- Hướng tới kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia phối hợp với Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội xuất bản cuốn sách “.

Cuốn sách gồm những bài ký và ghi chép chân dung các liệt sĩ, nghệ sĩ - chiến sĩ do ThS. Phạm Thị Kim Thanh viết và các nhạc phẩm nói về Thăng Long - Hà Nội do Nhạc sĩ Nguyễn Hà Hải sáng tác. Đọc cuốn sách, chúng ta thấy một Trần Huy Liệu đa tài trên các lĩnh vực báo chí, văn học, sử học mà đầy khí khái, cương trực; Nguyễn Phan Chánh luôn giữ cốt cách thanh tao, yêu vẻ đẹp dịu dàng chân chất của các thiếu nữ mà làm nên tuyệt tác “Chơi ô ăn quan” và dòng tranh lụa Việt Nam; và Văn Cao, Nguyễn Đình Thi sáng tác “Tiến quân ca”, “Diệt phát xít” hào hùng cũng là chiến sĩ Việt Minh quả cảm, tài hoa cùng Quang Dũng đa cảm, hồn hậu của xứ Đoài mây trắng, xót xa thương nhớ bao đồng đội đã nằm xuống trên đường Tây Tiến, dựng nên chân dung đoàn quân anh hùng “quân xanh màu lá dữ oai hùm” trên núi rừng biên cương. Những chiến sĩ Nam tiến, những tự vệ ở nội ngoại thành chiến đấu giữ từng góc phố, xóm làng… Mỗi con người, mỗi cuộc đời có tính cách riêng, con đường riêng khi tìm đến với ánh sáng cách mạng. Thông qua những con người cụ thể, thể hiện sinh động, chân thực những người con đã chiến đấu anh dũng, hy sinh để giải phóng dân tộc và bảo vệ thành quả cách mạng của đất nước nói chung và Thủ đô Hà Nội nói riêng. Dù đó là những người dân bình dị hay những văn nghệ sĩ thì họ đều đã hiến dâng tuổi thanh xuân của mình trong những ngày cả dân tộc anh dũng kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Và họ đều bình dị mà cao cả bởi đã dâng hiến cuộc đời mình cho khát vọng lớn nhất, cao đẹp nhất là độc lập, tự do của dân tộc không một chút do dự, phân vân, làm nên bài ca bất tử của Hà Nội văn hiến và anh hùng. Đồng thời, cuốn sách góp phần tạo dựng nên diện mạo mới của nền văn hóa Thăng Long trong ánh sáng văn hóa mới. Trong “Vài suy ngẫm khi đọc ”, GS. Đinh Xuân Lâm nhìn nhận: “Không theo lối mòn xưa cũ ca tụng các nhân vật lịch sử cứng nhắc trong những khuôn sáo; cũng không viết chân dung các văn nghệ sĩ theo phong cách của các nhà văn, nhà báo, tác giả Phạm Kim Thanh đã chọn lối đi riêng. Với những sử liệu chân xác, trung thực được sưu tầm và khảo cứu, xác minh một cách công phu, nghiêm túc; với cách viết trong sáng, chân thật, tôn trọng sự thật khách quan, tác giả muốn đưa đến cho bạn đọc hiểu sáng rõ hơn về những anh hùng vô danh và danh nhân của Thăng Long - Hà Nội ở buổi bình minh Kỷ nguyên Hồ Chí Minh. Tính chân xác, sinh động của mỗi chân dung làm cho chúng ta cảm nhận những điều cao quý trong cuộc đời mỗi người trước tiếng gọi thiêng liêng dân tộc; đó là điểm nổi trội đã tạo nên thành công của cuốn sách này”. Những người con gái, con trai Hà Nội đã không tiếc tuổi xanh, chiến đấu hy sinh anh dũng với tinh thần quyết tử để Tổ quốc quyết sinh, bảo vệ quyền độc lập, tự do. Từ máu lửa và gian nan, thiếu thốn, đói rét, các văn nghệ sĩ Hà Nội tiên phong thực hiện cuộc đổi mới văn hóa - văn nghệ trong kháng chiến để cùng các chiến sĩ đánh giặc, giải phóng thành phố thân yêu. Dù ở chiến khu Việt Bắc nhớ về Hà Nội bị giặc chiếm đóng, hay ở trong lòng thành phố đau thương dưới họng súng, lưỡi lê và ách cai trị của quân thù, người Hà Nội vẫn giữ vững lòng yêu nước, thủy chung son sắt với cách mạng đêm đêm hướng về Việt Bắc, đánh giặc từ trong mỗi căn nhà, ngõ phố, xóm làng… GS. Đinh Xuân Lâm khẳng định, đó chính là ngọn lửa thiêng được gìn giữ và nuôi dưỡng suốt hai cuộc trường chinh để giữ vững quyền tự chủ, độc lập của dân tộc, đem lại hòa bình, dân chủ cho nhân dân. Chúng ta phải giữ cho ngọn lửa ấy cháy sáng mãi, cho Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến ngày càng văn minh, thịnh vượng, mà hồn thiêng sông núi truyền từ Tuyên ngôn độc lập đầu tiên “Nam Quốc sơn hà…” của Lý Thường Kiệt, đến bao chiến sĩ Hà Nội như Cao Tự Cường, Vi Dân, Trần Thành, Dương Văn Bé, Mai Thị Du, Nguyễn Thị Sách… đã lặng lẽ hy sinh vẫn đi cùng năm tháng với chúng ta, hòa trong âm hưởng thiêng liêng: “Đoàn quân Việt Minh đi, chung lòng cứu nước” với mong ước cháy bỏng “Nước non Việt Nam ta vững bền”. Cùng nhìn nhận về cuốn sách, đồng chí Lại Hồng Khánh, Ủy viên Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội cho rằng: “Chân xác, tôn trọng sự thực khách quan trong các sự kiện lịch sử có liên quan đến các nhân vật; kết hợp cách thể hiện dung dị, tinh tế, trong sáng, giàu cảm xúc là điểm mạnh nổi bật của hơn 30 bài ký chân dung và 15 nhạc phẩm trong cuốn sách, bởi các tác giả đều là những người tâm huyết, am hiểu lịch sử - văn hóa Thăng Long - Hà Nội”. Hy vọng, cuốn sách sẽ khơi dậy, nhen lên, bồi đắp thêm ngọn lửa yêu nước và cách mạng, yêu Hà Nội để góp sức xây dựng và gìn giữ độc lập của Tổ quốc, cho non sông “muôn thuở vững Âu vàng”.