Hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu, rủi ro hay cơ hội đều phụ thuộc vào cách ứng phó của từng quốc gia, từng doanh nghiệp (DN). Theo đó, nhiều ý kiến cho rằng, DN không thể thành công nếu chọn hướng đi một mình.

Năm 2015, thị trường xuất khẩu đồ gỗ đặt mục tiêu đạt 7 tỷ USD, tăng 7% so với năm 2014.

Nhưng kể từ sau khi Thông tư số 37/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về việc tạm dừng việc tạm nhập, tái xuất gỗ tròn và gỗ xẻ rừng tự nhiên từ Lào và Campuchia (có hiệu lực từ tháng 12/2014), thì nguồn gỗ nguyên liệu chất lượng cao ngày càng khan hiếm.

Trước thực trạng này, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đề nghị Chính phủ điều chỉnh cơ cấu rừng trồng sản xuất cho phù hợp, ổn định khoảng 3,8 triệu ha vào năm 2020, nâng cao chất lượng rừng để đạt khoảng 40% sản lượng gỗ lớn nhằm đảm bảo đủ nguyên liệu sản xuất đồ gỗ xuất khẩu lẫn tiêu dùng trong nước.

Ở một góc nhìn khác, TS. Phạm Thị Thu Hằng - Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), lo ngại, theo quy định của TPP về thành phần giá trị khu vực, một sản phẩm xuất khẩu nội khối cần có tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 55% tổng giá trị, đồng nghĩa với việc nhà sản xuất không được nhập khẩu nhiều hơn 45% nguyên vật liệu từ các quốc gia không phải là thành viên TPP để chế tạo, sản xuất, bao gồm cả chi phí chế biến.

Đây là những quy định đáng lo ngại với lĩnh vực sản xuất đồ gỗ Việt Nam do khó đáp ứng được yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa.

Trái với sự lo ngại này, theo ông Huỳnh Văn Hạnh - Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM, hiện nay, các DN đã dùng đến hơn 50% gỗ trồng trong nước để sản xuất đồ gỗ xuất khẩu.

Theo tính toán, ba năm trở lại đây, gỗ tràm bông vàng Việt Nam cung ứng cho thị trường khoảng 16 triệu m 3 /năm, gỗ cao su khoảng 2 triệu m 3 /năm và gỗ từ một số loại cây ăn trái khoảng 3 triệu m 3 /năm với đầy đủ giấy chứng nhận nguồn gốc.

"Nếu không xét đến gỗ có chất lượng cao, thì khoảng 21 triệu m 3 gỗ/năm được sản xuất trong nước, DN gỗ Việt Nam hoàn toàn chủ động được nguyên liệu", ông Hạnh nói.

Nganh che bien go: Het thoi xu huong don le? - Anh 1

Cùng quan điểm, ông Đỗ Ngọc Linh Vũ - Giám đốc Marketing Công ty CP Tân Vĩnh Cửu (Tavico), đơn vị khai trương trung tâm phân phối nguyên liệu gỗ nhập khẩu vào đầu tháng 10/2015 tại Biên Hòa, Đồng Nai (gồm chợ đầu mối gỗ và siêu thị gỗ xẻ sấy), cho biết: "Tỷ lệ gỗ nguyên liệu trong nước mà các DN chế biến đồ gỗ sử dụng hiện nay đạt khoảng 50 - 70%.

Tuy nhiên, đối với thị trường châu Âu hay Mỹ, nhiều khách hàng chuộng các loại gỗ ngoài cao su và tràm bông vàng.

Do đó, sự có mặt của Tavico là góp phần làm đa dạng hóa nguyên liệu, giúp hạn chế khâu trung gian nhập khẩu đối với một số loại gỗ như sồi, tần bì, dẻ gai, óc chó... cho các nhà sản xuất đồ gỗ Việt Nam.

Chia sẻ thêm, ông Võ Quang Hà - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tavico, nói: "Trung tâm Tavico ra đời nhằm tạo ra nguồn nguyên liệu gỗ hợp pháp, ổn định và hiệu quả cho khách hàng.

DN Việt Nam đang hội nhập sâu vào thị trường thế giới với nhiều cơ hội và cũng nhiều thách thức, là thời điểm để Tavico chuẩn bị chu đáo mọi nguồn lực đón đầu những hiệp định thương mại tự do trong chiến lược phát triển".

Ông Huỳnh Văn Hạnh phân tích: Đối với ngành chế biến gỗ Việt Nam, DN lớn chỉ chiếm 1,5%, còn lại 93% là DN nhỏ và 5,5% là DN vừa. Trong lĩnh vực xuất khẩu đồ gỗ, Việt Nam đang có khoảng 1.500 DN, trong đó có khoảng 400 DN FDI, chiếm đến 51% kim ngạch xuất khẩu hằng năm.

Thế nên rất khó để đón đầu cơ hội nếu các DN Việt Nam không chịu hợp lực. Theo ông Hạnh, các DN nước ngoài vốn mạnh, thị trường lớn, công nghệ tốt, hệ thống quản lý tốt, tất nhiên sẽ có những sản phẩm tốt với giá mềm.

Ngược lại, DN Việt Nam nói chung và DN ngành gỗ nói riêng đa phần có công nghệ lạc hậu, hệ thống quản lý còn yếu, nhưng lại muốn làm từ khâu đầu đến khâu cuối chứ không muốn chia sẻ, phân chia công việc cho các đối tác cùng làm. Điều này hoàn toàn trái ngược với DN các nước.

Trước "nút thắt" này, theo ông Hạnh, các DN ngành gỗ muốn tồn tại, phát triển, trước hết phải đồng lòng.

Điều này không hề khó, hãy nhìn và học hỏi các DN Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc khi sang Việt Nam, họ luôn phân ra từng khâu để cả cụm DN cùng làm. DN Việt Nam phải biết tin nhau, thông cảm với nhau thì sự hợp tác mới lâu bền.

> Ngành chế biến gỗ: Tăng tốc cuối đường đua

> Xuất khẩu đồ gỗ: Cách chinh phục thị trường Nhật Bản

> Cần 4 tỷ USD để ngành gỗ hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 2015

> Gỗ dán từ Việt Nam bị Thổ Nhĩ Kỳ điều tra lẩn tránh thuế

DUY KHUÊ - MAI PHƯƠNG