Thay vì đưa tiền vào hoạt động sản xuất, kinh doanh để đem lại lợi ích cao hơn thì Sabeco lại đem hàng nghìn tỷ đồng gửi ngân hàng lấy lãi.

Chuyện lạ

Theo báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2016 của Tổng Công ty Bia rượu nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), doanh thu công ty mẹ đạt hơn 14.300 tỷ đồng. Đặc biệt, Sabeco có lượng tiền mặt gần 8.200 tỷ đồng gửi ngân hàng với kỳ hạn không quá 3 tháng, hưởng lãi suất 5,5 -6,2% một năm.

Đánh giá về hoạt động gửi tiền vào ngân hàng lấy lãi của Sabeco, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Trưởng bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế, khoa Tài chính Quốc tế (Học viện Tài chính) cho rằng đây là chuyện lạ và khó lý giải.

Sabeco gui gan 8.200 ty vao ngan hang lay lai: Chuyen la - Anh 1

Chuyên gia xem việc Sabeco đem gửi gần 8.200 tỷ đồng vào ngân hàng lấy lãi là chuyện lạ

Theo đó, thời gian qua, tiền gửi ngân hàng tương đối cao so với mặt bằng chung và ngành kinh doanh bia rượu nước giải khát phần lớn bán và thu hồi tiền mặt nên có lượng tiền tương đối lớn.

Hơn nữa, Việt Nam là một nền kinh tế tiền mặt, việc các doanh nghiệp sử dụng tiền mặt trong mua bán tương đối phổ biến nhưng từ lâu NHNN Việt Nam đã cấm doanh nghiệp không được trả bằng tiền mặt với các khoản chi lớn.

"Đối với một doanh nghiệp kinh doanh, không bao giờ họ để tiền chết và gửi ngân hàng số lượng tiền mặt lớn như thế bởi mức lãi suất 5,5-6,2% không phải quá hấp dẫn.

Nếu lượng tiền này được đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn, nhưng tại sao Sabeco lại không làm như vậy? Có thể do Sabeco và ngân hàng mà họ gửi tiền có quan hệ thân thiết nên doanh nghiệp này dự phòng một lượng tiền lớn để đỡ cho ngân hàng trong vấn đề thanh khoản. Hoặc cũng có khả năng doanh nghiệp đang lo ngại cổ phần hóa hoặc có thể có vấn đề gì đằng sau đó mà họ không muốn mở rộng hoặc chưa có nhu cầu chuyển hóa thành các khoản đầu tư khác.

Lượng tiền mặt gần 8.200 tỷ đồng gửi vào ngân hàng thực sự là chuyện rất lạ. Nên nhớ kinh doanh bia rượu nước giải khát lợi nhuận không hề thấp, nếu doanh nghiệp không đầu tư vào sản xuất thì quả là bài toán khó lý giải", ông Thịnh cho biết.

Đáng lưu ý, ngoài khoản tiền trên, Sabeco còn có khoảng 1.165 tỷ đồng gửi tại các ngân hàng thương mại có kỳ hạn trên 3 tháng, hưởng lãi suất 6,2-7,2% một năm. Vị chuyên gia phỏng đoán, có thể Sabeco dự trù đây là khoản tiền lãi của họ trong một khoảng thời gian nhất định.

"Trước nay, vấn đề báo cáo tài chính cũng như việc nộp thuế cho ngân sách ở Sabeco đã có một số lùm xùm nhưng chúng không được cụ thể hóa. Hơn nữa, cùng với ngành thuốc lá, ngành rượu bia nước giải khát là ngành có lợi nhuận rất lớn nên không loại trừ có lợi ích nhóm ở đằng sau. Cho đến nay Sabeco vẫn chưa chịu niêm yết dù đã có chỉ đạo. Một khi đã niêm yết trên sàn chứng khoán, doanh nghiệp phải có báo cáo thường xuyên và chắc chắn không thể có tình trạng tồn tại cả gần chục nghìn tỷ đồng không được đưa vào sản xuất kinh doanh mà lại gửi ngân hàng để lấy lãi", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.

Ông cũng lưu ý, Sabeco là doanh nghiệp mà Nhà nước đang nắm gần 90% vốn, chính vì thế những hoạt động gửi tiền nói trên chắc chắn người nắm giữ phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp phải nắm được.

Theo nguyên tắc, người nắm giữ phần vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp lớn là người có tiếng nói quyết định trong các khoản chi tiêu lớn và đường hướng phát triển của doanh nghiệp, họ buộc phải biết và phải là người lãnh đạo.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc bổ nhiệm này nhiều khi chỉ mang tính hình thức, thậm chí có những người tham gia vào HĐQT của nhiều doanh nghiệp khác nhau và họ không có thời gian quán xuyến hoạt động cũng như làm việc thực tế tại doanh nghiệp.

Đây chính là lỗ hổng rất lớn trong quản lý vốn Nhà nước vì người đại diện đó không toàn tâm toàn ý với bất kỳ doanh nghiệp nào. Cuối cùng, ngay cả việc theo dõi cũng như phản ánh tình hình của doanh nghiệp họ cũng không làm đầy đủ, chưa nói đến việc quản lý cũng như đề ra phương hướng, mục tiêu phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

Đầu tư ngoài ngành thua lỗ, Sabeco phải chịu trách nhiệm

Cũng trong báo cáo của Sabeco, doanh nghiệp này có khoảng 4.076 tỷ đồng đầu tư vào công ty con, công ty liên kết. Tuy nhiên, công ty đã phải trích lập khoảng 490 tỷ đồng dự phòng.

Đặc biệt, hai khoản đầu tư phải hạch toán lỗ cho Sabeco là đầu tư 216 tỷ đồng vào Ngân hàng Thương mại Phương Đông (OCB) - hiện phải trích lập dự phòng khoảng 158 tỷ đồng. Khoản đầu tư 136 tỷ đồng vào Ngân hàng Thương mại Đông Á (DongABank) cũng khiến công ty đang phải hạch toán lỗ và trích lập tới 111 tỷ đồng.