(baodautu.vn) Phỏng vấn Luật sư Gregory R.Crovo, thành viên Công ty Kelvin Chia Partnership (có trụ sở chính tại Singapore), người có thâm niên 7 năm tư vấn luật về các lĩnh vực liên quan đến mua bán - sáp nhập doanh nghiệp (M&A) và đầu tư tại Việt Nam về xu hướng M&A.

Là người gắn bó nhiều năm với thị trường Việt Nam, theo ông, xu hướng M&A tại Việt Nam trong thời gian tới sẽ tập trung vào lĩnh vực nào? Theo tôi, trong thời gian tới, lĩnh vực phân phối và bán lẻ sẽ có nhiều giao dịch M&A nhất, bởi nếu xét về khía cạnh pháp lý, thì bán lẻ vẫn là lĩnh vực khó xin được cấp phép đầu tư, nhưng lại khá hấp dẫn với các nhà đầu tư nước ngoài. Hơn nữa, phần lớn doanh nghiệp (DN) phân phối trong nước đều có sẵn một hệ thống phân phối khá tốt, nên càng hấp dẫn hơn. Bên cạnh đó, lĩnh vực sản xuất hoặc gia công cũng có thể sẽ có nhiều giao dịch M&A. Còn với lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm thì sao, thưa ông? Theo tôi, nếu chỉ xét 2 lĩnh vực này ở trong lãnh thổ Việt Nam, thì nhiều khả năng các ngân hàng, công ty bảo hiểm của Việt Nam sẽ cùng thực hiện M&A, vì trên thị trường hiện có quá nhiều ngân hàng và công ty bảo hiểm. Nếu xét ở góc độ các ngân hàng nước ngoài, trong 3 năm gần đây, phần lớn các ngân hàng nước ngoài đều chỉ thành lập chi nhánh hay văn phòng đại diện của mình tại Việt Nam, chứ chưa thực sự quan tâm tới các giao dịch M&A. Có thể, các ngân hàng này còn đợi đến một thời điểm thích hợp thì mới tiến hành đầu tư… Vậy DN Việt Nam cần làm gì để thu hút các đối tác nước ngoài thực hiện M&A? Có nhiều cách để thu hút sự quan tâm của đối tác nước ngoài, nhưng có một cách quan trọng, đó là tăng cường năng lực quản trị DN. Bởi nếu các nhà đầu tư nước ngoài nhận thấy rằng, DN Việt Nam có hệ thống quản trị DN tốt, minh bạch, rõ ràng thì tự động họ cảm thấy DN đó hấp dẫn. Từ đó, có thể họ muốn đầu tư và cảm thấy an tâm đối với nguồn vốn đầu tư của mình. Sau khi tiến hành M&A, DN cần chú ý những vấn đề gì, thưa ông? Điểm mấu chốt của thương vụ M&A là hai DN thực hiện M&A đó làm việc với nhau có hiệu quả hay không. Đứng trên góc độ pháp lý, trong các thỏa thuận của chúng tôi, bao giờ cũng có những điều khoản về chống cạnh tranh. Chẳng hạn, công ty anh sẽ không cạnh tranh với công ty tôi trong đúng lĩnh vực anh đã chuyển nhượng kinh doanh cho tôi. Hoặc là, đối với cả cơ cấu tổ chức trong công ty, chẳng hạn, nếu là công ty liên doanh thì bên nước ngoài sẽ nắm quyền điều hành ở mức độ nào, tỷ lệ nào, bên Việt Nam có quyền điều hành đến đâu… Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến thành công của M&A. Ở đây, ngoài vấn đề pháp lý, cũng cần lưu ý rằng, sự khác biệt về văn hóa cũng là điều mà các DN phải quan tâm khi thực hiện M&A. Trên thực tế, cách thức điều hành của DN giữa hai quốc gia khác nhau cũng khác nhau và điều này sẽ ảnh hưởng đến M&A. Liệu hai nền văn hóa khác nhau có hợp nhất được hay không để có thể làm cho DN đó hoạt động một cách hiệu quả nhất? Tôi nghĩ rằng, vấn đề đó ít nhiều cũng có thể nhận ra ngay trong quá trình đàm phán. Chẳng hạn, hai bên cung cấp thông tin có rõ ràng hay không, có cởi mở không… Từ đó, cả hai bên đều có cách đánh giá, cảm nhận xem có hợp với nhau hay không. Hiện tại, các hoạt động M&A ở Việt Nam vẫn chưa diễn ra mạnh mẽ. Theo ông, đâu là những rào cản chính? Theo tôi, một cản trở lớn ở đây là các quy định pháp luật liên quan đến M&A của Việt Nam chưa rõ ràng. Rồi các thủ tục cấp phép ở Việt Nam cũng khá phức tạp. Chính vì cách diễn đạt về mặt ngôn ngữ hoặc các quy định trong luật của Việt Nam chưa rõ ràng, nên các bên sẽ hiểu nó theo nhiều cách khác nhau. Theo tôi, ở thời điểm hiện tại, đây là cản trở lớn nhất với hoạt động M&A ở Việt Nam.