Thời gian gần đây, Báo Nhân Dân nhận được nhiều thông tin phản ánh của bạn đọc về các hình thức lừa đảo qua mạng in-tơ-nét; phổ biến nhất là tình trạng lập các trang web trúng thưởng, quảng cáo hàng thật với giá rẻ, nhưng lại giao hàng rởm, hàng kém chất lượng.

Từ thông tin trên các trang web “ma”…

Thượng tá, Phó trưởng Phòng cảnh sát phòng, chống tội phạm công nghệ cao (PC50) Công an TP Hà Nội Hà Thu Hằng cho biết: Lợi dụng sự tiện ích của mạng in-tơ-nét trong việc kết nối, kẻ gian đã nghĩ ra nhiều trò lừa đảo hết sức tinh vi. Những trò lừa đảo này ban đầu chỉ có quy mô nhỏ, lác đác ở vài chương trình riêng lẻ, thì nay đã phát triển rầm rộ ở hầu hết các trang mạng xã hội như facebook, zalo và các kênh giao lưu trực tuyến khác... Những kẻ lừa đảo dùng nickname giả, tạo lập trang web “ma”, giả danh các công ty lớn, có uy tín, sau đó tung ra những thông tin quảng cáo “sốc” như khuyến mãi 200% khi đến mua hàng, nạp tiền trước được tặng xe đạp, xe máy...

Đồng chí Lê Khắc Trường, công tác tại Đội 4, Phòng PC50 Công an TP Hà Nội cho biết thêm, qua điều tra, phát hiện đối tượng Nguyễn Ngọc Sơn, trú tại thôn Mỹ Hòa, thị trấn Nam Phước (Duy Xuyên, Quảng Nam), từ tháng 2-2015 đến nay, đã tạo lập 17 website là www.tintucgiai.com, www.quaythuong2015.com… để lừa đảo trúng thưởng xe máy (SH, Liberty) và tiền mặt với số tiền hơn 1,1 tỷ đồng của người dân. Thực chất, đây là hành vi sử dụng mạng in-tơ-nét và thiết bị số để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Những quảng cáo tưởng chừng như “không thể nào là sự thật”, nhưng thực tế, vẫn dễ dàng lừa được những người cả tin. Nhiều người đã nạp hàng chục triệu đồng cho những trang web này thông qua thẻ ATM, thẻ cào điện thoại, để rồi ngậm đắng khi quà “khuyến mãi” chỉ là những cuộc gọi đến thuê bao tắt máy hoặc địa chỉ những công ty “ma”. Trong các chiêu trò lừa đảo qua mạng, nhiều nhất vẫn là kiểu lừa bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng cho người tiêu dùng. Các sản phẩm hay bị lừa thường là “hàng xách tay” như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, điện thoại di động... vốn là các mặt hàng có nguồn gốc xuất xứ và mẫu mã phong phú, đa dạng, cho nên rất khó kiểm chứng. Hơn nữa, người mua thấy các sản phẩm có hình thức khá bắt mắt, lại được “cam kết” về chất lượng, giá chỉ bằng hai phần ba, thậm chí bằng một nửa so với các nơi khác, nên quyết định mua rất nhanh. Đến khi nhận hàng mới phát hiện ra thì đã quá muộn.

