Chiều qua (16.11), Quốc hội thảo luận ở tổ cho ý kiến vào Dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) - đạo luật “gốc” về lĩnh vực lao động được xã hội quan tâm, kỳ vọng…

Tuy nhiên, đa số các ý kiến phát biểu đều cho rằng đạo luật còn quá ngổn ngang, những vấn đề cốt lõi cơ bản nhất liên quan đến thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, chế định tiền lương; cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp lao động - đình công… vẫn còn quá chung chung, không khả thi.

Quy định như dự thảo là triệt tiêu đình công hợp pháp

ĐB Trần Thanh Hải (TPHCM) cho rằng, cần thay đổi lại căn bản cả chương về giải quyết tranh chấp lao động trong dự thảo. Bởi những quy định mà thực tiễn đòi hỏi thì không được bổ sung, trong khi quy định mới chỉ làm cho người lao động thêm bức xúc. ĐB Hải đề nghị cần xây dựng quy trình giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền và lợi ích đan xen nhau. Đồng tình với quan điểm này, ĐB Lê Trọng Sang, Huỳnh Ngọc Ánh, Trương Trọng Nghĩa đều khẳng định việc xác định “đình công là tranh chấp lao động tập thể về lợi ích” là quá chung chung, khó xác định trong thực tiễn.

Không ai muốn phải quần quật suốt ngày, chẳng qua vì lương thấp mà phải làm thêm.

Ngoài ra, để chế định đình công thực sự là công cụ bảo vệ người lao động, ĐB Trần Thanh Hải đề nghị ban soạn thảo cân nhắc cẩn trọng điều 234 của dự thảo vì điều kiện đóng cửa tạm thời doanh nghiệp chưa thực sự thuyết phục. Quy định này cộng với quy định đình công chỉ diễn ra trong phạm vi doanh nghiệp vô hình trung vừa triệt tiêu quyền đình công hợp pháp, vừa đẩy người lao động ra khỏi doanh nghiệp, ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Ngoài ra, việc dự thảo quy định người lao động đình công bất hợp pháp bồi thường bằng cách làm thêm giờ là cách phạt nhồi về tiền lương, tiền thưởng của họ. Khiến họ không những không được hưởng tiền lương, ảnh hưởng đến năng suất, ngày công, tiền thưởng cuối năm, mà còn phải làm bù. “Đây là điều quá bất công” - ĐB nhấn mạnh.

Tăng thời gian làm thêm, cạn kiệt sức lao động

Về chế định tiền lương, tiền công, đa số các ĐB cho rằng đây là một chế định cực kỳ quan trọng, cơ bản nhất có tính chất quyết định trong các quy định về tiêu chuẩn lao động, có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống mỗi người lao động và gia đình họ, là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình hình tranh chấp lao động, đình công đang diễn ra phức tạp hiện nay. Tuy nhiên, dự thảo bộ luật quy định còn quá ngổn ngang.

ĐB Huỳnh Thành Lập, Nguyễn Ngọc Hòa (TP.Hồ Chí Minh) cùng cho rằng, thông lệ quốc tế người ta quy định lương tối thiểu tính theo giờ. ĐB Giàng A Chu (Yên Bái) nhận xét, thang - bảng lương quy định rất dài những lại quá chung chung. Theo báo cáo của Tổng LĐLĐVN thì mức lương mà người lao động thực nhận tại doanh nghiệp chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu cuộc sống tối thiểu. Từ báo cáo này, ĐB Huỳnh Thành Lập yêu cầu ban soạn thảo giải trình rõ việc sửa đổi bộ luật lần này sẽ khắc phục thực trạng trên như thế nào, chế định tiền lương, tiền công sẽ được thiết kế lại ra sao?

Bên cạnh chế định tiền lương, tiền công, vấn đề được nhiều ĐB quan tâm nhất là việc dự thảo bộ luật quy định theo hướng tăng thời giờ làm thêm lên 360 giờ một năm. ĐB Châu Thị Nga (Hà Nội) cho rằng, quy định trên đi ngược lại xu hướng tiến bộ, khi trình độ công nghệ, sản xuất ngày càng phát triển thì thời giờ làm việc phải giảm xuống. Ngoài ra, việc tăng thời gian làm thêm trong bối cảnh chưa xây dựng được cơ chế kiểm tra, giám sát tốt sẽ dẫn đến tình trạng doanh nghiệp lợi dụng thời giờ làm thêm để điều chỉnh giảm bớt tiền lương cũng như chi phí đóng bảo hiểm bắt buộc... dẫn đến người lao động bị cạn kiệt sức lao động. Nếu quy định như vậy thì người lao động quanh năm chỉ biết có làm việc, không có thời gian để học tập nâng cao trình độ, vui chơi giải trí, thăm viếng gia đình.

Đồng tình với quan điểm này, ĐB Nguyễn Văn Khánh (Đồng Nai) khẳng định thực tiễn tại các KCN cho thấy, vì lương thấp nên người lao động buộc phải chấp nhận làm thêm 12 thậm chí đến 14 giờ ngày. Trong lúc thực tiễn trên chưa được giải quyết, nay bộ luật sửa đổi lại thể chế hóa tồn tại này thì tương lai sẽ khiến cho một bộ phận công nhân lao động bị suy kiệt sức khỏe. Đây là điều cần báo động. ĐB Huỳnh Thành Lập và ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.Hồ Chí Minh) đề nghị ban soạn thảo lý giải dựa trên cơ sở khoa học nào để quy định tăng giờ làm đi ngược xu hướng tiến bộ, trái với mục tiêu, lý tưởng mà chế độ chúng ta đang xây dựng và hướng tới.

Nhóm PVTS