Ngày 5/9, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã phát đi thông báo phản đối mức thuế trong quyết định sơ bộ xem xét hành chính thuế chống bán phá giá lần 9 (POR9) của Bộ Thương mại Mỹ (DOC) với cá tra xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ.

Chế biến cá tra/basa filet xuất khẩu tại Nhà máy thủy sản sông Tiền (Đồng Tháp). Ảnh: Đình Huệ - TTXVN

VASEP yêu cầu DOC phải thực hiện nhất quán trong việc sử dụng Bangladesh làm quốc gia thay thế để tính giá trị đầu vào đối với cá tra Việt Nam trong quyết định cuối cùng của đợt xem xét hành chính lần thứ 8 và 9 như các năm trước đây.

Ngày 4/9/2013, DOC đã có thông báo về quyết định sơ bộ của đợt xem xét hành chính lần thứ 9 (POR9), giai đoạn từ 1/8/2011 đến 31/7/2012, thuế chống bán phá giá (CBPG) phi lê cá tra đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam vào thị trường Mỹ. Theo đó, thuế chống bán phá giá (CBPG) cá tra philê đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam trong quyết định sơ bộ của POR9 cho 2 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc là 0,42 USD/kg và 2,15 USD/kg và cho các doanh nghiệp bị đơn tự nguyện là 0,99 USD/kg.

VASEP cho biết hiệp hội này rất bất bình trước việc DOC đột ngột thay đổi cách chọn quốc gia thay thế, đồng thời phản đối mức thuế trong quyết định sơ bộ cho đợt xem xét hành chính thuế CBPG lần 9 của DOC. Trước đó, VASEP cùng các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang Mỹ đã khiếu kiện phán quyết cuối cùng POR8 của DOC lên Tòa Thương mại Quốc tế Mỹ (US CIT), yêu cầu xem xét tính chính xác trong các tính toán của DOC, buộc DOC phải lựa chọn lại quốc gia thay thế hợp lý hơn và tính toán lại mức thuế. CIT đã chấp nhận đơn khởi kiện và yêu cầu Hải quan Mỹ tạm dừng không thu thuế CBPG của các doanh nghiệp theo kết luận cuối cùng của POR8 cho tới khi có phán quyết cuối cùng của tòa án này.

Theo VASEP, quyết định chọn Indonesia làm quốc gia thay thế để tính giá cá tra của Việt Nam đã dẫn đến mức thuế CBPG trong quyết định sơ bộ lần này tăng cao một cách vô lý. Trong các đợt xem xét hành chính trước đó, chính DOC đã liên tục phản đối chọn Indonesia làm nước thay thế để tính toán giá trị sản xuất đầu vào đối với cá tra Việt Nam, vì quốc gia này không có đầy đủ dữ liệu về giá và thiếu các thông số cơ bản về tài chính. Hơn nữa, Indonesia thực tế chỉ là nước nhập khẩu ròng philê cá tra đông lạnh từ Việt Nam, mà không xuất khẩu cá tra ra thị trường thế giới.

Theo quy trình của Bộ Thương mại Mỹ, các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, basa của Việt Nam sẽ có 4 tháng để xem xét, khiếu kiện về quyết định của đợt rà soát hành chính thứ 9 của DOC.

Thậm chí theo VASEP, quyết định chọn Indonesia làm quốc gia thay thế đã mâu thuẫn với chính quyết định của DOC trước đó vào ngày 8/11/2012 khi công bố danh sách 6 quốc gia sẽ được sử dụng làm nước thay thế để tính toán mức thuế CBPG cho POR9, trong đó Indonesia không nằm trong danh sách 6 nước này. Chính DOC đã thừa nhận Indonesia không có sự “tương đồng về điều kiện kinh tế” với Việt Nam đối với hơn một nửa số tiêu chí của POR.

Liên tiếp qua các kỳ xem xét hành chính, DOC luôn chọn Bangladesh là quốc gia thay thế để tính toán giá trị sản xuất đầu vào của cá tra Việt Nam. Bangladesh là nước sản xuất cá tra “hypophthalmus” thương phẩm và nuôi trong ao như Việt Nam, chi phí sản xuất và doanh thu của người nuôi cá tra ở Việt Nam và Bangladesh là tương đương nhau. Chính vì vậy, không có lý do nào để Indonesia trở thành nước thay thế hoặc dữ liệu của nước này được coi là đáng tin cậy hơn trong đợt xem xét hành chính lần này cũng như trong quyết định cuối cùng của đợt xem xét hành chính lần thứ 08 vừa qua.

Trao đổi với phóng viên TTXVN ngày 4/9, đại diện cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cho biết, đây là một quyết định bất ngờ và có nhiều mâu thuẫn. Bộ Thương mại Mỹ đã quyết định lựa chọn Indonesia làm nước thay thế để tính toán biên độ phá giá và áp mức thuế chống bán phá giá, dù cho Indonesia không có trong danh sách các nước được công bố bởi chính Bộ Thương mại Mỹ hồi tháng 11/2011. Cũng theo cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, Indonesia không phải là nước tương đồng để căn cứ tính thuế trong trường hợp này xét về điều kiện kinh tế cũng như đặc thù ngành nuôi trồng và chế biến cá tra, cá basa.

Liên Phương - Tuấn Đạt