Mấy năm trở lại đây, ngành kinh doanh phim điện ảnh tư nhân ở Việt Nam đã khởi sắc. Số lượng phim ngày một nhiều và doanh thu cũng cao ngất ngưởng. Trái lại, dòng phim bao cấp sản xuất đã ít lại không được khán giả đón nhận khi ra rạp.

Kỳ 1: Khi nhà nước lỗ nặng, tư nhân lãi lớn

Một cảnh trong phim "Tèo em"

“Miền đất hứa"

Bà Nguyễn Thùy Vân - Quản lý phát hành phim của cụm rạp CGV (trước đây mang tên: MegaStar) cho biết: “Thị trường điện ảnh Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, năm sau tốt hơn năm trước. Bằng chứng mỗi năm có thêm những cụm rạp chiếu phim mới, lượng phim nhập ngoại và trong nước cũng đang tăng dần đều, khán giả đến rạp cũng nhiều hơn. Con số tăng trưởng ngành kinh doanh chiếu bóng ở Việt Nam ước đạt 30%/năm”.

Chính vì kinh doanh phim ảnh ở Việt Nam ăn nên làm ra nên ngày càng nhiều đạo diễn Việt kiều về nước làm phim. Ngoài những tên tuổi quen thuộc như: Charlie Nguyễn, Victor Vũ, Lưu Huỳnh, Dustin Nguyễn, mới đây danh sách này còn được bổ sung những cái tên: Hàm Trần, Linh Bùi, Cường Ngô…

Không dừng ở lại đó, nhiều nghệ sĩ Việt đã lao vào cuộc chiến giành thị phần. Có thể kể đến Quang Huy, Đàm Vĩnh Hưng, Lý Hải. Từ ông bầu ca nhạc, Quang Huy đã bắt tay vào sản xuất bộ phim “Thần tượng”. Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng cũng đã đầu tư sản xuất “Hiệp sĩ mù”. Tiếp đó là diễn viên Nhật Cường và Lý Hải. Sắp tới đây, Công ty Giải trí Truyền thông CJ E&M Picture (thuộc tập đoàn CJ, hiện đang sở hữu cụm rạp MegaStar tại Việt Nam) của Hàn Quốc sẽ cho ra mắt hai tác phẩm: Để Hội tính và Thiện ác khổ; trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc.

Mặc dù vẫn còn có những bộ phim nhàm và nhạt song dù sao, điện ảnh Việt Nam cũng có một bước tiến nhất định khi tình trạng phim ngoại tràn lan các rạp đã bị hạn chế. Tuy nhiên, đối tượng canh tác trên mảnh đất màu mỡ này đại đa số lại là các hãng phim tư nhân. Nói như đạo diễn Đặng Nhật Minh thì “thị trường điện ảnh hiện nay rất sôi động nhưng Nhà nước dường như không thu được gì mà đứng nhìn tiền tỷ rơi vào túi các hãng phim tư nhân hoặc của nước ngoài”.

Phim tư nhân: Ra mắt là "hốt bạc"

Trong 5 năm trở lại đây, doanh thu các phim điện ảnh (phim nhựa) do tư nhân sản xuất mỗi năm tăng gấp đôi. Năm 2013 đánh dấu doanh thu kỷ lục của phim Việt khi “Mỹ nhân kế” đã chính thức đạt mốc doanh thu 52 tỷ đồng. Bộ phim “Tèo Em” của đạo diễn Charlie Nguyễn đạt xấp xỉ 4 triệu USD (hơn 80 tỷ đồng). Đặc biệt trong ngày đầu ra rạp, số lượng vé bán ra của “Tèo Em” đã vượt mặt siêu phẩm bom tấn “Iron man 3” của điện ảnh Mỹ (trên thị trường Việt Nam).

Bước sang năm 2014, bộ phim “Cô dâu đại chiến 2” của đạo diễn Victor Vũ sau 3 tuần công chiếu đạt danh thu 40 tỷ đồng. Hay như “Năm sau con lại về” cán mốc 30 tỷ đồng sau gần 3 tuần chiếu Tết.

Mới đây, bộ phim “Quả tim máu” đang là một hiện tượng của phim Việt tại các rạp chiếu. Theo thông tin từ nhà phát hành, bộ phim đã đạt được doanh thu 55 tỷ đồng với hơn 700.000 lượt người xem sau 10 ngày. Với kết quả này, trung bình “Quả tim máu” đạt doanh thu 5,5 tỷ đồng/ngày. Đây vẫn chưa phải là con số cuối cùng, bởi hiện tại “cơn sốt” bộ phim của đạo diễn Victor Vũ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nhiều khả năng, kỷ lục doanh thu 80 tỷ của “Tèo Em” sẽ bị “Quả tim máu” phá vỡ.

Cùng với đó là kỷ lục về suất chiếu: 721 suất chiếu/ngày - thành tích vô tiền khoáng hậu với điện ảnh Việt. Con số này càng được nhấn mạnh khi tất cả các suất chiếu vừa mới mở thêm cho phim đều bán hết veo chỉ trong vài giờ. Ngoài ra, bộ phim cũng đạt được kỷ lục các phòng chiếu: 157 phòng chiếu/ngày. Như vậy, “Tèo em” và “Quả tim máu” của hai đạo diễn Việt kiều đã giúp dòng phim điện ảnh lần đầu tiên vượt mặt cả các phim “bom tấn” nước ngoài về doanh thu khi ra rạp.

