Ngày 8/1/2008, hơn 94% cổ đông của Hãng hàng không China Eastern Airlines (CEA - Trung Quốc) đã bỏ phiếu hủy bỏ vụ Singapore Airlines và Tập đoàn đầu tư vốn nhà nước Temasek Holding Pte. Ltd. (Singapore) mua 24% cổ phần của CEA với cái giá 923 triệu USD, phá vỡ hoàn toàn thỏa thuận đạt được vào đầu tháng 9/2007.

small_8385.jpg Thỏa thuận này đã được Chính phủ Trung Quốc hoàn toàn ủng hộ. Song điều bất thường nhất ở đây là, ngay trước ĐHCĐ của CEA, các đối thủ của Singapore Airlines là Hãng hàng không Air China, Công ty Hàng không quốc gia Trung Quốc (China National Aviation Holding Company - CNAHC), công ty mẹ của Air China và cả Cathay Pacific đã ráo riết “lobby”, thậm chí là công khai xúi giục các cổ đông CEA chống lại vụ đầu tư này. Hơn thế nữa, Air China, CNAHC và Cathay Pacific còn tuyên bố sẵn sàng trả giá cao hơn để mua lại 24% cổ phần đó. Báo chí nước ngoài đua nhau rút nhiều tít để nói về vụ này, đại loại như “Singapore Airlines bị chơi xấu”, “Singapore Airlines bị chết đứng vì chiêu “thọc gậy bánh xe” của Air China”... Đơn giản, Singapore Airlines và Temasek bị chơi một vố rất đau mà chỉ biết... khoanh tay ngồi nhìn, không cựa quậy gì được. Một số nhà phân tích nhận xét, trước khi đến với nhau, CEA và Singapore Airlines đã tìm hiểu và đàm phán gần một năm trời. Trong bối cảnh năm 2006, Singapore Airlines thu được lợi nhuận thuần là 1,39 tỷ USD, trong khi CEA bị lỗ tới 438 triệu USD thì hai bên đều có thể hợp tác, phát huy thế mạnh, khắc phục nhược điểm của nhau. Đúng như ông Teo Chon Kiat, nhà quản lý quỹ đầu tư của DBS Asset Management nhận định: “Bắt tay nhau, CEA được hưởng lợi từ uy tín, công nghệ và thương hiệu của Singapore Airlines, còn Singapore Airlines có cơ hội đặt một chân vào thị trường hàng không Trung Quốc rộng lớn và đầy tiềm năng”. Còn nếu xét riêng về giá thì rất khó nói, song đây là điểm chủ chốt để các đối thủ của CEA và Singapore Airlines tập trung khai thác một cách triệt để nhằm làm lung lạc tinh thần của cổ đông CEA (vốn chủ yếu chỉ nghĩ đến... tiền). Bà Sun Yuanfang, chuyên gia môi giới chứng khoán, đại diện cho 15 cổ đông cá nhân của CEA cho biết, cái giá 48 UScent/CP mà Singapore Airlines mua từ CEA theo thảo thuận là quá thấp; Air China và CNAHC sẵn sàng trả 64 UScent/CP bất cứ lúc nào. “Về giá chào mua, rõ ràng là Singapore Airlines không thể địch lại được Air China. Hơn nữa, lợi ích quốc gia lại được bảo vệ, khi thị phần hàng không nội địa hoàn toàn nằm trong tay các hãng hàng không trong nước”, bà Sun Yuanfang nói. Ý kiến này phản ánh đúng quan điểm của lãnh đạo Air China, CNAHC và không ít người Trung Quốc. Ông Li Jiaxing, nguyên Chủ tịch Air China là một trong những người phản đối kịch liệt vụ mua bán trên ngay từ đầu. Cuối tháng 12/2007, ông được đề bạt làm Tổng cục trưởng Tổng cục Hàng không dân dụng Trung Quốc (CAAC), nên ở cương vị mới ông không dám mạnh mồm như trước, nhưng chắc chắn quan điểm thì... vẫn như cũ. Trung Quốc sẽ là một trong những thị trường hàng không sôi động nhất thế giới khi dự báo trong 10 năm tới có tốc độ tăng trưởng bình quân 8%/năm, vì thế, rất nhiều hãng hàng không nước ngoài muốn nhảy vào mà chưa có dịp. Hãng Cathay Pacific cũng tuyên bố sẽ liên minh với CNAHC mua lại 24% cổ phần của CEA. Điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu, bởi Cathay Pacific và Air China là cổ đông chiến lược của nhau (Cathay Pacific hiện sở hữu 17,5% cổ phần của Air China và đổi lại, Air China cũng nắm giữ 17,5% của Cathay Pacific). Thay mặt Ban giám đốc CEA, ông Li Fenghua, Chủ tịch CEA cho biết: “Tôi rất buồn trước quyết định của các cổ đông. Khi đặt lại vấn đề chọn nhà đầu tư chiến lược, chúng tôi không tính đến Air China. Chúng tôi chọn đối tác chiến lược là nhìn toàn cục về mọi mặt, chứ không phải chỉ có chăm chăm nghĩ đến tiền”. Ông Stephen Forshaw, người phát ngôn của Singapore Airlines tỏ ý lấy làm tiếc về quyết định của các cổ đông CEA, tuy nhiên, Singapore Airlines vẫn mong muốn xây dựng mối quan hệ hợp tác với CEA trong tương lai. Khi được hỏi về việc Air China, CNAHC muốn mua lại 24% cổ phần của CEA với giá cao hơn, ông Stephen Forshaw khẳng định: “Giá mà chúng tôi đạt được trong thỏa thuận là hợp lý, phản ánh đúng giá trị của CEA. Chúng tôi sẽ không tham gia “cuộc chiến” chạy đua về giá với Air China, CNAHC”. Giờ đây, Singapore Airlines và Temasek chỉ còn biết chấp nhận kết cục ngoài mong muốn trên và tự an ủi mình là... thua keo này thì bày keo khác.