SGTT.VN - Việc một ngân hàng thương mại cổ phần xúc tiến xây dựng cao ốc ngay trong khuôn viên trường trung học phổ thông Lê Quý Đôn gây sự chú ý của dư luận. Các ý kiến chính thức liên quan rất trái ngược nhau và mỗi loại chính kiến đều dựa vào cả luật và đạo lý.

Ở một góc nhìn, một chủ thể được trao quyền sử dụng đất đô thị theo đúng các quy định của pháp luật đất đai, cả về nội dung và hình thức, thì phải có quyền xây dựng trên đất đó. Trên thực tế, người có quyền sử dụng đất đã lập dự án xây dựng với nội dung được biết là phù hợp với quy hoạch chung, đã xin phép và đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép sau khi thẩm định hồ sơ dựa vào các tiêu chí khách quan. Vậy thì không lý do gì việc xây dựng đó lại bị coi là bất hợp pháp. Nhưng từ một góc tiếp cận khác, người ta nhận ra phần đất được nói tới trong câu chuyện là một phần di sản văn hóa cần được đặt dưới sự bảo vệ đặc biệt. Vả lại, việc giữ gìn, bảo vệ cảnh quan đặc trưng của các khu đất dành cho trường học là chủ trương đã được chính quyền thành phố đề ra và theo đuổi một cách nhất quán từ nhiều năm. Đặc biệt, vào năm 2005, HĐND thành phố đã ra hẳn một nghị quyết khẳng định chủ trương này, đồng thời yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền xúc tiến các việc giải tỏa, di dời, ngăn chặn,… cần thiết nhằm bảo đảm sự thuần khiết của môi trường giáo dục. Trong khung cảnh đó, việc một tòa nhà văn phòng của một ngân hàng mọc lên giữa khuôn viên một trường học hàng trăm năm tuổi không những bị cho là phản cảm, mà còn trái với chủ trương chung. Cứ tạm để qua một bên những trăn trở về số phận của những giá trị truyền thống trong cuộc xung đột lợi ích giữa một bên là thương nhân và bên kia là nhà sư phạm, nhà văn hóa. Giả sử rằng giải pháp cho phép ngân hàng xây dựng trên phần đất nguyên thuộc về trường là rất hợp lý, hợp tình trong khung cảnh hiện tại, khi mà ngân sách công đang gặp khó khăn. Một mặt, nó giúp thành phố khỏi đau đầu với bài toán kiếm tiền bồi thường cho ngân hàng để trả đất cho trường. Mặt khác, một khi ngân sách thành phố khả quan, có điều kiện chi trả việc bồi thường để ngân hàng dời đi chỗ khác, thì trường học có thể tiếp quản tòa nhà theo nguyên trạng. Sau đó, chỉ cần một vài động tác cải tạo công năng mang tính chất kỹ thuật là trường có thể sử dụng tòa nhà cho mục đích giáo dục, không cần đập bỏ và xây mới, tốn kém. Đáng lý ra các cơ quan quản lý có liên quan đã phải đưa sự việc ra HĐND thành phố trong một kỳ họp nào đó và đề xuất giải pháp theo ý mình. Nếu thấy hợp lý, HĐND có thể soạn thảo một nghị quyết chấp thuận giải pháp, như một phá cách đối với nguyên tắc được thiết lập, và đưa ra biểu quyết, thông qua đúng luật. Vấn đề là chủ trương trả lại cho trường học khung cảnh vốn có đã được pháp lý hóa bằng một văn bản quy phạm của HĐND thành phố, là cơ quan đại diện dân cử cao nhất ở địa phương, đồng thời là cơ quan có thẩm quyền cao nhất trong việc ban hành các quy tắc ứng xử pháp lý có hiệu lực trên phạm vi địa phương. Muốn chủ trương đó được rút lại hoặc coi chủ trương như là nguyên tắc và muốn thiết lập một ngoại lệ đối với nguyên tắc ấy vì lý do chính đáng, thì phải triệu tập HĐND nhóm họp và ra một quy tắc khác bằng một văn bản quy phạm có cùng tính chất, cùng hình thức. Nói rõ hơn, trong vụ này, đáng lý ra các cơ quan quản lý có liên quan đã phải đưa sự việc ra HĐND thành phố trong một kỳ họp nào đó và đề xuất giải pháp theo ý mình, nghĩa là cho phép ngân hàng tạm xây dựng cơ sở kinh doanh trong khuôn viên trường học với các điều kiện được ghi rõ. Nếu thấy đề xuất hợp lý, HĐND có thể soạn thảo một nghị quyết chấp thuận giải pháp, như một phá cách đối với nguyên tắc được thiết lập, và đưa ra biểu quyết, thông qua đúng luật. Nếu có một nghị quyết như thế, thì chắc chắn sau khi cấp giấy phép xây dựng, sở Xây dựng đã không cần phải báo cáo với UBND thành phố để triệu tập các bên có liên quan đến thảo luận và giải quyết những bất đồng; về phần mình, UBND thành phố đã không phải loay hoay, lúc đầu cho phép tiếp tục xây dựng, rồi ít lâu sau đó lại tạm đình chỉ thi công để trình báo và xin ý kiến chỉ đạo của cấp cao.