Phim bao cấp: Hay cũng đắp chiếu

Những năm gần đây, hàng trăm tỷ đồng đã được đổ vào phim Nhà nước, nhưng rất ít trong số này đến được với khán giả qua phòng vé ở các rạp đại chúng. Trong khi đó đây lại là những phim có chất lượng chuyên môn tốt. Năm 2013, “Người viết huyền thoại”, một bộ phim do Nhà nước đặt hàng đã ra mắt công chúng sau nhiều năm thai nghén. Sau khi ra mắt, đứa con tinh thần của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng đã nhận được những “cơn mưa” lời khen từ báo chí và một bộ phận giới chuyên môn. Sau đó, bộ phim về đề tài giao thông thời chiến này đã đoạt 6 giải thưởng tại Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 18 (do Bộ VH, TT&DL tổ chức), gồm: Bông sen Vàng, Biên kịch, Nam/Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Họa sỹ thiết kế mỹ thuật, Khán giả bình chọn.

Không ít sự hồ hởi, mừng vui khi “Những người viết huyền thoại” ra rạp. Ấy vậy mà rốt cục, tác phẩm đã ẵm nhiều giải thưởng điện ảnh ấy xuất hiện chỉ để nhận lấy sự thất bại trước công chúng. Các suất chiếu vốn ít lại rơi vào những khung giờ oái oăm. Vậy nên, chỉ sau một tuần, nhà phát hành chuyên nghiệp BHD đã phải đầu hàng. “Những người viết huyền thoại” sớm phải rút lui trong im lặng.

Hay như “Và anh sẽ trở lại” của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, một bộ phim được làm với kinh phí 3 tỷ đồng, trong đó có 400 triệu được hỗ trợ từ Cục Điện ảnh về đề tài miền núi, nông thôn cũng có số phận không khác là mấy. Dù là một bộ phim lãng mạn về tình yêu, có nhiều tình tiết khiến người xem phải tò mò, phỏng đoán và đã nhận được Bằng khen của Ban giám khảo cho Bộ phim và Nữ diễn viên phụ xuất sắc tại LHP 18 vừa qua, cộng thêm buổi họp báo hoành tráng nhưng vẫn không lôi kéo được khán giả.

Khi ra rạp, bộ phim về tình yêu này cũng nhanh chóng chìm khuất trước dòng phim tư nhân hay những “bom tấn” của nước ngoài, đành ngậm ngùi rút lui trong im lặng. Các nhà sản xuất, phát hành sau đó đương nhiên không dám công bố doanh thu vì nó quá hẻo.

* Trong số 13 bộ phim điện ảnh dự giải Cánh diều Vàng tới đây tại Hà Nội chỉ có duy nhất phim “Những người viết huyền thoại” do Nhà nước đầu tư sản xuất. Trước đó, tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18 vào tháng 10/2013 con số này là 4 trong tổng số 23. Theo con số thống kê mới nhất của ngành VH, TT&DL, Nhà nước hiện quản lý 72 cụm rạp với 104 phòng chiếu còn các hãng phim tư nhân có trong tay 50 cụm rạp với 500 phòng chiếu.

* Trong năm 2013, đã có 183 phim nước ngoài được nhập khẩu để công chiếu tại Việt Nam trong khi điện ảnh trong nước chỉ sản xuất được 22 bộ phim (17 phim ra rạp). Theo số liệu cung cấp bởi tờ Bangkok Post của Thái Lan, số lượng phim điện ảnh nội địa được phát hành ra rạp năm 2013 của Thái Lan, Philippines, Singapore, Malaysia và Myanmar lần lượt là 75, 44, 45, 25 và 20.

* Dự thảo “Chiến lược phát triển điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”, do Bộ VH, TT&DL soạn thảo năm 2013 đã đặt mục tiêu: “Đến năm 2020, Việt Nam sẽ sản xuất 40-45 phim truyện/năm, trong đó 25% là phim Nhà nước đặt hàng; số buổi chiếu phim Việt Nam tại rạp phải đạt 35%, thu hút 95 triệu lượt người xem, xây dựng 550 phòng chiếu đạt chuẩn. Đến năm 2030, phim Việt Nam chiếu rạp đạt 45% số buổi chiếu, với 1.050 phòng chiếu đạt yêu cầu. Số phim sản xuất trong nước 55-60 phim truyện năm (20% do ngân sách Nhà nước), số lượt người xem đến rạp xem phim VN sẽ là 210 triệu lượt”. Tuy nhiên, tiếp thu các ý kiến phản biện về việc không khả thi, ngày 25/1/2014 vừa qua, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký ban hành Quyết định số 199/QĐ-TTg phê duyệt “Quy hoạch phát triển điện ảnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”, trong đó bỏ toàn bộ những mục tiêu viển vông nói trên.

(Còn nữa)

Phạm Lý - An Hưng