Mới đây một giống ớt cay được nhập vào Nghệ An. Đây là giống ớt do một người Trung Quốc cung cấp cho nông dân thông qua Liên minh Hợp tác xã (HTX) Nghệ An. Tuy nhiên, trong khi giống ớt này chưa hoàn tất thủ tục kiểm dịch thực vật và giấy tờ liên quan thì đã được gieo trồng ở 4 xã với số lượng cây giống đủ trồng cho 50 ha đất.

Bao bì của giống ớt chưa được kiểm dịch

Nông dân "tiến thoái lưỡng nan”

Cánh đồng Trữ Càn, xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn là một trong ba điểm đã ươm và dự định trồng giống ớt chưa qua kiểm dịch thực vật. Khi nghe hỏi đến chuyện cây ớt, ông Nguyễn Xoan (trú xóm 5), thở dài ngao ngán: "Nói dân trồng thì chúng tôi trồng thôi. Giờ nghe thông tin phải tạm ngừng, người dân chúng tôi đứng ngồi không yên. Nếu không trồng thì phải có thông báo để làm giống khác chứ "treo” như thế này sang năm dân chết đói mất”.

Theo cán bộ Ban Nông nghiệp xã Khánh Sơn, tại khu vực cánh đồng Trữ Càn được qui hoạch 10 ha để trồng ớt cay. Đây là giống ớt được đưa vào trồng khảo nghiệm, do Liên minh HTX Nghệ An phối hợp với Công ty TNHH Rau quả Toàn Thịnh Cảng Liên Vân (Trung Quốc), mà người đại diện trực tiếp làm việc là bà Bành Bội Tuấn. Xã có 75 hộ của các xóm từ xóm 1 đến xóm 9 tham gia. Do việc trồng ớt cho thu nhập cao hơn nhiều so với trồng lạc, nên nếu bỏ bà con cũng tiếc. Việc làm đất đã hoàn tất, bà con chỉ chờ để đem cây ớt ra trồng. Hiện nhiều luống ớt giống đã vào thời kỳ phát triển, chỉ mong các cấp có thẩm quyền sớm xem xét để bà con sớm biết đường gieo trồng cho kịp thời vụ”.

Trồng không cần kiểm dịch

Ngày 12-11-2013, Liên minh HTX Nghệ An có Tờ trình số 414, đề nghị Sở NN&PTNT, Chi cục Bảo vệ thực vật (BVTV) về việc xin trồng khảo nghiệm giống ớt cay GB16715.3-2010, do Công ty TNHH Hạt giống Phú Tư, TP Hợp Phì, tỉnh An Huy (Trung Quốc) cung cấp. Để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật và phối hợp theo dõi dịch hại trong quá trình khảo nghiệm, Chi cục BVTV đã đề nghị Liên minh HTX Nghệ An cung cấp hồ sơ kiểm dịch thực vật liên quan đến giống ớt cay nói trên. Tuy nhiên, công văn đề nghị này đã bị Liên minh HTX "phớt lờ”.

Tiếp đó, ngày 25-11-2013, Liên minh HTX lại có Tờ trình số 430 gửi Sở NN&PTNT đề nghị cho phép trồng khảo nghiệm giống ớt trên tại các huyện Nam Đàn, Nghi Lộc và Diễn Châu. Hai ngày sau (27-11-2013) Chi cục BVTV có Công văn số 471 gửi Sở NN&PTNT và Liên minh HTX, nêu rõ: Vì đây là giống lần đầu tiên nhập vào Việt Nam và căn cứ vào qui định của pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật, đề nghị Liên minh HTX không được phép gieo trồng khảo nghiệm giống ớt GB17615.3-2010. Tuy nhiên, trong khi các thủ tục kiểm dịch thực vật chưa hoàn tất thì việc ươm giống ớt đã được "âm thầm” thực hiện.

Theo đó, ngày 20-12-2013, Đoàn kiểm tra của Chi cục BVTV phát hiện tại cánh đồng Trự Càn thuộc xã Khánh Sơn, xã Nghi Kiều, huyện Nghi Lộc và xã Diễn Lộc, huyện Diễn Châu nhiều diện tích ớt đang được ươm trồng. Trước sự việc trên, Chi cục BVTV đã lập biên bản và đề nghị các địa phương trên chưa được đưa giống ớt trên ra trồng khi chưa có thủ tục kiểm dịch thực vật; đồng thời cắt cử người bảo vệ, thường xuyên kiểm tra.

Cần làm rõ trách nhiệm

Trước sự việc trên, Chi cục BVTV đã mời các bên liên quan đến làm việc, tuy nhiên bà Bành Bội Tuấn và đại diện xã Nghi Kiều vắng mặt. Tại buổi làm việc, lãnh đạo xã Diễn Lộc xác nhận mẫu giống ớt cay được ươm tại địa bàn xã là giống có số hiệu GB16715.3-2010. Trong khi đó, ông Trần Văn Chương - Phó Chủ tịch Liên minh HTX lại cung cấp hồ sơ về giống ớt chỉ thiên GS888 đã được nhập trước đó, chứ không nhận là đã cung ứng giống ớt GB17615.3-2010.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Đình Hường - Chủ tịch Liên minh HTX Nghệ An khẳng định, trách nhiệm thuộc về nhà cung cấp giống, tức bà Bành Bội Tuấn. Cũng theo ông Hường thì: "Liên minh HTX đã nhắc bà Tuấn phải sử dụng giống GS888, nhưng bà này lại tự ý làm việc với các xã rồi đưa giống GB17615.3-2010 vào mà không báo cáo với chúng tôi”. Thiết nghĩ, nếu Liên minh HTX Nghệ An không "rộng cửa” thì liệu Công ty TNHH Rau quả Toàn Thịnh Cảng Liên Vân, mà người đại diện trực tiếp là bà Bành Bội Tuấn - Phó Giám đốc có dám "tự ý” đưa giống ớt mới cho người dân gieo trồng khi chưa được sự đồng ý của Chi cục BVTV Nghệ An?

Bắc Vũ