Thiên tai ngày càng khốc liệt và khó lường hiện đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với công tác bảo hộ công dân của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh trao Bằng khen cho Đại sứ Trương Triều Dương tại Hội nghị Ngoại giao 28.

Haiyan - cơn bão quét qua Philippines đã để lại khung cảnh hoang tàn và nỗi đau tột cùng cho người dân ở vùng bị ảnh hưởng. Với Đại sứ Việt Nam tại Philippines Trương Triều Dương, nhiệm kỳ công tác tại quốc đảo này của ông trở thành những năm tháng thật đáng nhớ. Cho đến khi về Hà Nội tham dự Hội nghị Ngoại giao 28 (12/2013), ông vẫn thấy sự khốc liệt mà bão Haiyan để lại trên đất nước Philippines như chỉ vừa diễn ra ngày hôm qua. Ông đã chia sẻ về những kinh nghiệm trong công tác bảo hộ công dân của Đại sứ quán trong tình huống thiên tai nghiêm trọng này:

"Sau bão Haiyan, công tác bảo hộ công dân của Việt Nam ở Philippines được trong nước và quốc tế đánh giá, nhìn nhận là một thành công khi mà Việt Nam là nước duy nhất tổ chức được chương trình cứu hộ và đảm bảo an toàn 100% cho công dân trong siêu bão này. Nhìn lại cả quá trình, có thể đánh giá thành công của công tác bảo hộ công dân sau thiên tai khủng khiếp vừa qua tại Tacloban có thể gói gọn trong 3 chữ: Nhanh, Nhạy và Bén.

Thứ nhất là Nhanh. Trong thiên tai, dù ở trong nước hay ở nước ngoài thì việc đưa ra được quyết định nhanh là yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định hiệu quả của công tác cứu hộ. Quyết định chậm dù chỉ trong giây phút có thể khiến công dân phải trả giá bằng tính mạng mình. Khi bão Haiyan chuẩn bị quét qua Philippines, chúng tôi đã xác định đây là nhiệm vụ quan trọng của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Vì thế, Đại sứ quán đã dành tổng lực để triển khai kế hoạch cứu trợ nhanh nhất có thể.

Khi bão vừa đi qua, xác định được hậu quả khủng khiếp của nó cũng như diễn biến phức tạp tại Tacloban, chúng tôi nhanh chóng triển khai các phương án cứu hộ và tìm ngay những đầu mối người Việt tại đây. Thông qua những đầu mối này, chúng tôi đã liên hệ được với bà con, hướng dẫn bà con cách cầm cự an toàn và tồn tại cho đến khi đoàn cứu trợ đến nơi. Chúng tôi thực hiện kế hoạch theo các bước là phải mang được hàng cứu trợ đến cứu sống bà con rồi mới tính đến chuyện di chuyển bà con đến nơi khác an toàn hơn.

Yếu tố thứ hai là Nhạy. Trước tình hình tại Tacloban, chúng tôi đã liên hệ ngay với cơ quan chức năng sở tại để nhờ giúp đỡ vì việc chuyên chở 300-400kg thực phẩm, thuốc men trong thời điểm thời tiết phức tạp và tình hình hỗn loạn như vậy thì đi theo đường bộ là nguy hiểm, thậm chí bất khả thi. Đích thân tôi đã đến gặp chủ hãng Hàng không Cebu Pacific để nhờ họ giúp đỡ di chuyển bằng đường không. Vì thế, hàng cứu trợ của Đại sứ quán đã đến với bà con rất kịp thời.

Mặt khác, do Tacloban bị mất điện toàn diện, không thể liên lạc bằng điện thoại nên chúng tôi đã chuẩn bị thiết bị viễn thông đặc biệt để khi đi vào vùng cứu trợ, đoàn vẫn giữ được liên lạc với nhau và giữ liên lạc được với những đầu mối người Việt trong vùng.

Yếu tố thứ ba chính là Bén. Sự sắc bén trong việc chọn hướng di chuyển cho đúng, cho chuẩn cũng có vai trò quan trọng quyết định đến thành công của công tác cứu trợ. Chúng tôi xác định cứu đám đông trước tiên rồi sau đó sẽ tản đi cứu hộ những nhóm nhỏ hơn và hướng dẫn bà con tập trung thành một mối để việc cứu trợ được thực hiện kịp thời, cũng như bảo toàn được số hàng cứu trợ.

Cuối cùng, chúng tôi biết, đa số bà con người Việt ở Tacloban đều sống bất hợp pháp nên sẽ bị chính quyền sở tại phạt rất nặng. Vì thế, chúng tôi lập tức tiến hành đàm phán để bà con được nợ thủ tục này cho đến khi vượt qua thiên tai. Mặt khác, chúng tôi cũng liên hệ với Tổ chức Di dân Quốc tế (IOM) để tổ chức này hỗ trợ cho bà con về nước khiến bà con rất phấn khởi”.

Tại Philippines, Việt Nam là cơ quan đại diện duy nhất làm được điều này và ngay sau đó, truyền thông phương Tây đã phỏng vấn Đại sứ Trương Triều Dương về kinh nghiệm của Sứ quán. Chính quyền Philippines cũng đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong công tác bảo hộ công dân. Đặc biệt, chính phủ và nhân dân Philippines rất xúc động vì Việt Nam cũng là nạn nhân của bão Haiyan nhưng chính phủ Việt Nam cùng nhiều tổ chức, cá nhân Việt Nam đã nhanh chóng giúp đỡ nhân dân Philippines bằng cả vật chất lẫn tinh thần.

Khánh Nguyễn (ghi)