…Đến các “chiêu trò” lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Theo số liệu thống kê của PC50 Công an TP Hà Nội chỉ tính từ tháng 11-2014 đến nay, đã xử lý 19 trong số 38 vụ liên quan đến lừa đảo qua mạng; trong đó, có 14 vụ được khởi tố. Điển hình trong số này là vụ bắt giữ hai vợ chồng Phạm Quốc Vũ và Nguyễn Thị Thúy Kiều về tội sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản. Theo lời khai của đối tượng, ngày 4-6-2015, Vũ đăng thông tin rao bán một điện thoại di động Iphone 5s trên website: www.chotot.vn với giá 7,7 triệu đồng (trên thị trường có giá chín triệu đồng). Ngày 5-6-2015, chị Trần Thúy Nga, trú tại Nhân Mỹ, Mỹ Đình (Nam Từ Liêm, Hà Nội) gọi điện hỏi mua. Sau khi thỏa thuận, chị Nga đồng ý mua chiếc điện thoại với giá 7,5 triệu đồng. Đến 16 giờ cùng ngày, chị Nga gọi điện thông báo đã chuyển bốn triệu đồng và chụp ảnh hóa đơn nộp tiền gửi vào email cho Vũ. Khoảng tám giờ sáng 6-6-2015, Vũ gọi cho một người bạn tên là Duẩn, sử dụng số điện thoại 0934407127 để nhờ người này đóng giả làm nhân viên bưu điện giao hàng và yêu cầu chị Nga gửi tiếp 3,5 triệu đồng thì mới giao điện thoại. Chị Nga điện thoại cho Vũ để xác nhận, thì được Nguyễn Thị Thúy Kiều (vợ của Vũ) nhắn cho số tài khoản của Vũ và yêu cầu chuyển nốt số tiền 3,5 triệu đồng. Sau khi chị Nga ra Ngân hàng Sacombanhk, chi nhánh Thăng Long, phường Trung Hòa (Cầu Giấy, Hà Nội), chuyển tiền thành công, thì Vũ không đồng ý bán điện thoại. Sau khi thỏa thuận lại, ngày 8-6-2015, chị Nga đồng ý trả thêm 750 nghìn đồng và gửi vào tài khoản của Vũ. Khi chị Nga liên hệ lại thì điện thoại của Vũ luôn trong tình trạng tắt máy. Sau đó thông qua Duẩn (là bạn của Vũ), chị Nga đã liên lạc lại cho Vũ, được Vũ hướng dẫn nếu muốn có điện thoại, thì chị Nga phải gửi thêm vào tài khoản của Vũ hai triệu đồng… Tổng số tiền Vũ đã lừa đảo chiếm đoạt của Chị Nga là 10.250.000 đồng và thực tế không có điện thoại Iphone 5s như rao bán cho chị Nga. Toàn bộ số tiền lừa đảo trên, vợ chồng Vũ đã dùng để chi tiêu cá nhân. Hành vi của các đối tượng Phạm Quốc Vũ, Nguyễn Thị Thúy Kiều, đã có dấu hiệu phạm tội: sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, mạng in-tơ-nét hoặc thiết bị số thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Đây chỉ là một trong số “chiêu trò” lừa đảo qua mạng in-tơ-nét được cơ quan chức năng điều tra phát hiện. Điểm chung của các trường hợp bị lừa thường là tâm lý ham hàng xịn giá rẻ; các đối tượng lừa người mua chuyển tiền rồi không giao hàng, hoặc giao sản phẩm kém chất lượng chênh lệch nhiều so với sản phẩm cam kết. Điều đáng nói, hàng hóa được các đối tượng quảng cáo là chính hãng mới 100%, nhưng "giảm giá" toàn bộ mặt hàng chỉ bằng 60% giá thị trường. "Mồi ngon" này đã thu hút nhiều khách đăng ký mua hàng là máy ảnh, iPhone, iPad. Bên cạnh đó, còn rất nhiều vụ lừa đảo nhỏ từ vài trăm đến vài triệu đồng mà người mua không biết kêu ai hoặc không ai đứng ra bảo vệ quyền lợi của họ, cho nên khách hàng đành “ngậm ngùi” chấp nhận mất tiền. Ước tính số lượng vụ lừa đảo không được báo cáo chiếm đến 90% các vụ lừa đảo trực tuyến trên in-tơ-nét...

Cần siết chặt quản lý, bảo vệ người tiêu dùng

Theo nhận định của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công thương), hiện nay bán hàng qua mạng nói riêng và hoạt động thương mại điện tử nói chung vẫn tiềm ẩn khá nhiều rủi ro, gây thiệt hại cho khách hàng. Trong khi đó, hệ thống pháp luật để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chưa theo kịp tình hình thực tế. Để tránh thiệt hại cho người tiêu dùng, góp phần bảo đảm trật tự xã hội, cùng với việc kiểm tra, giám sát, thực hiện nghiêm các quy định về quản lý thương mại điện tử, các cơ quan và ngành chức năng cần có cách quản lý phù hợp để phát hiện, xử lý, kịp thời ngăn chặn các hành vi lừa đảo cũng như tiếp tay cho hành vi lừa đảo. Mỗi người tiêu dùng cần nâng cao ý thức tự bảo vệ chính mình, tìm hiểu kỹ về hàng hóa, dịch vụ mình định mua, nếu là hàng hóa phải được xem, được dùng thử trước khi mua và hãy mua ở những nhà cung cấp uy tín có tên tuổi, địa chỉ rõ ràng. Riêng đối với các doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp quảng cáo, cần đề cao trách nhiệm xã hội của mình, không tiếp tay cho cá nhân và tổ chức làm ăn chụp giật, lừa đảo.

KIM OANH