Xem 'Dunkirk' mới đây hay những bộ phim cân não' trước đó của Christopher Nolan, khán giả không thể không thán phục, dù vị đạo diễn (ĐD) 'nội công thâm hậu' này chưa hề qua trường lớp điện ảnh chính quy nào!

Nếu đánh giá một ĐD phim từ “quá tam ba tác phẩm” thì cha đẻ của The Dark Knight thừa tiêu chuẩn của một ĐD bậc thầy. Mà không chỉ bộ ba tác phẩm điện ảnh về Batman (người dơi) này; Christopher Nolan ra mắt phim nào là phim đó cũng được đánh giá cao.

Nhung dao dien bac thay nho 'ong thay'… tu hoc - Anh 1

Đạo diễn Christopher Nolan trên phim trường của Dunkirk

Năm 1998, ở tuổi 21, ĐD người Anh này thực hiện bộ phim đầu tay Following dài 70 phút. Với kinh phí vỏn vẹn 6.000 USD nhưng tác phẩm hình sự ly kỳ này đã gặt hái nhiều giải thưởng và vô số đánh giá tích cực. “Chất” của Nolan càng thể hiện rõ với Memento ra đời hai năm sau đó, do ông tự viết kịch bản, dựa trên truyện kể của anh trai.

Kết quả, mùa Oscar và Quả cầu vàng năm đó tên của Christopher Nolan nằm trong đề cử Kịch bản gốc xuất sắc nhất! Lại hai năm sau, ông gây bất ngờ với Insomnia, bộ phim thu hút “đầy sao”: Al Pacino, Robin Williams, Hilary Swank… “Lời nguyền ba phim” đã được ĐD sinh năm 1970 vượt qua nhẹ nhàng.

Sau “tuổi trẻ rực rỡ” đó, những tác phẩm điện ảnh của Christopher Nolan ngày càng “nặng đô” hơn cả về nội dung, hình thức và chiều sâu tư tưởng. Giờ thì chẳng ai còn nghi ngờ việc Nolan là một trong những ĐD nổi bật nhất hiện nay.

Nhung dao dien bac thay nho 'ong thay'… tu hoc - Anh 2

Phim Insomnia

Chưa hết, ông còn thường xuyên được đem ra làm tấm gương về sự thành danh nhờ tự học. Bảy tuổi, cậu bé Nolan đã mày mò làm phim ngắn với chiếc camera Super-8 do cha tặng, nhưng khi lớn lên Nolan không học điện ảnh mà theo đuổi ngành Văn học Anh tại ĐH London. Nhờ “thông minh vốn sẵn” cộng thêm nền tảng văn hóa được tích lũy kỹ, đã làm nên chiều sâu của một ĐD.

Một đạo diễn danh tiếng khác là Luc Besson thậm chí chỉ làm quen với việc làm phim khi sắp bước vào tuổi đôi mươi. Khi còn bé, cha đẻ của bộ phim Valerian and the city of thousand planets đã cùng cha mẹ chu du khắp thế giới bằng nghề lặn biển. Lúc đó, mong muốn của Luc Besson là trở thành một nhà sinh vật biển chuyên nghiên cứu về cá heo. Ước mơ ấy hiện diện qua những truyện ngắn ông viết lúc đó là The big blueThe fifth element, sau này đã được dựng thành phim.

Tai nạn năm 17 tuổi đã chặn đứng giấc mơ gắn mình với biển của Luc Besson, đưa ông đến thế giới điện ảnh. Trở lại Paris, chàng trai trẻ làm đủ nghề liên quan tới phim ảnh, từ tạp vụ đến trợ lý đạo diễn, làm phim quảng cáo…; sau đó là sang Mỹ “tầm sư học đạo”.

Nhung dao dien bac thay nho 'ong thay'… tu hoc - Anh 3

Phim Valerian and the city of thousand planets

Sau ba năm ở Mỹ, Besson về Pháp lập hãng phim riêng, liên tục cho ra mắt những tác phẩm ấn tượng, kết hợp được tính nhân văn, chất hài Pháp và phong cách phim hành động của Mỹ như: Leon, The Professional, Taxi, The Transporter, Taken

Còn có thể kể rất nhiều tên tuổi đã làm nên những tuyệt tác điện ảnh mà không hề qua trường lớp đào tạo chính quy về làm phim. “Ông vua kinh dị” Alfred Hitchcock sau khi tốt nghiệp phổ thông thì làm… thiết kế quảng cáo. “Tượng đài” đương đại James Cameron từng lái xe tải để nuôi dưỡng đam mê viết kịch bản. “Quái kiệt” Quentin Tarantino từng làm nhân viên cho thuê băng đĩa. ĐD cá tính David Fincher tự học thông qua đủ thứ việc tạp nham liên quan đến phim ảnh…

Nhung dao dien bac thay nho 'ong thay'… tu hoc - Anh 4

Phim Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring - Bản tình ca bất hủ của Kim Ki-duk

Ở châu Á, ĐD luôn “gây sốc” với những bộ phim ớn lạnh, đậm dấu ấn cá nhân Kim Ki-duk thì lớn lên từ một làng quê miền núi Hàn Quốc; sống cơ cực từ nhỏ với nhiều nghề lao động tay chân, từ làm việc ở nông trường, xí nghiệp, đến gia nhập hải quân, thậm chí thành… linh mục; cuối cùng là sang Pháp làm thuê trong một xưởng vẽ. Trở về từ Pháp, Kim Ki-duk mới bắt đầu viết kịch bản rồi làm ĐD cho chính những kịch bản thể hiện thế giới quan khác lạ, độc đáo của mình.

Bùi Dũng