"SJC trở thành đối tượng duy nhất có thể hoạt động sản xuất kinh doanh vàng miếng. NHNN siết hoạt động kinh doanh vàng, từ đó giúp ổn định thị trường nhưng ưu ái quá mức cho SJC” – đó là sự bất bình đẳng mà các chuyên gia nhận định về nghị định mà NHNN vừa dự thảo bàn về hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng.

"SJC trở thành đối tượng duy nhất có thể hoạt động sản xuất kinh doanh vàng miếng. NHNN siết hoạt động kinh doanh vàng, từ đó giúp ổn định thị trường nhưng ưu ái quá mức cho SJC” – đó là sự bất bình đẳng mà các chuyên gia nhận định về nghị định mà NHNN vừa dự thảo bàn về hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng.

Thu hẹp số lượng doanh nghiệp được kinh doanh vàng miếng

Thời gian qua, giá vàng liên tục nhiễu động, góp phần gây ra sự bất ổn về tiền tệ, tài chính nước nhà. Để khắc phục tình trạng trên, NHNN sẽ quản lý chặt chẽ hoạt động sản xuất vàng miếng. Dự thảo Nghị định quy định các điều kiện chặt chẽ đối với doanh nghiệp được phép sản xuất vàng miếng cũng đã được NHNN trình Chính phủ. Để được NHNN xem xét cấp phép sản xuất vàng miếng, các doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện sau đây: là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật, có đăng ký hoạt động sản xuất vàng miếng trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; có vốn điều lệ từ 500 tỷ đồng trở lên; có địa điểm, cơ sở vật chất và các trang thiết bị cần thiết phục vụ cho hoạt động sản xuất vàng miếng; chiếm từ 25% thị phần sản xuất vàng miếng trong nước trở lên trong 3 năm liên tiếp gần nhất.

Dự thảo Nghị định bổ sung quy định coi hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện, có cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh. Để được NHNN cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh mua bán vàng miếng, các doanh nghiệp phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: là doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật; có vốn điều lệ từ 100 tỷ đồng trở lên; có kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh mua, bán vàng từ 2 năm trở lên; có số thuế đã nộp của hoạt động kinh doanh vàng từ 500 triệu đồng/năm trở lên trong 2 năm liên tiếp gần nhất (có xác nhận của cơ quan thuế); có mạng lưới chi nhánh, địa điểm bán hàng tại Việt Nam từ 3 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên.

Theo NHNN, với các điều kiện chặt chẽ như trên, dự kiến số lượng doanh nghiệp được phép kinh doanh mua bán vàng miếng sẽ thu hẹp đáng kể từ trên 10 ngàn doanh nghiệp như hiện nay xuống chỉ còn một số doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có khả năng tài chính, kinh nghiệm, uy tín trong lĩnh vực kinh doanh vàng, được phép tiếp tục thực hiện mua bán vàng miếng. Thế nhưng các chuyên gia lại cho rằng, quá nhiều bất bình đẳng trong dự thảo

Độc quyền nhà nước trở thành độc quyền tư nhân?

Theo đánh giá của TS. Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội, Hà Nội, gần đây NHNN đang đưa ra nhiều giải pháp đậm hơn về tính hành chính, trong đó tăng sức mạnh cho giấy phép con. Điều đó khiến cho giá vàng khó liên thông với thị trường. TS Phong so sánh, năm 2010, thời kỳ căng thẳng nhất của giá vàng, giá vàng trong nước cũng chỉ chênh 2 triệu đồng so với giá vàng thế giới. Thế nhưng, sau 1 năm, giá trị chênh lệch tăng gấp đôi, lên 4 triệu đồng. NHNN nỗ lực hạ nhiệt mức chênh lệch nhưng hiệu quả không đạt được như mong muốn. "Dự thảo mà NHNN trình Chính phủ, trong đó có điểm chú ý: Doanh nghiệp chiếm từ 25% thị phần sản xuất vàng miếng trong nước trở lên trong 3 năm liên tiếp gần nhất mới được xem xét cấp giấy phép sản xuất sẽ chính thức dồn nhiều doanh nghiệp kinh doanh vàng vào chân tường”.

Theo thống kê của NHNN, hiện tại trên cả nước có khoảng 12.000 doanh nghiệp kinh doanh vàng, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Riêng hoạt động sản xuất vàng miếng, huy động và cho vay vàng của các tổ chức tín dụng được thực hiện tại 8 tổ chức tín dụng (TCTD) và doanh nghiệp kinh doanh vàng được NHNN cấp phép sản xuất vàng miếng. Tuy nhiên, chỉ có vàng miếng SJC chiếm trên 90% thị phần vàng miếng cả nước. 7 TCTD và các doanh nghiệp còn lại, chia nhau 10% thị phần và chiếu theo dự thảo của NHNN, không đáp ứng đủ điều kiện cấp phép.

Đấy là chưa kể đến việc, tình trạng vàng miếng SJC hiện chiếm thị phần lớn cũng tạo lợi thế độc quyền tự nhiên, dẫn đến mỗi khi giá vàng biến động, tình trạng khan hiếm vàng SJC làm cho thị trường biến động mạnh hơn. Sự thiếu thống nhất trong các quy định về chức năng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh vàng và những bất cập trong quy định huy động và cho vay vốn bằng vàng trước đây cũng là một trong những nguyên nhân gây ra thực trạng giá vàng sốt.

Theo ông Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá cả, dự thảo của NHNN vô tình biến vàng - mặt hàng độc quyền kinh doanh nhà nước trở thành độc quyền tư nhân. Như thế còn nguy hiểm hơn.

Phần lớn ý kiến các chuyên gia cho rằng, NHNN chỉ ưu tiên cho SJC và "con ruột” của họ là vàng miếng SJC?

Hồ Hương

Gửi cho bạn bè

Bản in