NDĐT- Tây Nguyên được mệnh danh là “thủ phủ” của cà phê Việt Nam và đây cũng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong những năm qua. Tuy nhiên, loại cây này cũng đang đối mặt với không ít khó khăn khi phần lớn diện tích đang trở nên già cỗi khiến năng suất và chất lượng sụt giảm.

Trong niên vụ 2013-2014, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng Việt Nam vẫn xuất khẩu 1,32 triệu tấn cà phê với giá trị kim ngạch lên tới 2,75 tỷ USD. Tuy nhiên, cây cà phê Tây Nguyên đang đối mặt với những khó khăn lớn: Diện tích cà phê già cỗi khá lớn, đòi hỏi phải sớm tái canh để duy trì sản lượng và chất lượng.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình mới đây đã tuyên bố, ngân hàng dành 12.000 tỷ đồng để phục vụ cho vay tái canh cây cà phê với các điều kiện tín dụng hết sức “dễ chịu”, như lãi suất thấp hơn lãi suất thị trường, thời hạn cho vay phù hợp một chu kỳ tái canh cà phê (khoảng từ ba đến năm năm), thậm chí cho vay thời hạn lên tới năm đến bảy năm. Ngành ngân hàng sẵn sàng áp dụng các chính sách tín dụng phù hợp và đồng hành cùng với doanh nghiệp trong việc ưu tiên sản xuất chuỗi liên kết, áp dụng công nghệ cao, đẩy mạnh xuất khẩu đối với tái canh cây cà phê nói riêng và tái cơ cấu ngành nông nghiệp nói chung.

Tuy nhiên, theo Thống đốc Nguyễn Văn Bình: "Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành địa phương thì mới đẩy nhanh tiến độ giải ngân được, ngân hàng không thể biết vùng nào cần quy hoạch, quy hoạch bằng giống gì, trồng xen canh cây gì để bảo đảm người trồng cà phê vẫn có thu nhập nhất định trong quá trình tái canh".

Theo tìm hiểu, để tái canh cây cà phê thì người dân phải chặt bỏ cây cà phê già cỗi và không được trồng lại ngay mà phải trồng các cây trồng khác ngắn hạn trong thời gian từ một đến hai năm. Giai đoạn từ khi trồng cho đến khi cây cà phê cho thu hoạch mất khoảng hai đến ba năm, như vậy toàn bộ thời gian từ ba đến năm năm người dân không có thu nhập, trong khi vẫn phải đầu tư chi phí khá lớn để trồng lại (khoảng hơn 100 triệu đồng/ha).

Các hộ dân vay ngân hàng để tái canh cây cà phê đòi hỏi thời gian vay dài, chi phí trả lãi nhiều, trong khi không có thu nhập để bù đắp trong thời gian tái canh nên vẫn còn ngần ngại tái canh, thậm chí là tổ chức việc tái canh hết sức manh mún, thiếu khoa học và không hiệu quả (chẳng hạn người dân không đốn bỏ trồng lại cả vườn mà chỉ chọn một số cây quá già cỗi để đốn bỏ và trồng lại, vì vậy không cải thiện được tình hình mà còn gây nên tình trạng “xôi đỗ” trong mỗi vườn cà phê).

Tái canh cây cà phê Tây Nguyên từ nay đến năm 2020 không những giúp cho ngân hàng bố trí nguồn vốn mà còn giúp cho người dân "vừa có diện tích tái canh, vừa có diện tích thu hoạch" cà phê gối nhau để bảo đảm cuộc sống. Trong thời gian thực hiện tái canh, Bộ, các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn không những giúp đỡ người dân về kỹ thuật tái canh mà còn giúp người dân kỹ thuật trồng xen canh, cải tạo đất để bảo đảm thu nhập “lấy ngắn nuôi dài“.

Để làm được điều đó thì ngoài việc xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm cà phê Việt Nam cho bạn bè quốc tế thì cần thiết phải tái cơ cấu lại ngành cà phê. Liên kết giữa người trồng, chế biến trong chuỗi giá trị xuất khẩu cà phê và ứng dụng khoa học công nghệ ở các mức độ khác nhau trong sản xuất chế biến cà phê xuất khẩu. Tổ chức lại sản xuất đối với ngành cà phê kết hợp đầu tư chiều sâu, xây dựng thương hiệu cũng hết sức cần thiết để phát triển bền vững, bảo đảm thu nhập cho người trồng cà phê cũng như thương hiệu cà phê Việt Nam.

VIỆT PHONG