Đựng trong những chai thủy tinh, nút bằng lõi cây bấc và được giao tận nhà giống như sữa tươi ở nước ngoài, sữa đậu nành một thời quen thuộc của Hà Nội là niềm mong ngóng của nhiều đứa trẻ.

Tôi còn nhớ những ngày nhỏ được lên Hà Nội chơi. Buổi trưa khi vừa ngủ dậy, thể nào cũng được dì pha sẵn cho một cốc sữa đậu nành thơm phưng phức với đường. Kì lạ cái thứ nước trắng sữa trong chai thủy tinh, uống phải thật nhanh khi vừa rót ra từ chai, nếu không nó sẽ đông đặc lại, uổng phí. Vừa uống vừa nhìn xuống đá cốc xem còn nhiều không, vì còn thòm thèm quá!

Sữa đậu nành được làm trong những xưởng ngoại thành Hà Nội sau đó được giao về các quán bán lẻ trong nội đô. Phố Cổ Hà Nội ngày xưa mỗi sáng đều nhộn nhịp những chiếc xe máy cũ kĩ, chở đằng sau những két lớn, đựng sữa, trưa về cũng những chiếc xe đấy, đèo đằng sau một làn lớn vỏ chai thu lại.

Sữa đậu nành đựng trong những chai thủy tinh, nút bằng thân cây bấc là một “đặc sản” của phố phường Hà Nội. Ảnh: Thúy Hằng.

Sữa đậu nành chai thủy tinh thân thuộc với mọi gia đình trong phố Cổ Hà Nội. Sáng nào, người ta cũng mua một, hai chai. Uống nhiều thành quen. Đến mọi quán nước ven đường, gọi một sữa đậu nành, chẳng mấy chốc chủ quán cũng đặt trước mặt khách thứ nước trắng sữa, thơm quyến rũ đến chết người. Cái vỏ chai 65 (65ml) hoặc màu xanh, hoặc màu trắng thân quen đến nỗi về sau, mỗi khi có dịp gặp bóng dáng ấy ở đâu, tôi nhớ lại hương vị ngọt ngào đến mê ly của một thức uống bình dị.

Nước đậu nành bây giờ không thiếu. Đủ các chủng loại từ sữa đậu nành đóng chai nhỏ, đóng hộp uống liền hay tận dụng từ quy trình làm đậu phụ mà người ta chế ra nước đậu nành đóng túi bán cho người dân với giá cực hèo. Nhưng quả thật, theo tôi, đó vẫn chỉ là nước đậu nành, không bao giờ là sữa đậu nành. Bởi thứ nước đó chỉ có màu trắng của đậu nành xay, mà không còn cái hương thơm kì lạ của đậu nành, cái vị ngọt ngào, dẫu uống không đường từ chai đậu nành 65 của những ngày xưa xa lắc.

Phố cổ Hà Nội vẫn còn bán sữa đậu nành đóng chai 65 như ngày xưa. Nhưng như lời của một chủ quán nước trên phố Hàng Gà, người ta cũng dần dần thôi nghề giao sữa. Vì nhu cầu của người dân bay giờ không cao như ngày xưa nữa, có nhiều thứ đồ uống thơm ngon hơn “quyến rũ” khách hàng mất rồi.

Sữa đậu nành Hà Nội, cái thú vị riêng khi nó được chứa trong những chai thủy tinh, được giao, và nhận chai tận nhà. Bao nhiêu năm mới gặp lại, nhưng thật sự, một ly sữa thơm ngon ấy vào một trưa trên phố cổ, tôi vẫn thấy những kỉ niệm ngọt ngào, hệt như cảm giác lần đầu biết đến sữa đậu nành Hà Nội…

Thúy Hằng