TS Nguyễn Ngọc Trường thấy ít có khả năng bắt tay giữa Nga và OPEC do những toan tính mang tính địa chính trị của Saudi Arabia đằng sau đó.

Toan tính của Saudi Arabia

Xung quanh thông tin Nga tuyên bố sẵn sàng tổ chức một cuộc gặp với OPEC và các cường quốc sản xuất dầu mỏ khác để trao đổi về sản lượng dầu mỏ, chia sẻ với Đất Việt, TS Nguyễn Ngọc Trường, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và phát triển quan hệ quốc tế, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Mexico, Thụy Điển cho rằng điều này hoàn toàn dễ hiểu khi kinh tế Nga đã lâm vào cảnh vô cùng khốn khó vì giá dầu sụt giảm và lệnh trừng phạt của phương Tây.

Nga het suc chiu dung gia dau: Kho bat tay voi OPEC - Anh 1

Cuộc chiến giá dầu giữa các cường quốc đẩy giá vàng đen sụt giảm mạnh

Ông Trường gọi tình trạng của Nga hiện nay là "khốn quẫn" khi GDP nước này đã giảm 3,7% trong năm 2015, sau khi giảm 0,6% trong năm 2014. Trong đó, thâm hụt ngân sách năm 2015 là 2,6%, mức cao nhất trong vòng 5 năm. Giá dầu rẻ không những làm suy yếu nền kinh tế Nga mà còn khiến cho đồng rúp giảm giá mạnh. Điều đó có nghĩa là người tiêu dùng Nga phải bỏ ra nhiều rúp hơn để mua hàng hóa. Trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014, thời điểm giá dầu vẫn còn trên mức 100 USD/thùng, tỷ giá đồng rúp ở ngưỡng 35 rúp đổi 1 USD. Thế nhưng, trong tháng 1/2016, có những thời điểm đồng rúp giảm sâu ở mức gần 86 rúp mới đổi được 1 USD.

Bởi thế, Nga mới tính đến chuyện hợp tác với OPEC để cắt giảm sản lượng nhưng ông Trường tỏ ra không mấy tin tưởng vào chuyện hợp tác này bởi lợi ích của Nga và OPEC khác nhau.

"Nga muốn hợp tác với OPEC chứ không phải Mỹ hay cường quốc dầu mỏ nào khác bởi OPEC mới là tổ chức có quyền chi phối giá dầu, trong đó tiếng nói quyết định thuộc về Saudi Arabia. Một thời gian dài trước đây, thay vì giảm sản lượng khai thác để tăng giá dầu như trước kia đã từng làm, dưới sự thúc đẩy của Riyadh, OPEC đã giữ nguyên mức sản xuất. Nga có mối quan hệ thân thiết với Venezuela, một thành viên của OPEC nhưng Caracas không có lá phiếu quyết định. Tôi ít thấy khả năng Nga bắt tay được với OPEC bởi như đã nói OPEC chính là Saudi Arabia, mà Saudi Araia đang chơi trò "dumping" (bán phá giá - PV) với một số đối thủ là Iran, Mỹ và Nga.

Nhiều ý kiến chỉ ra rằng, Saudi Arabia ghìm giá dầu để giáng đòn vào Iran. Do bị cấm vận hàng chục năm, công nghệ khai thác của Iran rất lạc hậu, khiến chi phí khai thác cao hơn giá thị trường. Theo tính toán của Saudi Arabia, Iran sẽ rơi vào tình trạng càng khai thác càng lỗ. Một đối thủ khác Saudi Arabia muốn triệt hạ, đó là Nga bởi Moscow cùng phe với Iran và cả hai đều ủng hộ Tổng thống Bashar al-Assad trong cuộc nội chiến ở Syria. Đây là những mâu thuẫn địa chiến lược không thể sớm giải quyết. Còn đối với Mỹ, giá thành sản xuất dầu của nước này cao hơn Saudi Arabia nên khi giá dầu sụt giảm, các công ty dầu lửa của Mỹ đã phải cắt giảm sản lượng khai thác", TS Nguyễn Ngọc Trường phân tích.

Dù vậy, vị chuyên gia tin rằng Saudi Arabia nói riêng và OPEC nói chung khó có thể đeo đuổi mãi cuộc chiến giá dầu này khi chính các quốc gia này đang bị "gậy ông đập lưng ông".

"Saudi Arabia không thể chơi mãi con bài giá dầu này bởi ngân sách nước này, vốn phụ thuộc tới 90% vào nguồn thu dầu mỏ đã bị thâm thủng nặng nề. Lần đầu tiên Saudi Arabia phải thắt chặt ngân sách, sử dụng nguồn dự trữ ngoại tệ để bù đắp mức lạm chi nên chắc chắn họ không muốn kéo dài mãi tình trạng này. Các nước thành viên OPEC khác đi theo Saudi Arabia nên cũng bị thất thu lớn. Chưa kể, ý đồ dằn mặt Iran của Saudi Arabia có vẻ không thành công vì Iran là nước có tiềm lực, họ vừa được giải ngân hơn 100 tỷ USD vốn bị đóng băng ở nước ngoài sau khi thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà Tehran đạt được với 6 cường quốc thế giới có hiệu lực", ông chỉ rõ.

Ai sẽ cứu giá dầu?

Trước đó, trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Bùi Xuân Hồi, giảng viên Bộ môn Kinh tế Công nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cũng cho rằng Nga và OPEC rất khó tìm được tiếng nói hợp tác trong việc trong cắt giảm sản lượng khi OPEC đã chính thức lên tiếng với chiến lược bảo đảm thị phần của họ. Và nếu Nga và OPEC có thỏa thuận được với nhau để cắt giảm sản lượng thì điều đó thậm chí có lợi cho các nhà sản xuất dầu mỏ của Mỹ vì với tình trạng dư thừa như hiện nay, OPEC và Nga có hợp tác và cắt giảm sản lượng thì vô hình dung họ sẽ mất thị phần vào tay Mỹ.

Tuy nhiên, trong khi TS Nguyễn Ngọc Trường nhận định, Mỹ có vai trò quan trọng đối với giá dầu nhưng không phải là quyết định, người có khả năng giải cứu giá dầu là OPEC thì PGS Hồi thể hiện một quan điểm khác.