Với thỏa thuận mới về căn cứ quân sự Mỹ Futenma tại Okinawa, Thủ tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama đã giải quyết được chướng ngại vật lớn nhất trong quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ nhưng lại phải đối mặt với sự giận dữ của người dân địa phương và các đồng minh trong liên minh cầm quyền. Dù biết là "tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa" nhưng ông Hatoyama khó có sự lựa chọn nào khác.

Số phận của Futenma Sau những cuộc biểu tình rầm rộ và các chuyến công cán qua lại của chính khách Nhật - Mỹ, số phận căn cứ Futenma của Mỹ ở đảo Okinawa cuối cùng đã được định đoạt. Theo thỏa thuận mới hôm 22/5, căn cứ không quân này sẽ được di dời khỏi Ginowan đến Nago, tức là tiến nữa về phía Bắc của đảo Okinawa. Hai chính phủ sẽ cân nhắc khả năng quân đội Mỹ và Lực lượng Phòng vệ (SDF) của Nhật Bản cùng sử dụng căn cứ mới. Bên cạnh đó, hai nước nhất trí sẽ chuyển một phần các cuộc diễn tập của Mỹ ra ngoài Okinawa nhằm giảm thiểu gánh nặng của người dân địa phương. Giải thích về thỏa thuận mới, Thủ tướng Hatoyama nói rằng hiện chưa thể cắt giảm sự hiện diện của lực lượng quân sự Mỹ tại Nhật vì tình hình trên bán đảo Triều Tiên còn nhiều yếu tố cần phải cân nhắc đối với môi trường an ninh khu vực Đông Á. Còn theo Washington, sự hiện diện hùng hậu của quân lực Mỹ là hết sức cần thiết để bảo vệ Nhật Bản và sự ổn định của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Hơn một nửa trong số 50.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại Nhật đóng ở đảo Okinawa, nơi sinh sống của 1,23 triệu dân. Trong những thập niên trước, người dân Okinawa dễ dàng chấp nhận các căn cứ quân sự Mỹ vì chúng tạo ra công ăn việc làm. Nhưng giờ đây, sự hiện diện của lính Mỹ với tiếng ồn, sự ô nhiễm môi trường... và chỉ mang lại 5% doanh thu của tỉnh bị xem là nghèo nhất của Nhật. Hôm 24/4, khoảng 100.000 người đã biểu tình phản đối sự hiện diện của Futenma và thúc ép Chính phủ di chuyển căn cứ này ra khỏi Okinawa, thậm chí là ra khỏi Nhật, tức là vứt bỏ thỏa thuận với Mỹ trước đó. Đốt nóng ghế Thủ tướng Ông Yukio Hatoyama đang phải đối mặt với sự chỉ trích gay gắt từ Okinawa và tỷ lệ ủng hộ xuống thấp. Tình cảnh càng khó hơn khi đảng LDP đối lập tận dụng Futenma để gây sức ép, đồng thời yêu cầu Thủ tướng từ chức trước cuộc bầu cử Thượng viện vào tháng 7 tới. Chủ tịch Đảng Dân chủ Xã hội (SDP) Mizuho Fukushima cho biết SDP phản đối thỏa thuận mới và một số nghị sĩ của Đảng nói có thể SDP sẽ rút khỏi Chính phủ liên hiệp hiện nay. Dư luận Tokyo cho rằng, cùng với vụ bê bối tài chính của đảng Dân chủ cầm quyền (DPJ), sự "mất uy tín" trước cử tri của Thủ tướng Hatoyama về căn cứ Futenma có thể khiến DPJ phải "nhường" ghế cho LDP trong cuộc bầu cử diễn ra vào tháng 7. Minh Khôi