Khu công nghiệp (KCN) Hải Yên, TP Móng Cái đang trở thành điểm nóng gây bức xúc cho người dân địa phương bởi đây là điểm tiếp nhận hàng trăm container chân gà đông lạnh tạm nhập từ Hải Phòng để sau đó “gia công” theo kiểu... thau rửa trước khi tái xuất sang Trung Quốc. Chân gà thì sạch hơn nhưng tanh tưởi, hôi thối thì để lại.

Mất cả ngày trời tìm cách vẫn không thể tiếp cận chủ các cơ sở chuyên gia công, sơ chế chân gà đông lạnh trong KCN Hải Yên được. PV chỉ còn cách phản ánh sau khi quan sát trực tiếp, ngửi và chịu đựng cùng với người dân khu 2, khu 3, cùng phường Hải Yên, TP Móng Cái, Quảng Ninh.

Một người dân chỉ dẫn tường tận cho chúng tôi ống xả thải từ KCN đổ thẳng ra mương thủy lợi nội đồng phục vụ tưới tiêu trong sản xuất nông nghiệp. Gần họng xả nước ngầu bọt, xuôi theo đó là thứ nước đặc quánh, màu đục như mắm tôm, ruồi nhặng bâu dày. Nhưng đáng sợ nhất là mùi hôi thối từ kênh này bốc lên, lan tỏa khắp một vùng rộng lớn với hơn 100 hộ dân của 2 khu dân đang sinh sống.

Nguồn nước từ kênh thủy lợi này cũng chính là nguồn lưu thông nước các ao đầm nuôi trồng thủy sản. Nhưng nước bị nhiễm bẩn đã làm cá trong ao hồ của nhiều hộ dân chậm sinh trưởng, chết dần mòn. Đến giờ nước ao cũng đã nhiễm mùi thối.

Vụ gần đây nhất xảy ra tại ao nuôi cá rô phi đơn tính rộng hơn 1.000m 2 của hộ ông Thực, khu 2. Ông Thực nói rằng lựa chọn cá rô phi để nuôi tưởng đâu là "sáng kiến" để sống chung với ô nhiễm, vì loài cá này cực khỏe, không khó tính về môi trường nước. Thế nhưng chỉ sau một thời gian cá lăn ra chết hàng loạt, vài ngày thì chết sạch không còn một con.

Tình trạng này cũng xảy ra với 5 hộ dân khác, tất cả đều có chung một nguồn nước dẫn vào ao từ kênh mương thủy lợi duy nhất của phường Hải Yên. Nguy hiểm hơn, đang vụ thu hè nhưng cả cánh đồng bao quanh KCN gần như không canh tác cũng chỉ vì nguồn nước bị ô nhiễm, người dân bị mẩn ngứa mỗi khi lội ruộng.

Tìm hiểu vấn đề tại chính quyền địa phương, một cán bộ của phường và cũng là người dân Hải Yên (đề nghị không nêu tên) cho biết, hiện tượng các cơ sở gia công chân gà đông lạnh trong KCN gây ô nhiễm môi trường là hoàn toàn có thật, xảy ra từ cuối năm 2011 đến nay.

Thông qua kiến nghị, phản ánh của dân, UBND phường đã ít nhất 3 lần làm việc, kiểm tra tình hình ô nhiễm trong KCN đều có biên bản ghi nhận những vi phạm về việc các cơ sở gia công chân gà xả thải trực tiếp không qua xử lý vào kênh thủy lợi chính.

Tuy nhiên, các DN thì cho rằng họ chỉ thuê mặt bằng, thuê hạ tầng để sản xuất, trách nhiệm xử lý chất thải thuộc về Ban quản lý KCN Hải Yên.

Trong khi đó, Ban quản lý nói rất khó khăn mới thu hút các doanh nghiệp vào đầu tư trong KCN, do chưa đủ kinh phí để thi công hệ thống xử lý nước thải tập trung nhưng cũng đã yêu cầu các doanh nghiệp chế biến thực phẩm cần thu nước thải tự lắng một thời gian rồi mới thải ra môi trường xung quanh.

Nước thải tự lắng ở đây là đào hố nông, trải một tấm bạt lớn để chứa và tự tràn ra mương (?). Sau những lần kiểm tra như thế xong thì phường cũng không biết làm thế nào nữa. Khi người dân tiếp tục kiến nghị chỉ có thể hướng dẫn họ gửi đơn lên cấp trên, tức UBND TP Móng Cái.

Trong hồ sơ thiết kế, nước thải công nghiệp của mỗi nhà máy được xử lý cục bộ đạt tiêu chuẩn quy định trước khi đổ vào hệ thống cống BTCT. Nước thải qua xử lý sẽ được thu gom và xử lý tại Trạm xử lý nước thải chung của Khu công nghiệp bằng phương pháp vi sinh, sau đó được để lắng tại các hồ điều hòa để loại bỏ bùn và các tạp chất có hại. Chất thải rắn từ các nhà máy xí nghiệp được thu gom, phân loại trước khi chuyển về bãi thải Khu công nghiệp để xử lý.

Lý thuyết là vậy nhưng trên thực tế, hoạt động chính của KCN này hiện chỉ mới khai thác thành địa điểm tập kết, sơ chế chân gà đông lạnh tạm nhập để sơ chế, làm sạch rồi tái xuất sang Trung Quốc.

Cái sạch mang đi, cái bẩn để lại thành nỗi chịu đựng, ám ảnh và cả những thiệt hại vật chất cho người dân. Đề nghị các cơ quan chức năng TP Móng Cái, UBND tỉnh Quảng Ninh sớm xem xét, chỉ đạo xử lý hành vi gây ô nhiễm môi trường tại KCN này