mắm cá cơm dằm thêm trái ớt, anh Thanh Hòa (25 tuổi, nhân viên văn phòng ở quận 7) hít hà: “Cơm dẻo, ngọt; nước mắm thơm đậm đà thấm đến tận cổ. Thật sự, tôi chưa bao giờ được ăn nắm cơm nào ngon đến vậy. Thế mới biết, sản vật của nước mình vẫn là ngon nhất”.

Xách trĩu tay thứ nước chấm dân dã nhưng bà Nguyễn Mộng Điệp (65 tuổi, cán bộ hưu trí), xem đó như món hàng quý giá. “Ngày xưa, lúc đi kháng chiến, đây là món ăn rất quý báu với người lính chúng tôi. Theo thời gian, tất cả đều chạy theo công nghiệp, món ăn gắn liền với phần nhìn, phải đẹp mắt mới mua, khiến người sản xuất chỉ quan tâm số lượng, hình thức mà lơ là chất lượng. Nay, những giá trị truyền thống ấy đã được nhìn nhận lại. Tết này, tôi rất vui vì không chỉ mua được món ngon, an toàn sức khỏe cho cả nhà, mà còn có thêm món quà biếu đầy ý nghĩa dành cho bạn bè, người thân”.

Một ngày dồn nén, nồng nàn nhưng cũng chớp nhoáng, thòm thèm là nhận xét chung của đa số khách tham quan ngày hội. Bà Trần Thanh Hương (ngụ quận Tân Phú) bộc bạch, hồi trước, gạo vo ra nước còn đục, có thể tưới cây, thậm chí có thể dùng rửa mặt. Từ khi có công nghệ chà xát, gạo không chỉ mất bớt chất dinh dưỡng mà còn “bị” đánh bóng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngập tràn quanh hạt gạo. Ăn thì phải ăn chứ vẫn không yên tâm. “Hội chợ hàng Việt như thế này là rất cần thiết với người tiêu dùng. Tuy nhiên, tiếc là hội chợ Tết chất lượng dịp cuối năm được tổ chức chuyên nghiệp, nhưng chỉ gói gọn trong một ngày là quá ít”, bà Hương chia sẻ…

Để vực dậy và nâng cao giá trị các sản phẩm gắn liền văn hóa của người Việt Nam, trong đó có hạt gạo và nước mắm truyền thống, thời gian qua, từ Chính phủ đến các bộ, ngành, địa phương, nhà sản xuất và cả người tiêu dùng đã thật sự vào cuộc. Giáo sư Võ Tòng Xuân cho biết: Với nỗ lực đưa gạo Việt Nam trở thành thương hiệu được đánh giá cao về chất lượng và an toàn thực phẩm, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định phê duyệt Đề án phát triển thương hiệu gạo Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) cũng đang xây dựng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn thương hiệu gạo quốc gia để các doanh nghiệp (DN) áp dụng, góp phần đáp ứng nhu cầu của thị trường, tạo sự canh tranh cao.

Đối với sản phẩm nước mắm Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nước mắm truyền thống Trương Đình Hòe cho biết, Bộ NN-PTNT đã thành lập đoàn công tác gồm các nhà khoa học, nhà chuyên môn, nhà quản lý, các hiệp hội... nhằm rà soát lại những quy định quản lý nhà nước về quy chuẩn, làm rõ những khái niệm thế nào là nước mắm, thế nào là nước chấm. Ngoài ra, Bộ NN-PTNT đã tổ chức khảo sát, khoanh vùng các nguồn lợi cá cơm, xác định rõ chỉ dẫn địa lý để khai thác nguyên liệu một cách bền vững, từng bước có giải pháp cụ thể, bảo vệ được nguồn lợi cá cơm, góp phần bảo đảm ổn định nguồn nguyên liệu cho nước mắm truyền thống.

Theo các chuyên gia, người tiêu dùng đang hướng đến sử dụng thực phẩm bảo đảm yếu tố ngon, an toàn và giá cả cạnh tranh. Với ngành lúa gạo, hiện nhiều DN trong nước đã tiến hành xây dựng thành công thương hiệu gạo cao cấp như: Thương hiệu gạo “Ngọc Đồng” của công ty Gentraco; Tập đoàn Lộc Trời với thương hiệu gạo “Hạt ngọc trời”; gạo sạch “Hoa lúa” của Công ty gạo Hoa lúa... Các DN đang hướng sản xuất theo chuỗi giá trị, liên kết bốn nhà để cùng sản xuất an toàn, tuân thủ những tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (GAP).

Đại diện Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao cho biết, việc đông đảo du khách tìm đến hội chợ Tết đã chứng minh sự lôi cuốn của hai món hàng ẩm thực quan trọng nhất Việt Nam là gạo và nước mắm. Hội chợ còn là bước dạo đầu để hướng đến những chương trình xúc tiến, hội thảo khác, nhằm góp phần lấy lại vị thế của gạo, nước mắm Việt trong cuộc cạnh tranh toàn cầu. Nước mắm và gạo trắng là hai thành tố hình thành nên tâm thức người Việt. Chúng ta đi đâu, làm gì cũng vẫn luôn nhớ hai món vô cùng thân thương này. Hội chợ Tết đặc biệt này không chỉ là dịp người tiêu dùng và nhà sản xuất gạo, nước mắm gặp nhau để chuẩn bị Tết, mà còn là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác xúc tiến thương mại và đặc biệt là nhà quản lý du lịch ngồi lại với nhau, cùng tìm thêm những giá trị gia tăng cho gạo và nước mắm Việt.

Dịp này, Câu lạc bộ Nước mắm truyền thống đã ra mắt, hoạt động trong khuôn khổ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP).