Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Đình Quyền, trưng cầu ý dân là một thiết chế dân chủ trực tiếp và khi trưng cầu ý dân thì vấn đề quan trọng nhất là người dân phải được cung cấp thông tin đầy đủ.

Ong Nguyen Dinh Quyen: Trung cau dan y la dan quyet - Anh 1

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Đình Quyền (Ảnh: Tuấn Nam)

Có thể bạn quan tâm

Liên quan đến Luật Trưng cầu ý dân vừa được thông qua cũng như việc Quốc hội vừa bầu Tổng Thư ký Quốc hội, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Quyền - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội về vấn đề này.

Trưng cầu ý dân khác với việc lấy ý kiến người dân

- Thưa ông, với Luật Trưng cầu ý dân đã được Quốc hội thông qua, người dân có quyền lợi như thế nào?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Trưng cầu ý dân là một thiết chế dân chủ trực tiếp. Đây là một thiết chế mà chúng ta đã xây dựng từ lâu nhưng chưa có điều kiện để thực hiện. Trong quá trình dân chủ hóa mọi mặt kinh tế - xã hội, dân chủ trực tiếp ngày càng được phát huy và mở rộng hơn nữa. Trưng cầu ý dân là một kênh của dân chủ trực tiếp.

Dân chủ trực tiếp, chúng ta chưa có kinh nghiệm thì với việc ban hành luật này, chúng ta có nhiều việc phải làm. Thứ nhất là trong việc ban hành luật thì nâng cao dân trí là một vấn đề quan trọng. Đối với tất cả các quốc gia, khi thực hiện dân chủ trực tiếp căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, đặc biệt là điều kiện dân trí, nhận thức xã hội và nhận thức pháp luật của người dân.

Chúng ta cứ nghĩ trưng cầu ý dân là một cái gì đó quá xa vời. Thực ra, các nước trưng cầu ý dân cũng đơn giản thôi. Trưng cầu ý dân khác hoàn toàn với chế định lấy ý kiến của người dân. Lấy ý kiến của người dân là việc người dân phát biểu, góp ý nhưng quyền quyết định thuộc về các cơ quan nhà nước.

Còn trưng cầu ý dân là dân quyết. Khi nhân dân bỏ phiếu thì cơ quan nhà nước phải theo ý kiến của đa số người dân. Muốn làm được điều này chúng ta không quan trọng hóa vấn đề trưng cầu dân ý. Đó là một sinh hoạt xã hội bình thường. Ví dụ như ở New Zealand, người ta chỉ trưng cầu dân ý rất đơn giản với hai câu trả lời "có" hoặc "không" đối với một câu hỏi: "Bố và mẹ có được đánh con hay không?".

Ở Việt Nam, chúng ta sẽ dần dần tiến hành trưng cầu dân ý từ những vấn đề không mang tầm vĩ mô. Chúng ta hay tiến hành trưng cầu dân ý từ những vấn đề nhỏ, dần dần, khi đã có tiền lệ, có kinh nghiệm thì sẽ tiến hành trưng cầu dân ý ở những vấn đề lớn.

- Với Luật trưng cầu ý dân vừa được thông qua thì trong thời gian tới, những vấn đề lớn như sửa đổi Hiến pháp, việc Việt Nam tham gia các Hiệp định thương mại lớn hoặc các tổ chức quốc tế, các công ước quốc tế thì chúng ta cần phải trưng cầu ý dân?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Những vấn đề gì cần phải trưng cầu ý dân thì luật đã quy định rồi. Tuy nhiên, mức độ đến đâu thì còn phụ thuộc vào sự cân nhắc của các cơ quan nhà nước. Quan trọng nhất của vấn đề trưng cầu ý dân là khi người dân bỏ lá phiếu trưng cầu, người ta phải được cung cấp thông tin đầy đủ. Nếu không cung cấp thông tin đầy đủ thì việc trưng cầu ý dân đó chưa phản ánh lá phiếu của người dân.

Tổng Thư ký QH và Chủ nhiệm VP Quốc hội khác nhau như thế nào?

- Ngày hôm qua, 26.11, Quốc hội đã bầu ra Tổng Thư ký Quốc hội. Thưa ông, vậy chức năng, nhiệm vụ của Tổng Thư ký Quốc hội và Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khác nhau như thế nào?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đứng đầu một bộ máy cơ quan giúp việc của Quốc hội, của các cơ quan của Quốc hội và các đại biểu Quốc hội. Lâu nay, người ta cứ nghĩ Chủ nhiệm VP Quốc hội là người đứng đầu một bộ máy hành chính phục vụ. Nhưng Tổng Thư ký Quốc hội ở các nước, bên cạnh yếu tố quản lý hành chính, thiên về mặt tham mưu về chuyên môn, nghiệp vụ, về chính sách, chiến lược.

Tổng thư ký Quốc hội là một thiết chế có quan hệ mật thiết với các cơ quan của Quốc hội, các ủy ban của Quốc hội. Tức là, nói đến một Tổng Thư ký Quốc hội là nói đến vấn đề chuyên môn.

- Như vậy, liệu có phần nhiệm vụ nào của hai chức danh này chồng chéo lên nhau không, thưa ông?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Không có chồng chéo. Trước đây ông Chủ nhiệm VP Quốc hội vừa là người phụ trách vấn đề "cơm áo gạo tiền", hậu cần vừa liên quan đến chuyên môn. Nhưng khi nhắc đến Tổng Thư ký Quốc hội thì vấn đề chuyên môn được nhắc đến nhiều hơn. Mối quan hệ giữa Tổng Thư ký với các ủy ban của Quốc hội được gắn kết chặt chẽ hơn về mặt chuyên môn.

- Thưa ông, nếu như vậy, nhiệm vụ của vị Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đương nhiệm đang nặng hơn rất nhiều?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Ở nước ta, Tổng Thư ký Quốc hội kiêm Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội thì còn có những vị làm Phó có thể sẽ phải giúp việc cho Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhiều hơn. Hướng của chúng ta là như vậy.

Tổng Thư ký Quốc hội là chức danh đòi hỏi phải là người uyên bác, sâu về mọi lĩnh vực. Muốn làm được việc đó thì phải có thiết chế giữa Văn phòng Quốc hội và các cơ quan khác của Quốc hội.

- Về thời gian làm việc của hai chức danh này như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Đình Quyền: Tổng Thư ký Quốc hội và Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đều là những chức danh được bầu cho một nhiệm kỳ. Một điểm khác của chức danh Tổng Thư ký Quốc hội là hoạt động suốt kỳ họp, kể cả khoảng thời gian giữa hai kỳ họp.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tuệ Minh